Chợ giá – Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử (vape) ở thanh thiếu niên và thanh niên Úc đang ghi nhận mức giảm mạnh chưa từng có, ngay sau khi nước này thực thi một trong những đạo luật nghiêm ngặt nhất thế giới về kiểm soát thuốc lá điện tử. Giới chức y tế Úc gọi đây là “một bước ngoặt” trong cuộc chiến bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Vape bất hợp pháp không còn dễ mua như trước
Từ giữa năm 2024 đến nay, giá bán của các loại thuốc lá điện tử hương trái cây phổ biến, vốn được bán bất hợp pháp tại các cửa hàng tiện lợi và tiệm thuốc lá, đã tăng từ khoảng 25 AUD lên 50 – 60 AUD/thiết bị, khiến cho nhiều bạn trẻ Úc phải từ bỏ thói quen sử dụng vape.
Và sự thay đổi giá này không diễn ra ngẫu nhiên. Được biết, vào giữa năm ngoái, chính phủ của Thủ tướng – Anthony Albanese và Bộ trưởng Y tế – Mark Butler đã công bố một loạt biện pháp kiểm soát thuốc lá điện tử nghiêm ngặt nhất từ trước đến nay: Nghiêm cấm hoàn toàn việc mua bán thuốc lá điện tử không kê đơn, chỉ cho phép bán tại hiệu thuốc với mục đích hỗ trợ cai thuốc lá và kiểm soát nghiêm ngặt việc nhập khẩu.
Và kể từ đó, hơn 8 triệu thiết bị vape bị thu giữ tại biên giới, chủ yếu là các sản phẩm đến từ Trung Quốc mang thương hiệu Alibarbar, iGet và các dòng vape hương liệu hấp dẫn giới trẻ.
Tỷ lệ sử dụng vape giảm mạnh trong giới trẻ
Theo các dữ liệu từ báo cáo Generation Vape 2025 (cuộc khảo sát lớn nhất về thuốc lá điện tử tại Úc do Hội đồng Ung thư Úc thực hiện) cho thấy, tỷ lệ sử dụng vape ở nhóm tuổi 18 – 24 đã giảm một nửa, từ mức 36% xuống chỉ còn 18% trong vòng chưa đầy 18 tháng.
Bên cạnh đó, ở nhóm thanh thiếu niên 14 – 17 tuổi, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử từng tăng nhanh trong những năm gần đây, nhưng đã giảm từ 17% xuống 15,5% vào quý cuối cùng của năm 2024. Theo đó, xu hướng tương tự cũng đã được ghi nhận ở các bang như Nam Úc, với giảm 50% ở nhóm tuổi 30 – 59 và giảm 1/3 ở nhóm từ 15 – 29 tuổi.
Trường học thiết chặt quy định về việc sử dụng vape
Cùng với biện pháp pháp lý và kiểm soát biên giới, các trường học ở Úc cũng tích cực vào cuộc bằng việc nâng cao nhận thức, tổ chức các buổi tuyên truyền và áp dụng biện pháp xử lý nghiêm đối với những trường hợp vi phạm.
Được biết, tại bang Nam Úc, thì số lượng học sinh bị đình chỉ vì sử dụng vape đã giảm 50% chỉ trong vòng 2 học kỳ – từ 388 học sinh trong học kỳ đầu năm 2023 xuống còn 186 em vào học kỳ cuối năm. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy tác động mạnh mẽ và hiệu quả của luật mới.
Đánh giá từ chuyên gia
Bà Alecia Brooks – đại diện của Hội đồng Ung thư Úc, nhận định: “Luật về thuốc lá điện tử thực sự đã thay đổi cuộc chơi. Chúng ta đã chứng kiến sự thay đổi hành vi rõ rệt ở giới trẻ chỉ trong thời gian ngắn – điều mà trước đây được cho là rất khó đạt được.”
Ngoài ra, nhiều chuyên gia y tế công cộng tại Úc cũng đồng tình rằng, các loại vape có hương liệu ngọt, thiết kế trẻ trung và dễ giấu đã gây ra làn sóng sử dụng tràn lan ở học sinh. Nhưng chính sách quyết liệt, đồng bộ từ chính phủ và cộng đồng giáo dục đã giúp đảo ngược xu hướng nguy hiểm này.
Úc – quốc gia đầu tiên trên thế giới cấm vape diện rộng
Được biết, Úc hiện đang là quốc gia đầu tiên trên thế giới thực thi lệnh cấm toàn diện đối với thuốc lá điện tử không kê đơn, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách y tế công cộng toàn cầu. Chính phủ Úc khẳng định, mục tiêu của lệnh cấm là ngăn chặn thế hệ trẻ nghiện nicotine và bảo vệ hệ hô hấp đang phát triển của thanh thiếu niên.
Việc làm gương của Úc đang thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia khác như New Zealand, Canada và Anh – nơi đang phải đối mặt với làn sóng vape ở thanh thiếu niên tương tự.
