Chợ giá – Ả Rập Xê Út đang thực hiện một bước đi đầy táo bạo trong chính sách dầu mỏ của mình khi quyết định tăng gấp đôi nỗ lực chuyển đổi chiến lược của OPEC+. Mục tiêu nhằm đánh đổi giá dầu thô để gây áp lực lên các thành viên vi phạm hạn ngạch sản lượng và đồng thời theo đuổi mục tiêu giành lại thị phần toàn cầu.
OPEC+ đứng trước nguy cơ chia rẽ khi giá dầu xuống thấp kỷ lục
Trong cuộc họp khẩn trực tuyến của OPEC+ vào cuối tuần qua, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman – Bộ trưởng Năng lượng Ả Rập Xê Út, đã khiến nhiều người bất ngờ khi nhắc lại thời kỳ khủng hoảng năng lượng năm 1973, nhấn mạnh rằng OPEC đã từng vượt qua thời kỳ hỗn loạn và rằng sự đoàn kết của khối ngày nay là yếu tố sống còn.
Tuy nhiên, liên minh OPEC+ đang phải đối mặt với một thử thách không nhỏ. Trước tình hình giá dầu thế giới đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 4 năm qua – dưới 60 USD/thùng, thì quyết định bất ngờ bổ sung thêm 411.000 thùng dầu mỗi ngày vào thị trường trong tháng 6 khiến giới quan sát lo ngại về nguy cơ một cuộc chiến giá dầu nội bộ sẽ tái diễn. Và điều này không chỉ gây áp lực lên ngân sách của các quốc gia xuất khẩu dầu, bao gồm cả chính Riyadh, mà còn làm lung lay sự gắn kết trong nội bộ OPEC+.
Hạ giá dầu để “trừng phạt” và lấy lòng Mỹ
Theo các nhà phân tích, động thái tăng sản lượng của Ả Rập Xê Út lần này không đơn thuần mang tính kinh tế mà còn có động cơ chính trị rõ ràng.
Một mặt, Riyadh muốn “trừng phạt” các quốc gia như Iraq và Kazakhstan – những nước bị cáo buộc không tuân thủ nghiêm túc hạn ngạch sản lượng chung. Mặt khác, việc đưa giá dầu xuống thấp hơn còn được cho là một nỗ lực nhằm xoa dịu Tổng thống Mỹ – Donald Trump – người từ lâu đã chỉ trích OPEC vì làm giá dầu cao ảnh hưởng tới người tiêu dùng Mỹ.
Theo ông Bob McNally – cựu cố vấn năng lượng của Nhà Trắng và Chủ tịch hãng tư vấn Rapidan Energy Advisors nhận định: “Việc ‘đổ mồ hôi’ có chủ đích để thiết lập lại kỷ luật sản xuất đã diễn ra ít nhất hai lần kể từ năm 2014, và lần này có vẻ cũng không ngoại lệ”.
Động thái của Ả Rập Xê Út trùng thời điểm với việc Mỹ mở rộng căng thẳng thương mại với Trung Quốc – một yếu tố khiến thị trường tài chính toàn cầu, bao gồm dầu mỏ, biến động mạnh. Theo giới chuyên gia nhận định thì đây là bước đi mang tính chiến lược, vừa gửi thông điệp cứng rắn tới các thành viên OPEC+ không tuân thủ quy định, vừa giữ thế “đối thoại mềm” với Mỹ trong bối cảnh Tổng thống Trump chuẩn bị có chuyến thăm Trung Đông.
Nga, UAE và các “ông lớn” của OPEC+ cảnh báo
Tại cuộc họp ngày 4/5, Phó Thủ tướng Nga – Alexander Novak cho biết Nga, cùng với Ả Rập Xê Út, UAE và Kuwait đều có khả năng nâng sản lượng mạnh hơn nữa, nhưng họ đang “kiềm chế để giữ gìn sự đoàn kết.” Ông kêu gọi các nước thành viên khác cần hành xử có trách nhiệm và tôn trọng hạn ngạch đã cam kết.
Tuy nhiên, Kazakhstan – quốc gia bị chỉ trích nặng nề nhất đã đưa ra lập luận rằng, chính phủ nước này không kiểm soát hoàn toàn được sản lượng tại các dự án do doanh nghiệp nước ngoài điều hành, đặc biệt là mỏ dầu Tengiz do Chevron quản lý. Và điều này phản ánh sự phức tạp trong việc điều hành sản xuất ở các quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc lớn vào đầu tư nước ngoài.
Mục tiêu tái chiếm thị phần
Theo nhà phân tích – Jorge Leon từ Rystad Energy cho rằng, Ả Rập Xê Út không chỉ nhắm đến kỷ luật nội bộ mà còn đang chuyển hướng chiến lược từ “cắt giảm để giữ giá” sang “tăng sản lượng để giành thị phần”.
Bên cạnh đó, ông cũng nhận định: “Thông điệp rất rõ ràng: Sau nhiều năm kiềm chế sản xuất để giữ giá, Riyadh đã chán ngấy với việc nuôi đối thủ cạnh tranh”.
Giới quan sát cho rằng OPEC+ có thể đang muốn giành lại vị trí trên thị trường năng lượng toàn cầu vốn bị xói mòn bởi các nhà sản xuất đá phiến tại Mỹ và các khu vực khác ở châu Mỹ Latinh. Và việc cắt giảm quá lâu đã vô tình tiếp sức cho các đối thủ ngoài OPEC mở rộng sản lượng, khiến quyền lực định giá của OPEC+ bị suy yếu.
