Chợ giá – Thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu vừa bước vào một “Cơn bão hoàn hảo” (Perfect Storm) trong ngày Thứ Hai, 09/03/2026. Khi cuộc xung đột tại Trung Đông bước sang tuần thứ hai và Eo biển Hormuz hoàn toàn tê liệt, giá dầu thô đã vọt tăng gần 30%, đẩy kinh tế thế giới vào ranh giới của lạm phát đình trệ (Stagflation).
“Yết hầu” Hormuz tê liệt và cú sốc cung ứng kỷ lục
Thị trường dầu mỏ thế giới ghi nhận những diễn biến tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ. Việc Iran công bố kế hoạch kế vị cứng rắn đối với Mojtaba Khamenei đã dập tắt hy vọng về một thỏa thuận ngoại giao sớm với chính quyền Tổng thống Donald Trump.
-
Sản lượng sụt giảm đồng loạt: Gã khổng lồ Saudi Aramco đã bắt đầu cắt giảm sản lượng tại hai mỏ dầu chiến lược. Tại Iraq, sản lượng ở các mỏ miền Nam đã bốc hơi 70%, chỉ còn 1,3 triệu thùng/ngày.
-
Tình trạng bất khả kháng (Force Majeure): Các đơn vị như Bapco Energies (Bahrain) và Kuwait Petroleum Corp đã chính thức tuyên bố tình trạng bất khả kháng do các vụ tấn công và đình trệ vận chuyển.
-
Hormuz đóng cửa: Khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày cùng lượng lớn khí hóa lỏng (LNG) hiện đang bị kẹt lại khi tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới này trở nên quá nguy hiểm để lưu thông.
Giá nhiên liệu bùng nổ: Trung Quốc và các cường quốc phản ứng
Sức nóng từ chiến sự đã trực tiếp “xé túi tiền” người tiêu dùng toàn cầu. Tại Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ dầu lớn thứ hai thế giới, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC) đã thực hiện đợt tăng giá xăng bán lẻ mạnh nhất kể từ năm 2022, tăng thêm 695 nhân dân tệ/tấn. Bắc Kinh cũng đồng thời yêu cầu các nhà lọc dầu ngừng xuất khẩu để ưu tiên dự trữ nội địa.
Trên sàn giao dịch quốc tế, dầu Brent đã vọt lên 119 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2022. Sự gia tăng này không chỉ do thiếu hụt nguồn cung mà còn do tâm lý bi quan về một cuộc chiến kéo dài.
Việt Nam và các giải pháp bảo vệ an ninh năng lượng
Đứng trước áp lực giá xăng dầu nội địa tăng từ 21% – 32% chỉ trong thời gian ngắn, Chính phủ Việt Nam đã đưa ra quyết sách chưa từng có tiền lệ: Xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với nhiên liệu (mức thuế hiện hành có thể lên tới 20%) cho đến hết tháng 4/2026.
Giải pháp này dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 1.020 tỷ đồng (39 triệu USD) nhưng được coi là bước đi sống còn để hỗ trợ doanh nghiệp và ổn định thị trường. Tương tự, Hàn Quốc đã lần đầu tiên áp trần giá nhiên liệu sau gần 30 năm, trong khi G7 đang thảo luận về việc phối hợp xả kho dự trữ dầu chiến lược (SPR).
Cuộc chiến pháp lý và áp lực lãi suất
Giữa tâm bão, Liên minh Châu Âu (EU) đang đối mặt với sức ép từ các tập đoàn năng lượng lớn như ExxonMobil, Chevron và BP. Ngành dầu khí hối thúc Brussels tạm dừng Luật phát thải Methane, cảnh báo rằng tới năm 2027, 87% lượng dầu thô nhập khẩu của EU có thể không đáp ứng tiêu chuẩn mới, tạo ra một “cú sốc cung ứng tự gây ra”.
Về mặt tiền tệ, các Ngân hàng Trung ương lớn đang đứng trước “chấn thương tâm lý” của năm 2022. Thị trường hiện đang đặt cược vào khả năng tăng lãi suất thay vì cắt giảm để đối phó với làn sóng lạm phát năng lượng mới, bất chấp dữ liệu việc làm tại Mỹ có dấu hiệu yếu đi.
