Chợ giá – Thị trường vàng vừa khép lại một năm bùng nổ hiếm thấy khi giá vàng thế giới tăng hơn 62% trong năm 2025, có thời điểm vọt lên tới gần 70% trước áp lực bán chốt thuế cuối năm. Đây là mức tăng mạnh nhất của kim loại quý này kể từ cuối thập niên 1970, đưa vàng trở thành một trong những tài sản có hiệu suất vượt trội nhất trên thị trường tài chính toàn cầu.
Bước sang năm 2026, nhiều tổ chức tài chính lớn dự báo xu hướng tăng giá vàng vẫn còn dư địa, khi lực mua chủ đạo đến từ các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì ở mức cao, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và rủi ro tiền tệ chưa hạ nhiệt.
Song song với vàng, bạc cũng ghi nhận mức tăng hơn 137% trong năm 2025, cho thấy nhóm kim loại quý đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới mang tính cấu trúc, thay vì chỉ là những nhịp tăng ngắn hạn.
Vàng – thước đo của tiền tệ và nỗi lo mất giá tiền pháp định
Giá vàng từ lâu được xem là tấm gương phản chiếu giá trị của tiền tệ. Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương in tiền quy mô lớn suốt nhiều thập kỷ, tỷ lệ tiền pháp định so với vàng ngày càng nới rộng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất giá tiền tệ trong dài hạn.
Những cú sốc địa chính trị lớn trong hai năm qua càng củng cố vai trò “trú ẩn an toàn” của vàng, từ xung đột Gaza bùng nổ sau ngày 7/10, chiến sự Nga – Ukraine kéo dài, cho tới bạo lực do các nhóm Hồi giáo cực đoan gây ra tại Nigeria. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương buộc phải tăng mạnh dự trữ vàng để phòng vệ trước rủi ro tiền tệ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trái phiếu chính phủ.
Đáng chú ý, nợ công của Mỹ đã lên tới khoảng 120% GDP, vượt cả Pháp (117%), khiến trái phiếu Kho bạc Mỹ không còn được xem là “phi rủi ro” như trước. Cùng lúc, việc Nhật Bản nâng lãi suất đã làm suy yếu chiến lược “carry trade” vốn tồn tại suốt nhiều thập kỷ. Hệ quả là các ngân hàng trung ương tại Trung Quốc và châu Âu đã hơn gấp đôi lượng mua vàng trong năm 2025 so với mức trung bình các năm trước.
Vai trò then chốt của các doanh nghiệp tinh luyện vàng
Một điểm thường bị nhà đầu tư bỏ qua là vàng thô khai thác từ mỏ chưa thể được ngân hàng trung ương hay thị trường quốc tế chấp nhận ngay, nếu chưa đạt chuẩn tinh luyện. Chỉ các thỏi vàng đạt độ tinh khiết 99,9% hoặc cao hơn, được chứng nhận theo tiêu chuẩn “London Good Delivery”, mới đủ điều kiện giao dịch, hoán đổi và lưu trữ trong kho dự trữ quốc gia.
Điều này giúp các doanh nghiệp sở hữu năng lực tinh luyện vàng nội bộ có lợi thế đặc biệt. Ngay cả khi hoạt động khai thác gặp gián đoạn do yếu tố địa chất hoặc địa chính trị, các công ty này vẫn có thể duy trì chuỗi giá trị từ khai thác – tinh chế – giao hàng, qua đó giảm thiểu rủi ro và tối ưu biên lợi nhuận.
Những cổ phiếu tinh luyện vàng đáng chú ý cho năm 2026
Barrick Gold hiện là nhà sản xuất vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Newmont. Doanh nghiệp có mặt trên nhiều khu vực từ châu Mỹ, châu Phi đến Trung Đông và châu Á. Sản lượng vàng năm 2025 của Barrick ước đạt 3,15 – 3,5 triệu ounce, trong đó hoạt động tinh luyện được thực hiện thông qua liên doanh với Rand Refinery tại Nam Phi và Nevada Gold Mines tại Bắc Mỹ. Việc kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị giúp Barrick trở thành một trong những cái tên hưởng lợi rõ rệt nhất khi giá vàng duy trì ở vùng cao.
Rio Tinto, tập đoàn khai khoáng có trụ sở tại Anh, dù không tập trung hoàn toàn vào vàng nhưng sở hữu cơ sở tinh luyện Kennecott tại Utah (Mỹ) – một trong những nhà máy tinh luyện kim loại quý đạt chuẩn LBMA hàng đầu thế giới. Vàng và bạc tinh luyện tại đây đạt độ tinh khiết lần lượt 99,99% và 99,95%, đủ tiêu chuẩn giao dịch quốc tế và lưu trữ ngân hàng trung ương.
Glencore, dù không sở hữu mỏ vàng lớn, lại là một trong những nhà tinh luyện vàng lớn nhất Canada, với hoạt động tinh luyện 99,99% tại Nhà máy tinh luyện đồng Canada (CCR) ở Montreal. Phần lớn vàng đến từ quá trình tinh luyện đồng và tái chế rác thải điện tử, giúp Glencore có lợi thế quy mô lớn trong bối cảnh nhu cầu vàng tinh luyện tăng cao.
Các ngân hàng lớn đồng loạt nâng dự báo giá vàng 2026
Sau một năm bùng nổ, nhiều tổ chức tài chính hàng đầu đã nâng mạnh dự báo giá vàng cho năm 2026. Reuters khảo sát 39 chuyên gia cho thấy mức dự báo trung bình lần đầu tiên vượt 4.275 USD/ounce.
Bank of America thậm chí đưa ra kịch bản lạc quan hơn, với giá vàng có thể đạt 5.000 USD/ounce, trong khi Goldman Sachs kỳ vọng vàng tiến lên 4.900 USD vào cuối năm 2026 nhờ nhu cầu mạnh từ ngân hàng trung ương và khả năng Fed cắt giảm lãi suất. JPMorgan cho rằng giá vàng có thể trung bình trên 5.000 USD/ounce trong quý IV/2026, hướng tới mục tiêu dài hạn 6.000 USD vào năm 2028.
Yếu tố then chốt với thị trường vàng vẫn là lộ trình cắt giảm lãi suất của Mỹ. Khi lợi suất thực giảm và đồng USD suy yếu, vàng – tài sản không sinh lãi – sẽ trở nên hấp dẫn hơn trong danh mục đầu tư toàn cầu.
Triển vọng: Vàng vẫn là trụ cột phòng thủ của nhà đầu tư
Dù rủi ro điều chỉnh ngắn hạn vẫn tồn tại, đặc biệt khi các sàn giao dịch siết chặt giao dịch đòn bẩy, bức tranh dài hạn của thị trường vàng vẫn được đánh giá tích cực. Với vai trò trú ẩn an toàn, cùng nhu cầu bền vững từ ngân hàng trung ương và giới đầu tư, vàng tiếp tục là tài sản chiến lược trong năm 2026, không chỉ ở thị trường giao ngay mà còn thông qua các cổ phiếu khai thác và tinh luyện có nền tảng vững chắc.
