Chợ giá – Nhà kinh tế trưởng của HSBC cảnh báo Úc đang đối mặt với nguy cơ suy thoái khi đà tăng trưởng kinh tế ngày càng chậm lại và năng suất tiếp tục suy giảm. Theo vị chuyên gia này, nền kinh tế Úc hiện phải chịu sức ép từ nhiều yếu tố bất lợi cùng lúc, bao gồm tác động của lãi suất, những bất ổn địa chính trị và các thách thức liên quan đến chính sách tài khóa, làm gia tăng rủi ro đối với triển vọng tăng trưởng trong thời gian tới.
Tăng trưởng giảm tốc, nguy cơ suy thoái ngày càng rõ nét
Những tín hiệu mới nhất từ nền kinh tế Úc cũng đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ suy thoái trong thời gian tới, khi đà tăng trưởng có dấu hiệu chững lại rõ rệt.
Theo số liệu do Cục Thống kê Úc (ABS) công bố, GDP của nước này đã tăng 2,5% trong năm qua. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã suy yếu đáng kể khi GDP trong quý I chỉ tăng 0,3%, thấp hơn nhiều so với mức 0,9% của quý trước.
Ông Paul Bloxham – Nhà kinh tế trưởng của HSBC tại Úc, cho rằng rủi ro suy thoái đang tăng lên nhanh chóng. Theo ông, HSBC đã nhận định từ tháng 3 rằng GDP có thể giảm trong quý II và các chỉ báo kinh tế gần đây tiếp tục củng cố đánh giá này. Điều đó đồng nghĩa nguy cơ nền kinh tế ghi nhận hai quý tăng trưởng âm liên tiếp (tiêu chí thường được dùng để xác định suy thoái kỹ thuật) đang ngày càng lớn.
Không chỉ tăng trưởng chậm lại, nền kinh tế Úc còn phát đi tín hiệu đáng lo ngại từ thu nhập bình quân đầu người. Dù GDP tổng thể vẫn tăng, nhưng GDP bình quân đầu người đã giảm 0,1%, ghi nhận lần suy giảm đầu tiên kể từ tháng 3/2025, cho thấy tăng trưởng kinh tế không còn theo kịp tốc độ gia tăng dân số.
Bà Diana Mousina – Phó trưởng bộ phận kinh tế của AMP cảnh báo rằng, ngay cả khi Úc tránh được suy thoái kỹ thuật, người dân vẫn có thể phải đối mặt với tình trạng “suy thoái bình quân đầu người”. Theo bà: “Chúng ta từng chứng kiến nhiều giai đoạn GDP bình quân đầu người giảm mà nền kinh tế không chính thức rơi vào suy thoái. Tuy nhiên, tác động đối với mức sống của người dân vẫn rất rõ ràng”.
Ba cú sốc kinh tế đồng thời giáng đòn lên nền kinh tế
Theo đánh giá của HSBC, nền kinh tế Úc đang chịu tác động từ ba cú sốc lớn diễn ra gần như đồng thời trong các tháng 3, 4 và 5, làm suy giảm đáng kể niềm tin của cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.
Cú sốc đầu tiên đến từ chính sách tiền tệ thắt chặt của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA), khi cơ quan này liên tiếp nâng lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát. Tiếp đó là tác động từ cuộc xung đột tại Trung Đông, khiến giá dầu và chi phí năng lượng tăng mạnh, qua đó làm gia tăng áp lực lạm phát trên phạm vi toàn cầu.
Bên cạnh đó, ngân sách mới của chính phủ với những thay đổi liên quan đến thuế và một số chính sách có khả năng ảnh hưởng đến thị trường nhà ở cũng được xem là yếu tố làm gia tăng sự bất ổn đối với nền kinh tế.
Ông Harry Murphy Cruise – Trưởng bộ phận Nghiên cứu Kinh tế và Thương mại Toàn cầu của Oxford Economics Úc cho rằng, những hệ lụy từ cuộc khủng hoảng Trung Đông vẫn chưa phản ánh đầy đủ vào nền kinh tế. Theo ông, lạm phát gia tăng, giá dầu leo thang và niềm tin tiêu dùng suy yếu sẽ tiếp tục kìm hãm hoạt động chi tiêu trong phần còn lại của năm.
Ngoài ra, Oxford Economics cũng dự báo chi tiêu bình quân đầu người của các hộ gia đình Úc gần như sẽ không tăng trong năm 2026. Trong khi đó, thị trường lao động được cho là đang có dấu hiệu hạ nhiệt, với tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng lên gần 5% vào năm 2027.
Úc đối mặt nguy cơ suy thoái khi động lực tăng trưởng suy yếu
Theo ông Brendan Rynne – Nhà kinh tế trưởng của KPMG Úc, nền kinh tế nước này đang dần đánh mất một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất từng giúp duy trì đà phát triển trong nhiều năm qua. Trước đây, Úc cũng đã hưởng lợi đáng kể từ nhu cầu toàn cầu đối với khoáng sản, năng lượng và các mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nhưng tình hình hiện nay đã thay đổi đáng kể.
Ông Rynne cho rằng, Úc hiện có nhiều điểm tương đồng với các quốc gia nhập khẩu năng lượng khi phải đối mặt với cú sốc điều khoản thương mại tiêu cực do cuộc xung đột tại Trung Đông gây ra. Giá dầu tăng không chỉ đẩy chi phí sản xuất lên cao mà còn làm suy giảm sức mua của người tiêu dùng, qua đó tạo thêm áp lực đối với một nền kinh tế vốn đã xuất hiện nhiều dấu hiệu suy yếu.
Bên cạnh những thách thức từ bên ngoài, sự suy giảm kéo dài của năng suất lao động đang được xem là một trong những tín hiệu đáng lo ngại nhất đối với triển vọng kinh tế Úc. Theo HSBC, năng suất lao động (được đo bằng GDP trên mỗi giờ làm việc) đã giảm 0,6% trong quý gần nhất. Mức năng suất hiện chỉ cao hơn 0,3% so với cùng kỳ năm trước và vẫn dao động quanh vùng thấp nhất trong vòng một thập kỷ.
Bên cạnh đó, ông Paul Bloxham – Nhà kinh tế trưởng của HSBC tại Úc nhận định, tăng trưởng năng suất yếu đang khiến nỗ lực kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn. Theo ông, trong khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu trong khi năng suất tăng rất chậm, một trong những con đường khả thi để đưa lạm phát trở lại mức mục tiêu trong thời gian hợp lý có thể là làm chậm đáng kể hoạt động kinh tế, dù điều đó đồng nghĩa với việc phải chấp nhận nguy cơ suy thoái gia tăng.
Chính phủ lạc quan hơn về triển vọng đầu tư
Trước những lo ngại ngày càng gia tăng về triển vọng kinh tế, Bộ trưởng Tài chính – Jim Chalmers cho rằng, Úc vẫn đang sở hữu những động lực tích cực có thể hỗ trợ tăng trưởng trong thời gian tới. Theo ông, đầu tư tư nhân đang gia tăng mạnh mẽ và dòng vốn mới được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng suất cũng như năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong trung và dài hạn.
Ông Chalmers cũng nhấn mạnh rằng, bất chấp những đánh giá bi quan, Úc đang chứng kiến sự bùng nổ của đầu tư tư nhân. Theo ông, đây là nền tảng quan trọng để cải thiện năng suất và tạo động lực cho tăng trưởng bền vững trong tương lai.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, những lợi ích từ các khoản đầu tư này sẽ cần thời gian để phát huy hiệu quả, trong khi các hộ gia đình vẫn đang phải đối mặt với áp lực tài chính trước mắt.
Ở chiều ngược lại, dù nền kinh tế đang có dấu hiệu giảm tốc, Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) được cho là vẫn chưa kết thúc chu kỳ thắt chặt tiền tệ. The số liệu của Cục Thống kê Úc (ABS) cho thấy, lạm phát toàn phần đã giảm từ 4,6% xuống còn 4,2% trong tháng 4, một phần nhờ các biện pháp hỗ trợ tạm thời của chính phủ như giảm thuế nhiên liệu và hoàn trả thuế GST.
Tuy nhiên, lạm phát cơ bản (chỉ số được RBA đặc biệt theo dõi do loại bỏ các yếu tố biến động ngắn hạn) lại tăng lên 3,4% trong 12 tháng tính đến tháng 4. Mức này vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2-3% của ngân hàng trung ương, cho thấy áp lực giá cả trong nền kinh tế chưa hoàn toàn được kiểm soát.
Trong khi đó, bà Diana Mousina – Phó trưởng bộ phận kinh tế của AMP, dự báo RBA có thể tiếp tục nâng lãi suất thêm hai lần nữa trong chu kỳ hiện tại, qua đó đưa lãi suất cơ bản lên khoảng 4,85% vào cuối năm. Điều này đồng nghĩa áp lực đối với người vay vốn và hoạt động kinh tế có thể tiếp tục kéo dài trong thời gian tới.
Người dân tiếp tục đối mặt áp lực chi phí sinh hoạt
Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) – Michele Bullock cũng thừa nhận, nhiều hộ gia đình đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ chi phí sinh hoạt gia tăng. Theo bà, RBA đã nâng lãi suất tổng cộng 75 điểm cơ bản trong năm nay nhằm làm chậm nhu cầu trong nền kinh tế và đưa lạm phát trở lại tầm kiểm soát.
Bà Bullock cho biết, ngân hàng trung ương đã ghi nhận một số tín hiệu cho thấy chính sách thắt chặt tiền tệ đang phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, tác động đầy đủ của các đợt tăng lãi suất thường cần từ một đến hai năm để lan tỏa hoàn toàn trong nền kinh tế.
Theo Thống đốc RBA, việc nâng lãi suất là một quyết định khó khăn nhưng cần thiết để ngăn lạm phát kéo dài. Bà cho rằng, nếu lạm phát duy trì ở mức cao trong thời gian dài, những tác động tiêu cực đối với thu nhập và mức sống của người dân sẽ còn nghiêm trọng hơn.
Trong khi tăng trưởng kinh tế suy yếu, năng suất lao động trì trệ, chi phí sinh hoạt leo thang và khả năng lãi suất tiếp tục tăng, Úc đang bước vào giai đoạn được đánh giá là đầy thách thức. Nhiều chuyên gia cảnh báo những tháng tới sẽ mang ý nghĩa quyết định đối với khả năng nền kinh tế lớn thứ 13 thế giới có thể tránh được nguy cơ suy thoái hay không.
