Chợ giá – Sự phát triển mạnh mẽ của ô tô thông minh và xe điện đang mở ra nhiều tiện ích cho người dùng, nhưng cũng kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về quyền riêng tư và an ninh mạng. Tại Úc, các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo lượng dữ liệu khổng lồ mà xe hơi hiện đại thu thập có thể trở thành mục tiêu khai thác nếu không được quản lý chặt chẽ, đặc biệt khi nhiều thương hiệu có trụ sở tại các quốc gia với quy định pháp lý khác nhau về dữ liệu.
Ô tô hiện đại thu thập lượng dữ liệu khổng lồ
Những chiếc ô tô thế hệ mới hiện nay không còn chỉ là phương tiện di chuyển đơn thuần. Được biết, phần lớn các mẫu xe đều trang bị hệ thống kết nối Internet, camera, radar, cảm biến, định vị GPS cùng hàng chục bộ điều khiển điện tử hoạt động liên tục để ghi nhận dữ liệu, phục vụ quá trình vận hành, cập nhật phần mềm từ xa và hỗ trợ người lái.
Theo ông Alastair McGibbons – cựu Giám đốc Úcn Cyber Security Centre, chính khả năng kết nối liên tục của các phương tiện hiện đại đã tạo ra những rủi ro mới về bảo mật. Ông cho biết, mọi phương tiện kết nối, đặc biệt là xe điện với tỷ lệ phần mềm rất lớn trong hệ thống vận hành, đều liên tục truyền dữ liệu kỹ thuật (telematics) về máy chủ của nhà sản xuất nhằm giám sát tình trạng hoạt động của xe.
Ông McGibbons nhận định: “Tính năng này hoàn toàn hợp lý về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, khi một chiếc xe luôn được kết nối Internet, khả năng thu thập dữ liệu cũng mở rộng rất nhiều, bao gồm hình ảnh từ camera, âm thanh, vị trí, lịch sử di chuyển cũng như thông tin từ điện thoại được kết nối với xe”.
Theo vị chuyên gia, đây là vấn đề mà người tiêu dùng cần đặc biệt quan tâm khi lựa chọn phương tiện trong kỷ nguyên xe thông minh, nơi dữ liệu cá nhân và thông tin hành trình có thể trở thành mục tiêu khai thác nếu không được quản lý chặt chẽ.
Xe Trung Quốc trở thành chủ đề tranh luận
Trong nửa đầu năm 2026, các thương hiệu ô tô Trung Quốc chiếm gần 30% doanh số xe mới tại Úc, cho thấy tốc độ mở rộng nhanh chóng của các nhà sản xuất đến từ quốc gia này trên thị trường quốc tế.
Cùng với sự gia tăng thị phần, vấn đề bảo mật dữ liệu trên các dòng xe kết nối cũng trở thành chủ đề được giới chuyên gia và cơ quan quản lý quan tâm, đặc biệt trong khi phương tiện hiện đại ngày càng thu thập nhiều thông tin trong quá trình vận hành.
Theo ông Alastair McGibbons, vấn đề cần được xem xét không nằm ở nơi chiếc xe được lắp ráp, mà là quốc gia nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính và chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật sở tại.
Ông cho rằng các doanh nghiệp sẽ phải thực hiện những nghĩa vụ pháp lý liên quan đến việc quản lý và cung cấp dữ liệu theo quy định của quốc gia nơi họ đăng ký hoạt động. Vị chuyên gia này cũng dẫn lại Luật Tình báo Quốc gia của Trung Quốc như một trong những nguyên nhân khiến nhiều chuyên gia phương Tây đặt câu hỏi về cách thức quản lý dữ liệu của các doanh nghiệp có trụ sở tại nước này.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có bằng chứng công khai cho thấy các hãng xe Trung Quốc đang sử dụng dữ liệu người dùng tại Úc cho mục đích giám sát hoặc các hoạt động trái phép.
Bài học từ lệnh cấm xe Tesla tại Trung Quốc
Để minh họa cho những lo ngại liên quan đến dữ liệu trên xe thông minh, ông Alastair McGibbons đã nhắc lại việc Trung Quốc từng áp dụng các biện pháp hạn chế đối với xe Tesla tại một số khu vực quân sự và cơ sở nhạy cảm.
Theo các thông tin được công bố trước đây, giới chức Trung Quốc lo ngại hệ thống camera và cảm biến được trang bị trên xe Tesla có thể ghi lại hình ảnh khu vực xung quanh, từ đó tạo ra những rủi ro đối với an ninh quốc gia.
Ông McGibbons cũng cho rằng, động thái này cho thấy ngay cả những quốc gia phát triển về công nghệ cũng nhận thức được khả năng các phương tiện hiện đại có thể thu thập lượng lớn dữ liệu từ môi trường xung quanh, thay vì chỉ ghi nhận thông tin liên quan đến người điều khiển. Theo ông: “Nếu một quốc gia cũng lo ngại về camera trên xe nước ngoài, điều đó cho thấy đây không còn là vấn đề mang tính giả định mà đã trở thành một chủ đề an ninh mạng thực sự cần được xem xét”.
Toyota kêu gọi người dùng quan tâm đến bảo mật dữ liệu
Không chỉ giới chuyên gia, các doanh nghiệp trong ngành ô tô cũng ngày càng nhấn mạnh vai trò của an ninh mạng đối với những phương tiện thế hệ mới, khi xe thông minh đang thu thập ngày càng nhiều dữ liệu trong quá trình vận hành.
Theo ông John Pappas – Phó Chủ tịch phụ trách Bán hàng và Tiếp thị Quốc gia của Toyota Úc, người mua xe cần xem xét vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân với mức độ quan trọng tương đương các tiêu chuẩn về an toàn va chạm. Ông cho rằng, khách hàng nên tìm hiểu rõ nhà sản xuất thu thập những loại dữ liệu nào, dữ liệu được lưu trữ ở đâu và được quản lý theo các tiêu chuẩn bảo mật ra sao trước khi lựa chọn phương tiện.
Ngoài ra, ông Pappas cũng cho biết: “Người tiêu dùng cần biết thương hiệu mà mình lựa chọn đang quản lý dữ liệu của họ như thế nào. Đó nên là một tiêu chí quan trọng khi quyết định mua xe”.
Cần xây dựng tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu cho xe thông minh
Theo ông Alastair McGibbons, khi ô tô ngày càng trở thành những “máy tính biết di chuyển”, các quốc gia cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn riêng về dữ liệu, tương tự như các quy chuẩn an toàn kỹ thuật đã được áp dụng trong nhiều năm qua.
Ông cũng đề xuất, Úc nên ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia, trong đó quy định rõ những loại dữ liệu nào được phép thu thập, dữ liệu nào có thể truyền ra nước ngoài và trách nhiệm của nhà sản xuất trong việc bảo vệ thông tin người dùng.
Theo vị chuyên gia này, một khuôn khổ pháp lý thống nhất sẽ giúp tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và giảm nguy cơ dữ liệu bị sử dụng sai mục đích.
Những tranh luận về quyền riêng tư trên các phương tiện kết nối không chỉ diễn ra tại Úc. Trong vài năm gần đây, Mỹ, Liên minh châu Âu và nhiều quốc gia phát triển cũng đã tăng cường rà soát các quy định liên quan đến ô tô thông minh, đặc biệt là hoạt động thu thập dữ liệu hành trình, hình ảnh từ camera, thông tin sinh trắc học, dữ liệu vị trí và khả năng cập nhật phần mềm từ xa.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng nhận định, khi ô tô ngày càng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dịch vụ kết nối đám mây và công nghệ lái tự động, an ninh mạng sẽ trở thành một trong những tiêu chí quan trọng không kém hiệu suất, khả năng vận hành hay mức độ an toàn của phương tiện.
Trong khi xe kết nối đang dần trở thành tiêu chuẩn của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, giới chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ chính sách bảo mật của nhà sản xuất, các quyền liên quan đến dữ liệu cá nhân cũng như khả năng kiểm soát việc chia sẻ thông tin trước khi quyết định lựa chọn một mẫu xe.
