Chợ giá – Trước những diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết và những tác động rõ rệt từ biến đổi khí hậu, tập đoàn kinh doanh cà phê hàng đầu thế giới – ECOM Agroindustrial Corp. đang mở rộng chương trình bảo hiểm thời tiết tham số tại Việt Nam, hướng tới bảo vệ 2.500 hộ trồng cà phê ngay trong năm nay. Chương trình được kỳ vọng sẽ giúp người nông dân giảm thiểu rủi ro tài chính, ổn định sản xuất và góp phần bảo vệ chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu.
Nâng số nông dân được bảo hiểm lên gấp 5 lần
Theo đại diện ECOM Agroindustrial Corp, doanh nghiệp này đang đặt mục tiêu mở rộng chương trình bảo hiểm thời tiết tham số tại Việt Nam, nâng số hộ nông dân tham gia từ khoảng 500 hộ hiện nay lên 2.500 hộ trong năm nay.
Chương trình được ECOM triển khai thí điểm tại Việt Nam cách đây khoảng 5 năm, nhằm hỗ trợ các hộ trồng cà phê nhỏ lẻ – nhóm chịu tác động nặng nề nhất từ các hiện tượng thời tiết cực đoan nhưng có khả năng chống chịu và nguồn lực tài chính còn hạn chế.
Khác với bảo hiểm nông nghiệp truyền thống, bảo hiểm tham số (Parametric Insurance) không yêu cầu người tham gia phải chứng minh thiệt hại thực tế trên cây trồng. Thay vào đó, khoản bồi thường sẽ được kích hoạt tự động khi các chỉ số thời tiết như lượng mưa hoặc nhiệt độ vượt ngưỡng đã được xác định trước thông qua hệ thống dữ liệu khí tượng độc lập.
Cơ chế này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chi trả, giảm chi phí giám định và hỗ trợ nông dân nhanh chóng có nguồn vốn để khôi phục sản xuất sau thiên tai.
Biến đổi khí hậu tạo sức ép chưa từng có lên ngành cà phê
Hiện, Việt Nam đang là quốc gia sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới, đóng góp khoảng 40% sản lượng robusta toàn cầu. Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng cho ngành cà phê hòa tan và các dòng espresso pha trộn đang được tiêu thụ rộng rãi trên thế giới.
Phần lớn diện tích cà phê của Việt Nam tập trung tại khu vực Tây Nguyên và được canh tác bởi hàng trăm nghìn hộ nông dân quy mô nhỏ. Do đó, chỉ cần một mùa khô kéo dài hoặc những trận mưa bất thường cũng có thể làm suy giảm đáng kể năng suất và chất lượng cà phê.
Trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng hạn hán, nắng nóng và mưa lớn xuất hiện với tần suất dày hơn, gây thiệt hại lớn cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Trước rủi ro này, nhiều hộ dân đã chuyển đổi sang các loại cây trồng khác như hồ tiêu hoặc sầu riêng nhằm giảm thiểu tổn thất kinh tế.
Theo các dự báo khí hậu, hiện tượng El Niño có khả năng gây ra thời tiết khô hạn trên diện rộng tại Đông Nam Á. Đồng thời, các bản tin dự báo mùa vụ cho thấy vùng Tây Nguyên có khoảng 50% khả năng ghi nhận lượng mưa thấp hơn trung bình trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 – thời điểm có ý nghĩa quan trọng đối với sự sinh trưởng của cây cà phê.
Tuy nhiên, những biến động thời tiết này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người nông dân mà còn tạo thêm áp lực lên nguồn cung cà phê toàn cầu trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tiếp tục tăng.
Ông Laurent Bossolasco – Quản lý Phát triển bền vững của ECOM Việt Nam cho rằng, bảo hiểm thời tiết có thể tạo ra sự khác biệt lớn đối với sinh kế của người trồng cà phê. Theo ông, khi thời tiết bất lợi khiến mùa vụ thất bát, khoản chi trả từ bảo hiểm sẽ giúp người dân có nguồn tài chính để duy trì sản xuất, tránh phải vay nợ lớn hoặc bán tài sản nhằm chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo.
Bên cạnh đó, ông Bossolasco cũng nhận định: “Trong khi nhu cầu cà phê toàn cầu vẫn vượt nguồn cung, việc giữ được sản lượng và giúp người nông dân tiếp tục gắn bó với cây cà phê có ý nghĩa rất quan trọng đối với toàn bộ chuỗi cung ứng”.
Những khoản bồi thường đầu tiên đã được chi trả
Theo ECOM, các khoản bồi thường đầu tiên của chương trình bảo hiểm thời tiết tham số đã được kích hoạt trong năm 2024, sau khi tình trạng lượng mưa thấp kéo dài ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất cà phê.
Sang năm tiếp theo, mưa lớn bất thường tiếp tục gây thiệt hại tại nhiều vùng trồng cà phê. Theo đó, toàn bộ các hộ nông dân đã tham gia gói bảo hiểm mùa mưa đều nhận được khoản bồi thường theo đúng điều khoản hợp đồng.
Chương trình được thiết kế với sự hỗ trợ của tập đoàn môi giới bảo hiểm WTW. Ông Christopher Au – Giám đốc cấp cao phụ trách các giải pháp khí hậu và chuyển giao rủi ro của WTW, cho biết Việt Nam là một trong những thị trường phù hợp nhất để triển khai mô hình bảo hiểm tham số.
Theo ông Au, mùa mưa và mùa khô tại Việt Nam có sự phân hóa rõ rệt, trong khi năng suất và chất lượng cà phê phụ thuộc lớn vào lượng mưa trong từng giai đoạn phát triển của cây. Điều này giúp các chỉ số thời tiết có mối tương quan cao với mức độ rủi ro thực tế, qua đó nâng cao hiệu quả của sản phẩm bảo hiểm.
Nông dân được tiếp thêm sự tự tin
Ông Trần Đức Vinh (52 tuổi), một hộ trồng cà phê tại tỉnh Gia Lai, là một trong những nông dân đã nhận được khoản bồi thường từ chương trình bảo hiểm thời tiết tham số sau đợt mưa lớn xảy ra trong năm ngoái.
Theo ông Vinh, ông đã mua gói bảo hiểm với mức phí khoảng 200.000 đồng để bảo vệ diện tích khoảng nửa hecta cà phê. Khi điều kiện thời tiết đáp ứng ngưỡng kích hoạt trong hợp đồng, ông nhận được khoản chi trả gần tương đương với mức phí đã đóng.
Bên cạnh đó, ông Vinh cũng cho biết, thời tiết ngày càng diễn biến khó lường, khiến hoạt động sản xuất cà phê đối mặt với nhiều rủi ro hơn trước.
Ông chia sẻ: “Biến đổi khí hậu khiến việc trồng cà phê không còn ổn định như trước. Có bảo hiểm giúp tôi yên tâm hơn khi bước vào vụ mùa mới”.
Tuy nhiên, trước dự báo El Niño có thể gây ra tình trạng khô hạn trong năm nay, ông cho biết vẫn đang cân nhắc lựa chọn gói bảo hiểm phù hợp với các rủi ro thời tiết có khả năng xảy ra.
Mô hình bảo hiểm khí hậu cho cà phê được nhân rộng
Không chỉ triển khai tại Việt Nam, ECOM Agroindustrial Corp. cũng đang mở rộng chương trình bảo hiểm thời tiết tham số tại Indonesia với mục tiêu thu hút khoảng 5.000 hộ trồng cà phê arabica trong năm nay và tăng lên 10.000 hộ vào năm tiếp theo.
Các chương trình tại Việt Nam và Indonesia đều nhận được sự hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm do chính phủ hậu thuẫn, trong khi năng lực tái bảo hiểm được cung cấp bởi Hannover Re – một trong những doanh nghiệp tái bảo hiểm lớn trên thế giới.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực bảo hiểm khí hậu, sự tham gia của các tập đoàn thương mại quốc tế như ECOM có thể góp phần thu hút thêm nguồn vốn từ khu vực tư nhân, qua đó tạo điều kiện để các chương trình bảo hiểm nông nghiệp vượt qua giai đoạn thí điểm và được triển khai trên quy mô lớn hơn.
Nếu mô hình chứng minh được hiệu quả, ECOM cho biết sẽ xem xét mở rộng áp dụng cho nhiều ngành hàng nông sản khác như ca cao và bông tại các quốc gia sản xuất trên thế giới.
Trong khi biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, ngành nông nghiệp toàn cầu đang đồng thời chịu áp lực từ chi phí sản xuất tăng, thiếu hụt lao động và biến động mạnh của thị trường hàng hóa.
Theo các chuyên gia nhận định rằng, bên cạnh các giải pháp thích ứng như chuyển đổi giống cây trồng, áp dụng kỹ thuật canh tác tiết kiệm nước hoặc phát triển nông nghiệp thông minh, các công cụ tài chính như bảo hiểm thời tiết sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng chống chịu của người nông dân.
Đối với Việt Nam – quốc gia có vị trí đặc biệt trên bản đồ xuất khẩu cà phê thế giới – việc mở rộng các mô hình bảo hiểm khí hậu không chỉ góp phần bảo vệ sinh kế của hàng trăm nghìn hộ nông dân mà còn giúp ổn định nguồn cung, nâng cao tính bền vững và tăng sức cạnh tranh của ngành cà phê trong khi biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức lâu dài.
