Chợ giá – Năm 2025 đang khép lại như một trong những giai đoạn khó lường nhất của thị trường tài chính toàn cầu trong nhiều thập kỷ. Khi sự trở lại của Tổng thống Mỹ – Donald Trump tại Nhà Trắng được dự báo sẽ tạo ra biến động, song ít nhà đầu tư có thể hình dung mức độ hỗn loạn và những nghịch lý mà thị trường đã trải qua trong suốt 12 tháng qua.
Chứng khoán tăng mạnh, nhưng không phải ở mọi nơi
Sau cú lao dốc mạnh hồi tháng 4 do lo ngại từ các biện pháp thuế quan mới trong cái gọi là “Ngày Giải phóng”, thị trường chứng khoán toàn cầu đã phục hồi nhanh chóng. Theo đó, các chỉ số chính tiếp tục tăng và ghi nhận năm thứ sáu liên tiếp tăng trên 20%, đánh dấu bảy năm tăng trưởng hai chữ số trong vòng chưa đầy một thập kỷ – một thành tích hiếm thấy trong lịch sử tài chính hiện đại.
Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh của năm 2025 lại được định hình không phải bởi cổ phiếu, mà bởi những chuyển động bất thường ở vàng, tiền tệ và thị trường trái phiếu.
Vàng lập đỉnh lịch sử, đồng đô la Mỹ suy yếu mạnh
Trong khi tình hình bất ổn địa chính trị, chiến tranh thương mại và nỗi lo về nợ công, vàng đã khẳng định vai trò tài sản trú ẩn an toàn hàng đầu. Theo đó, giá vàng thế giới đã tăng gần 70% trong năm 2025 – mức tăng mạnh nhất kể từ năm 1979. Các kim loại quý khác thậm chí còn vượt trội hơn, với bạc và bạch kim đã tăng tới 130%.
Trái ngược hoàn toàn với đà tăng mạnh mẽ của vàng, đồng đô la Mỹ giảm gần 10%, phản ánh những lo ngại ngày càng lớn về chính sách tài khóa, tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và triển vọng nợ công dài hạn của Mỹ.
Ngoài ra, đồng euro trong năm 2025 cũng đã tăng 14%, franc Thụy Sĩ tăng 14,5%, krone Thụy Điển tăng 19%, trong khi đồng yên Nhật gần như đi ngang so với đầu năm.
Thị trường trái phiếu đối mặt với nghịch lý tăng lợi suất kèm rủi ro
Ba đợt cắt giảm lãi suất của Fed trong năm, cùng với áp lực chính trị ngày càng gia tăng từ Nhà Trắng, đã khiến thị trường trái phiếu biến động mạnh. Được biết, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã từng có thời điểm vượt 5,1% – mức cao nhất kể từ năm 2007, trước khi hạ nhiệt về quanh 4,8%.
Đáng chú ý, “phần bù kỳ hạn” – chênh lệch giữa lợi suất dài hạn và ngắn hạn, đã tiếp tục nới rộng, làm dấy lên lo ngại về rủi ro tài khóa trong trung và dài hạn. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu 30 năm của Nhật Bản cũng tiến sát mức cao kỷ lục, dù mức độ biến động chung của thị trường trái phiếu toàn cầu lại đang ở mức thấp nhất trong bốn năm.
Tuy nhiên, một nghịch lý khác là trái phiếu rủi ro cao (junk bonds) và nợ thị trường mới nổi bằng nội tệ lại có năm tăng trưởng tốt nhất kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 – 2009.
Công nghệ, AI và những dấu hiệu “hạ nhiệt”
Nhóm “Bảy ông lớn” công nghệ Mỹ không còn giữ được sức hút tuyệt đối như những năm trước. Dù Nvidia trở thành công ty đầu tiên trên thế giới đạt vốn hóa 5.000 tỷ USD vào tháng 10 nhờ làn sóng AI, nhưng sự tập trung quá lớn vào một số cổ phiếu đã khiến thị trường trở nên mong manh hơn.
Trong lĩnh vực tiền điện tử, Bitcoin cũng đã từng đạt đỉnh lịch sử trên 125.000 USD, nhưng sau đó giảm mạnh xuống quanh 88.000 USD và dự kiến kết thúc năm với mức giảm khoảng 5,5%. Điều này đã làm gia tăng tranh luận về tính bền vững của các tài sản rủi ro cao trong môi trường tiền tệ đang thay đổi.
Địa chính trị định hình thị trường
Chính sách đối ngoại và quốc phòng của Mỹ dưới thời ông Trump đã tạo ra những hệ quả sâu rộng. Việc Washington phát tín hiệu giảm cam kết an ninh với châu Âu đã thúc đẩy các quốc gia NATO tăng chi tiêu quốc phòng, giúp cổ phiếu các nhà sản xuất vũ khí châu Âu tăng gần 60%, đồng thời mang lại năm tốt nhất cho cổ phiếu ngân hàng châu Âu kể từ 1997.
Ở các thị trường mới nổi, đồng tiền của nhiều quốc gia cũng bất ngờ tăng mạnh. Theo đó, đồng rúp Nga đã tăng gần 36% sau tín hiệu hạ nhiệt quan hệ Mỹ – Nga, trong khi các đồng tiền ở Trung và Đông Âu như zloty Ba Lan, forint Hungary hay krone Séc tăng từ 15 – 20%.
Theo J.P. Morgan cho rằng, chu kỳ thị trường gấu kéo dài 14 năm của tiền tệ thị trường mới nổi có thể đã chấm dứt.
Triển vọng tương lai
Theo các chuyên gia đánh giá, triển vọng năm 2026 sẽ không kém phần bất ổn. Hiện, ông Trump đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và dự kiến bổ nhiệm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) mới – một động thái có thể tác động đáng kể đến tính độc lập của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.
Song song với đó, hàng loạt cuộc bầu cử quan trọng tại châu Âu, Mỹ Latinh và Trung Đông, cùng những ẩn số xoay quanh trí tuệ nhân tạo và quy mô chi tiêu công khổng lồ, tiếp tục tạo ra thách thức lớn đối với thị trường toàn cầu.
Theo Matt King – nhà sáng lập Satori Insights, cho rằng: “Chúng ta đang tiến gần đến giới hạn của những gì tiền rẻ có thể tạo ra. Những vết nứt đã bắt đầu xuất hiện – từ thị trường trái phiếu, tiền điện tử cho tới đà tăng chưa từng có của vàng.”
Trước tình hình đó, năm 2025 có thể sẽ được ghi nhớ không chỉ là năm của lợi nhuận lớn, mà còn là lời cảnh báo sớm về những rủi ro tích tụ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
