Mỹ che giấu kho đồng lớn trong khi nguồn cung toàn cầu khan hiếm

Chợ giá – Báo cáo mới từ hãng tư vấn GEM Mining Consulting chỉ ra gần 70% lượng đồng lưu kho thế giới đang tập trung tại Mỹ, che giấu tình trạng khan hiếm nguồn cung trầm trọng ở các khu vực còn lại. Sự lệch pha này khiến dự báo giá đồng năm 2026 xuất hiện hai luồng trái ngược, trong đó Goldman Sachs kỳ vọng mức giá lên tới 14.700 USD một tấn.

Báo cáo của chuyên gia Patricio Faúndez thuộc GEM Mining Consulting dựa trên số liệu từ Ủy ban Đồng Chile (Cochilco) cho thấy tổng tồn kho đồng toàn cầu đạt 1,04 triệu tấn. Tuy nhiên, phần lớn lượng kim loại này lại bị phong tỏa tại các kho bãi ở Mỹ và tách biệt hoàn toàn khỏi người mua toàn cầu.

Cụ thể, các kho thuộc sàn COMEX tại Mỹ hiện nắm giữ 718.000 tấn đồng, chiếm 69% tổng tồn kho công khai trên ba sàn lớn nhất thế giới gồm COMEX, LME và Shanghai. Trong giai đoạn 2015–2024, tỷ trọng tồn kho trên sàn COMEX trung bình chỉ chiếm 16% và chưa từng vượt quá 36%.

Khối lượng tích trữ tại Mỹ hiện cao gấp đôi so với kỷ lục lịch sử trước đây của COMEX trong chuỗi số liệu từ năm 1990. Trái lại, tổng tồn kho tại hai sàn LME và Shanghai chỉ đạt 319.000 tấn, thấp hơn 11% so với mức trung bình mười năm qua.

Đáng chú ý, con số tại sàn LME đã bao gồm gần 130.000 tấn đồng nằm ở các kho bãi New Orleans và Baltimore thuộc lãnh thổ Mỹ. Nếu trừ đi lượng kim loại này, nguồn cung khả dụng công khai cho thị trường còn lại trên thế giới chỉ vỏn vẹn khoảng 190.000 tấn.

Tình trạng phân mảnh nguồn cung tạo nên hai bức tranh dự báo trái ngược về thị trường đồng năm 2026. Trong khi Nhóm Nghiên cứu Đồng Quốc tế (ICSG) dự báo thế giới dư thừa 104.000 tấn đồng tinh luyện, ngân hàng Goldman Sachs lại ước tính thị trường ngoài Mỹ sẽ thiếu hụt tới 950.000 tấn.

Goldman Sachs nhận định tình trạng thắt chặt nguồn cung thực tế có thể đẩy giá đồng lên mốc 14.700 USD một tấn vào cuối năm. Các nhà nghiên cứu tại BMO Metals and Mining cũng lưu ý sự đứt gãy giữa giá hợp đồng tương lai ảm đạm và nguồn cung vật chất đang siết chặt.

Tại Trung Quốc, mức phí cộng Yangshan đối với đồng cathod đã vượt 200 USD một tấn, trong khi phí cộng đối với các loại đồng phi đăng ký cũng lập kỷ lục mới. Điều này thể hiện người mua sẵn sàng trả chi phí cao để sở hữu hàng thực tế, dù giới đầu tư tài chính vẫn thận trọng trước các kỳ bầu cử Mỹ.

Xu hướng dồn hàng về Mỹ tăng tốc sau khi chính quyền Mỹ khởi xướng cuộc điều tra theo Điều 232 đối với đồng nhập khẩu vào tháng 2/2025. Các thương nhân lập tức đẩy mạnh đưa kim loại này vào kho nội địa Mỹ để né tránh khả năng bị áp thuế trong tương lai.

Trong giai đoạn tháng 2 đến tháng 7/2025, giá đồng COMEX có thời điểm cao hơn giá sàn LME tới 2.230 USD một tấn trong tháng 7. Mức chênh lệch này sụt giảm sau khi Mỹ loại trừ đồng cathod tinh luyện khỏi mức thuế 50% công bố cuối tháng 7/2025, nhưng dòng chảy hàng hóa vào Mỹ vẫn không dừng lại.

Theo phân tích của ông Faúndez, khoảng 77% trong số 633.000 tấn đồng bổ sung vào kho COMEX diễn ra sau thông báo thuế quan, dù mức chênh lệch giá giữa hai sàn đã giảm về trung bình 156 USD một tấn. Sự không chắc chắn về chính sách thuế quan mới là động lực chính giữ chân kim loại này tại Mỹ.

Bộ Thương mại Mỹ đang để ngỏ khả năng áp thuế nhập khẩu 15% vào năm 2027 và 30% vào năm 2028 đối với đồng tinh luyện. Với mức chênh lệch giá hiện tại quá nhỏ, các thương nhân không có động lực chở ngược đồng ra nước ngoài khi rủi ro thuế quan vẫn treo lơ lửng.

Tình hình nguồn cung toàn cầu càng thêm căng thẳng do rủi ro gián đoạn sản xuất tại châu Phi. Hãng đánh giá rủi ro BMI cảnh báo hiện tượng El Niño gây hạn hán có thể dẫn đến thiếu hụt điện năng nghiêm trọng, đe dọa hoạt động khai thác tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia.

Tại Việt Nam, đồng là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho các ngành sản xuất dây cáp điện, thiết bị điện tử và phụ tùng cơ khí. Biến động giá đồng thế giới cùng mức phí cộng vật chất gia tăng sẽ trực tiếp tác động đến chi phí nhập khẩu nguyên liệu của các doanh nghiệp sản xuất trong nước theo cơ chế thị trường.

Giới phân tích nhận định biến số lớn nhất đối với giá đồng thời gian tới là quyết định chính thức của Mỹ về thuế quan. Nếu Washington quyết định áp thuế, hàng triệu tấn đồng sẽ tiếp tục bị chôn chân tại các kho Mỹ, kéo dài tình trạng khan hiếm ở châu Âu và châu Á, đồng thời đẩy chênh lệch giá COMEX tăng cao trở lại.

Ngược lại, nếu Mỹ bãi bỏ các kế hoạch thuế quan, áp lực tích trữ sẽ giải tỏa và một lượng lớn đồng lưu kho có thể quay lại thị trường quốc tế. Khi đó, nguồn cung thế giới sẽ hạ nhiệt, gây áp lực giảm giá lên sàn LME và khiến giá trên sàn COMEX rơi vào trạng thái chiết khấu.

Đức Thịnh