Chợ giá – Căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông đang đẩy giá năng lượng tăng vọt, kéo theo những biến động mạnh trên thị trường tiền tệ toàn cầu. Trong khi đó, các nền kinh tế Châu Á (vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng từ khu vực này) đang chịu áp lực mất giá nội tệ rõ rệt, làm dấy lên lo ngại về tăng trưởng và lạm phát trong thời gian tới.
Tiền tệ Châu Á lao dốc trong “cơn bão” năng lượng
Chỉ sau một tháng kể từ khi xung đột liên quan đến Iran bùng phát, thị trường ngoại hối toàn cầu vẫn chìm trong trạng thái bất ổn, với làn sóng mất giá lan rộng tại nhiều đồng tiền Châu Á so với USD.
Đáng chú ý, đồng peso Philippines đã rơi xuống mức thấp kỷ lục, khoảng 60 peso/USD. Dù ngân hàng trung ương nước này phải triệu tập cuộc họp khẩn, quyết định giữ nguyên lãi suất lại không đủ sức trấn an thị trường, thậm chí bị giới phân tích cho là tín hiệu “chấp nhận” xu hướng suy yếu của đồng nội tệ, qua đó càng gia tăng áp lực bán ra.
Diễn biến tương tự cũng ghi nhận tại nhiều nền kinh tế lớn trong khu vực:
- Đồng won Hàn Quốc giảm khoảng 4%, chạm mức thấp nhất trong gần 17 năm
- Đồng baht Thái Lan xuống mức thấp nhất trong 10 tháng
- Đồng yên Nhật suy yếu mạnh, vượt mốc 160 yên/USD
Trái ngược với xu hướng này, đồng USD đã tăng giá đáng kể nhờ vai trò là tài sản trú ẩn an toàn, với chỉ số USD tăng khoảng 2% kể từ khi xung đột bắt đầu.
Giá năng lượng tăng tạo “cú sốc kép” đối với Châu Á
Nguyên nhân cốt lõi của làn sóng biến động tiền tệ được xác định đến từ đà tăng mạnh của giá dầu và khí đốt, trong khi eo biển Hormuz (tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới) bị gián đoạn.
Có thời điểm, giá dầu thô WTI đã vượt mốc 119 USD/thùng, mức cao nhất kể từ sau xung đột Nga – Ukraine, trước khi duy trì quanh ngưỡng trên 90 USD/thùng, tương đương mức tăng khoảng 40% so với trước khủng hoảng.
Đối với các nền kinh tế Châu Á, diễn biến này tạo ra một “cú sốc kép” khi chi phí nhập khẩu năng lượng leo thang, làm xấu đi cán cân thương mại, trong khi áp lực lạm phát gia tăng nhưng việc nâng lãi suất lại không dễ thực hiện do lo ngại ảnh hưởng đến tăng trưởng.
Theo phân tích từ Mizuho Research & Technologies, nhiều quốc gia Đông Á và Đông Nam Á đang rơi vào tình trạng thâm hụt năng lượng nghiêm trọng, trái ngược với các nền kinh tế giàu tài nguyên như Mỹ, Canada và Úc.
Khoảng cách chính sách tiền tệ ngày càng nới rộng
Một yếu tố quan trọng khác góp phần thúc đẩy biến động trên thị trường ngoại hối chính là sự khác biệt trong định hướng chính sách tiền tệ giữa các khu vực. Trong khi nhiều ngân hàng trung ương Châu Á vẫn duy trì lập trường thận trọng nhằm hỗ trợ tăng trưởng, các nền kinh tế giàu tài nguyên lại có xu hướng thắt chặt chính sách để kiểm soát lạm phát.
Úc hiện đã tiến hành nâng lãi suất, trong khi Canada và Anh cũng ghi nhận kỳ vọng gia tăng về việc siết chặt tiền tệ. Diễn biến này khiến dòng vốn toàn cầu dịch chuyển sang các thị trường có lợi suất cao hơn, qua đó làm gia tăng áp lực mất giá đối với các đồng tiền Châu Á.
Bên cạnh đó, việc Mỹ tiếp tục giữ vai trò là một trong những nhà sản xuất năng lượng hàng đầu thế giới càng củng cố sức mạnh của đồng USD trong bối cảnh bất ổn hiện nay.
Hệ lụy lan rộng đến kinh tế toàn cầu
Những biến động này được cảnh báo không chỉ dừng lại ở thị trường tiền tệ mà còn có nguy cơ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Trong báo cáo mới nhất, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cho biết, nếu tình trạng bất ổn năng lượng kéo dài hơn một năm, tăng trưởng kinh tế tại các nền kinh tế mới nổi Châu Á có thể giảm tới 1,3 điểm phần trăm trong giai đoạn 2026 – 2027, trong khi lạm phát có thể tăng thêm tới 3,2 điểm phần trăm.
Bên cạnh đó, ADB cũng nhấn mạnh rằng, các quốc gia phụ thuộc lớn vào du lịch và kiều hối sẽ đặc biệt dễ bị tổn thương, do phải đối mặt với tác động kép từ chi phí sinh hoạt gia tăng và nhu cầu toàn cầu suy yếu.
An ninh năng lượng trở thành bài toán sống còn của khu vực
Theo giới chuyên gia nhận định, cuộc khủng hoảng hiện nay một lần nữa phơi bày điểm yếu mang tính cấu trúc của nhiều nền kinh tế Châu Á – đó là sự phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu.
Trong khi tình hình địa chính trị ngày càng khó lường, việc đảm bảo an ninh năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng tái tạo được xem là những giải pháp then chốt nhằm giảm thiểu rủi ro.
Nếu không có các cải cách mang tính dài hạn, các nền kinh tế trong khu vực có thể tiếp tục dễ bị tổn thương trước những cú sốc từ bên ngoài, đặc biệt là các biến động tại những điểm nóng như Trung Đông.
Dù thị trường có thể ổn định phần nào trong ngắn hạn, nhưng triển vọng trung và dài hạn vẫn tiềm ẩn nhiều bất định, khi diễn biến xung đột, chính sách tiền tệ toàn cầu và giá năng lượng tiếp tục đóng vai trò là những biến số then chốt định hình xu hướng kinh tế thế giới.
