Mỗi năm, có hàng trăm nghìn người từ khắp nơi trên thế giới lựa chọn Úc là điểm đến để học tập, làm việc và định cư lâu dài. Tuy nhiên, đằng sau những cơ hội hấp dẫn về việc làm, giáo dục và chất lượng sống là một hệ thống nhập cư phức tạp với hàng chục loại thị thực, quy trình xét duyệt kéo dài nhiều năm cùng những yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt trước khi một người có thể chính thức trở thành công dân Úc.
Hệ thống nhập cư đóng vai trò chiến lược đối với nền kinh tế Úc
Úc từ lâu đã được xem là một trong những quốc gia vừa duy trì chính sách nhập cư được quản lý chặt chẽ, vừa thuộc nhóm cởi mở hàng đầu thế giới đối với lao động tay nghề cao và sinh viên quốc tế.
Theo các chuyên gia chính sách công, nhập cư vẫn đang giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì đà tăng trưởng kinh tế, bổ sung nguồn nhân lực và hỗ trợ ứng phó với quá trình già hóa dân số tại quốc gia có diện tích rộng lớn nhưng chỉ sở hữu quy mô dân số hơn 27 triệu người.
Bên cạnh những tác động đối với thị trường lao động, chính sách nhập cư còn ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều lĩnh vực khác như nhà ở, giáo dục, giao thông công cộng, y tế và quy hoạch đô thị tại các thành phố lớn gồm Sydney, Melbourne, Brisbane và Perth.
Trong khi đó, chính phủ Úc đã liên tục điều chỉnh chỉ tiêu nhập cư trong nhiều năm qua nhằm cân bằng giữa nhu cầu phát triển kinh tế với khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở hạ tầng.
Nhiều con đường để đặt chân đến Úc
Khác với suy nghĩ của nhiều người, Úc không áp dụng một loại “visa định cư” duy nhất dành cho mọi đối tượng. Thay vào đó, hệ thống nhập cư của nước này được thiết kế với nhiều nhóm thị thực khác nhau, phù hợp với mục đích nhập cảnh cũng như năng lực và điều kiện của từng người nộp đơn.
Hiện nay, các chương trình nhập cư phổ biến của Úc bao gồm:
- Di cư tay nghề theo hệ thống tính điểm.
- Visa do doanh nghiệp bảo lãnh.
- Visa sinh viên quốc tế.
- Visa đoàn tụ gia đình.
- Visa đầu tư và kinh doanh.
- Chương trình nhân đạo và người tị nạn.
- Chương trình định cư khu vực.
Đối với phần lớn người nhập cư, quá trình định cư tại Úc thường không diễn ra ngay lập tức mà bắt đầu bằng các loại visa tạm trú. Sau khi đáp ứng những điều kiện theo quy định, người lao động hoặc du học sinh có thể chuyển sang diện thường trú nhân và sau đó tiếp tục hướng tới mục tiêu trở thành công dân Úc.
Hệ thống tính điểm – “Tấm vé vàng” cho lao động tay nghề cao
Trong số các chương trình nhập cư hiện nay, diện di cư tay nghề là một trong những lựa chọn thu hút sự quan tâm lớn nhất từ người lao động quốc tế. Theo cơ chế này, người nộp đơn sẽ được đánh giá thông qua hệ thống tính điểm dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm:
- Độ tuổi.
- Trình độ học vấn.
- Kinh nghiệm làm việc.
- Năng lực tiếng Anh.
- Nghề nghiệp đang thiếu hụt nhân lực.
- Kinh nghiệm làm việc tại Úc.
- Cam kết sinh sống tại khu vực vùng sâu, vùng xa.
Những ngành nghề đang được ưu tiên tuyển dụng hiện nay trải rộng trên nhiều lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế, gồm điều dưỡng và chăm sóc sức khỏe, kỹ sư xây dựng, công nghệ thông tin, giáo dục, nông nghiệp, cơ khí – sản xuất và chăm sóc người cao tuổi.
Theo giới chuyên gia cho rằng, nhu cầu tuyển dụng lao động tay nghề cao tại Úc tiếp tục duy trì ở mức lớn khi quốc gia này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực trong nhiều ngành nghề. Được biết, nguyên nhân chủ yếu đến từ quá trình già hóa dân số cùng tỷ lệ sinh thấp kéo dài trong nhiều năm, tạo ra áp lực đáng kể đối với thị trường lao động và hệ thống an sinh xã hội.
Hành trình gian nan từ cư dân tạm thời đến công dân Úc
Tuy nhiên, một thực tế ít được biết đến chính là hành trình định cư tại Úc thường kéo dài hơn nhiều so với kỳ vọng của không ít người. Nhiều người nhập cư phải trải qua nhiều năm với tư cách cư dân tạm thời trước khi đủ điều kiện trở thành thường trú nhân và sau đó là công dân Úc. Trong không ít trường hợp, toàn bộ quá trình từ visa tạm trú đến quốc tịch có thể kéo dài từ 5-10 năm hoặc thậm chí lâu hơn.
Trong khoảng thời gian này, người nhập cư phải liên tục gia hạn thị thực, chứng minh năng lực tài chính, duy trì việc làm hợp pháp và tuân thủ chặt chẽ các điều kiện cư trú theo quy định. Và bất kỳ sai sót nào trong hồ sơ hoặc vi phạm các điều kiện của visa đều có thể khiến quá trình định cư bị gián đoạn, thậm chí chấm dứt hoàn toàn.
Theo các luật sư di trú, thời gian xét duyệt hồ sơ hiện có xu hướng kéo dài hơn do lượng đơn đăng ký tăng mạnh sau đại dịch Covid-19, trong khi nhu cầu nhập cư trên toàn cầu tiếp tục gia tăng.
Ngay cả sau khi được cấp quy chế thường trú nhân, người nhập cư vẫn phải đáp ứng thêm nhiều yêu cầu trước khi có thể nộp đơn xin quốc tịch Úc. Các điều kiện phổ biến bao gồm sinh sống hợp pháp tại Úc trong thời gian theo quy định, có nhân thân tốt, không vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đáp ứng yêu cầu tiếng Anh cơ bản, có hiểu biết về lịch sử, hệ thống chính trị và các giá trị của đất nước, đồng thời vượt qua bài kiểm tra quốc tịch.
Đối với nhiều gia đình nhập cư, lễ tuyên thệ quốc tịch không chỉ là một thủ tục pháp lý mà còn được xem là dấu mốc quan trọng nhất sau nhiều năm học tập, làm việc và xây dựng cuộc sống ổn định tại Úc. Đây là thành quả của một hành trình dài đòi hỏi sự kiên trì, tuân thủ pháp luật và thích nghi với môi trường sống mới.
Người giữ visa tạm trú không được hưởng đầy đủ phúc lợi
Một điểm đáng chú ý trong hệ thống nhập cư của Úc chính là quyền lợi của người dân được phân chia theo tình trạng cư trú. Trong khi công dân và thường trú nhân được tiếp cận tương đối đầy đủ các chương trình phúc lợi và hỗ trợ xã hội, nhiều người đang sinh sống tại Úc theo diện visa tạm trú phải tự chi trả phần lớn các chi phí liên quan đến sinh hoạt, y tế và một số dịch vụ công.
Những hạn chế đối với người mang visa tạm trú có thể bao gồm việc không được tham gia chương trình bảo hiểm y tế Medicare, không đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp, bị hạn chế trong việc tiếp cận nhà ở xã hội, không được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ giáo dục cũng như không đủ điều kiện tham gia một số chương trình hỗ trợ tài chính của chính phủ.
Chính vì vậy, nhiều sinh viên quốc tế và lao động nước ngoài buộc phải chủ động chuẩn bị nguồn tài chính phù hợp, đồng thời duy trì bảo hiểm y tế tư nhân trong suốt thời gian sinh sống tại Úc để bảo đảm khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe khi cần thiết.
Hủy visa và trục xuất
Luật nhập cư của Úc được đánh giá là một trong những hệ thống nghiêm ngặt nhất trong nhóm các quốc gia phát triển. Theo quy định hiện hành, chính phủ có quyền hủy visa hoặc trục xuất những người không phải công dân trong nhiều trường hợp khác nhau nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của hệ thống nhập cư và các yêu cầu về an ninh.
Và những nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc hủy visa hoặc trục xuất bao gồm gian lận hồ sơ, cung cấp giấy tờ giả, vi phạm các điều kiện của visa, có tiền án nghiêm trọng, liên quan đến tội phạm có tổ chức hoặc các vấn đề được xem là ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Đáng chú ý, ngay cả những người đã sinh sống tại Úc trong thời gian rất dài cũng không hoàn toàn miễn trừ khỏi các quy định này. Trong một số trường hợp, các cư dân đã ở Úc hàng chục năm vẫn có thể bị hủy visa và trục xuất nếu bị kết án về những tội danh nghiêm trọng.
Theo giới quan sát cho rằng, các quy định liên quan đến việc “kiểm tra tư cách đạo đức” là một trong những nội dung thường xuyên gây tranh luận trong xã hội Úc. Nguyên nhân xuất phát từ việc phạm vi áp dụng của các quy định này được đánh giá là khá rộng và có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong cộng đồng người nhập cư.
Cuộc chiến chống gian lận di trú
Nhằm bảo đảm tính minh bạch và công bằng của hệ thống nhập cư, chính phủ Úc đã liên tục triển khai các chương trình thanh tra, điều tra và xử lý các hành vi gian lận liên quan đến thị thực và định cư. Đây được xem là một trong những ưu tiên quan trọng nhằm duy trì sự tin cậy đối với chính sách nhập cư của quốc gia này.
Những hành vi đang được các cơ quan chức năng giám sát chặt chẽ bao gồm mua bán bảo lãnh lao động, sử dụng hợp đồng lao động giả, khai báo không đúng địa điểm làm việc tại các khu vực được ưu tiên định cư, sử dụng bằng cấp giả, kết hôn giả nhằm mục đích định cư cũng như các hành vi bóc lột lao động nhập cư phụ thuộc vào tình trạng visa.
Theo giới chức Úc, các hành vi gian lận không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến những người nhập cư tuân thủ đúng quy định mà còn làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với toàn bộ hệ thống nhập cư quốc gia. Vì vậy, việc tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm được xem là yếu tố quan trọng nhằm bảo vệ tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của chính sách nhập cư trong dài hạn.
Áp lực nhà ở và bài toán chính trị ngày càng nóng
Mặc dù nhập cư đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn nhân lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng tốc độ gia tăng dân số cũng đang tạo ra áp lực đáng kể đối với hệ thống cơ sở hạ tầng tại Úc. Những tác động này được ghi nhận trên nhiều lĩnh vực thiết yếu như nhà ở và thị trường cho thuê, giao thông công cộng, bệnh viện, trường học cũng như hệ thống chăm sóc người cao tuổi.
Tại các đô thị lớn như Sydney và Melbourne, giá nhà và giá thuê đã tăng mạnh trong những năm gần đây, khiến vấn đề nhập cư trở thành một trong những chủ đề được tranh luận nhiều nhất trong các cuộc thảo luận chính trị trước mỗi kỳ bầu cử. Theo nhiều ý kiến cho rằng, dòng người nhập cư là yếu tố cần thiết để duy trì đà tăng trưởng kinh tế và đáp ứng nhu cầu lao động của đất nước.
Tuy nhiên, cũng có không ít quan điểm bày tỏ lo ngại rằng tốc độ tăng dân số hiện nay đang vượt quá khả năng đáp ứng của cơ sở hạ tầng đô thị. Theo đó, thách thức đặt ra đối với các nhà hoạch định chính sách là tìm được sự cân bằng giữa nhu cầu phát triển kinh tế và năng lực cung cấp các dịch vụ công, nhằm bảo đảm chất lượng cuộc sống cho cả người dân bản địa lẫn cộng đồng nhập cư.
Hành trình dài trước khi gọi Úc là quê hương
Đối với hàng triệu người trên thế giới, Úc từ lâu vẫn được xem là biểu tượng của cơ hội, sự ổn định và chất lượng sống thuộc nhóm hàng đầu. Tuy nhiên, hành trình từ một người mang visa tạm trú đến khi trở thành công dân Úc chưa bao giờ là con đường dễ dàng. Đây thường là quá trình kéo dài nhiều năm, đòi hỏi người nhập cư phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu liên quan đến tài chính, học vấn, nghề nghiệp, pháp lý và nhân thân.
Đằng sau mỗi tấm hộ chiếu Úc được trao không chỉ là một thủ tục hành chính hoàn tất, mà còn là kết quả của nhiều năm nỗ lực học tập, làm việc, thích nghi với môi trường sống mới và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định nhập cư. Đối với nhiều người, đó là thành quả của một hành trình dài đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm bền bỉ.
Trong khi Úc tiếp tục cần nguồn nhân lực chất lượng cao để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và đáp ứng những thách thức về nhân khẩu học, hệ thống nhập cư được dự báo vẫn sẽ giữ vai trò là một công cụ chiến lược quan trọng. Đồng thời, đây cũng sẽ tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm lớn của cả người dân Úc lẫn cộng đồng quốc tế trong những năm tới.
