Chợ giá – Tỷ giá đồng yên Nhật Bản hiện đang giao dịch ở vùng thấp nhất trong gần bốn thập kỷ so với USD, phản ánh những mất cân đối ngày càng lớn giữa chính sách tiền tệ của Nhật Bản và Mỹ. Theo các chuyên gia cho rằng, nếu xu hướng này kéo dài, tác động có thể không chỉ dừng lại ở nền kinh tế Nhật Bản mà còn lan sang thị trường trái phiếu Mỹ và hệ thống tài chính toàn cầu.
Chênh lệch lãi suất khiến đồng yên tiếp tục mất giá
Trong suốt nhiều thập kỷ, mối quan hệ tài chính giữa Mỹ và Nhật Bản được xem là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống tài chính quốc tế. Được biết, Mỹ duy trì khả năng vay nợ với chi phí thấp thông qua việc phát hành trái phiếu Kho bạc, trong khi Nhật Bản (với thặng dư thương mại lớn và nguồn dự trữ ngoại hối khổng lồ) trở thành một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào trái phiếu Chính phủ Mỹ.

Mô hình này đã giúp Washington có thêm nguồn lực để tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách, đồng thời tạo ra kênh đầu tư được xem là an toàn đối với nguồn vốn của Nhật Bản. Tuy nhiên, sự suy yếu kéo dài của đồng yên đang làm dấy lên những câu hỏi về việc liệu mối quan hệ tài chính này có đang bước vào giai đoạn nhiều thách thức hơn.
Hiện, đồng yên đang giao dịch quanh ngưỡng 160 yên/USD – mức thấp nhất kể từ giữa những năm 1980. Được biết, nguyên nhân chủ yếu đến từ sự khác biệt trong chính sách tiền tệ giữa hai nền kinh tế lớn. Trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) mới chỉ bắt đầu rút dần chính sách tiền tệ siêu nới lỏng sau nhiều năm duy trì lãi suất gần bằng 0.
Khoảng cách lãi suất lớn đã thúc đẩy các nhà đầu tư thực hiện chiến lược carry trade, tức vay vốn bằng đồng yên với chi phí thấp rồi đầu tư vào các tài sản định giá bằng USD có lợi suất cao hơn. Hoạt động này vừa tạo thanh khoản cho thị trường tài chính toàn cầu, vừa làm gia tăng áp lực bán đồng yên, khiến đồng tiền Nhật Bản tiếp tục suy yếu.
Bên cạnh đó, Nhật Bản vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Khi giá dầu và khí tự nhiên tăng, nhu cầu mua USD để thanh toán nhập khẩu cũng tăng theo, tạo thêm sức ép lên tỷ giá đồng yên.
Vì sao đồng yên yếu lại khiến Mỹ phải quan tâm?
Theo các chuyên gia cho rằng, vấn đề đáng chú ý không nằm ở riêng diễn biến tỷ giá, mà ở những hệ quả tiềm ẩn đối với thị trường trái phiếu Mỹ.
Hiện, Nhật Bản vẫn là một trong những quốc gia nắm giữ lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ lớn nhất thế giới, với quy mô lên tới hơn 1.000 tỷ USD. Trong trường hợp Chính phủ Nhật Bản cần triển khai các biện pháp can thiệp mạnh để hỗ trợ đồng yên, nước này có thể phải sử dụng một phần dự trữ ngoại hối bằng USD để mua vào đồng nội tệ.
Do phần lớn dự trữ ngoại hối của Nhật Bản được đầu tư vào trái phiếu Kho bạc Mỹ, một đợt can thiệp quy mô lớn có thể kéo theo hoạt động bán trái phiếu. Nếu lượng bán đủ lớn trong bối cảnh Bộ Tài chính Mỹ đang phải phát hành thêm lượng lớn trái phiếu để tài trợ thâm hụt ngân sách, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ có thể chịu áp lực tăng.
Việc lợi suất trái phiếu tăng sẽ khiến chi phí vay vốn của Chính phủ Mỹ, doanh nghiệp và người dân cùng gia tăng, từ lãi suất thế chấp, tín dụng doanh nghiệp cho tới chi phí phát hành trái phiếu.
Áp lực nợ công ngày càng lớn
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), nợ công của Mỹ hiện đã vượt 100% GDP và được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong nhiều thập kỷ tới nếu không có những điều chỉnh đáng kể về chính sách tài khóa.
Trong suốt nhiều năm qua, cả hai đảng lớn tại Mỹ đều duy trì mức chi tiêu cao. Các chính quyền Cộng hòa tập trung vào việc cắt giảm thuế, trong khi các chính quyền Dân chủ mở rộng chi tiêu cho các chương trình đầu tư công và an sinh xã hội. Được biết, điểm chung trong chính sách của hai bên là thâm hụt ngân sách liên bang liên tục được bù đắp thông qua việc phát hành thêm trái phiếu.
Nhờ vị thế của đồng USD với vai trò là đồng tiền dự trữ toàn cầu, Mỹ vẫn có khả năng huy động nguồn vốn lớn từ thị trường quốc tế. Tuy nhiên, giới kinh tế học cho rằng lợi thế này không phải là vô hạn.
Nếu nhu cầu mua trái phiếu Mỹ từ các nhà đầu tư nước ngoài suy giảm trong thời gian dài, Chính phủ Mỹ có thể phải chấp nhận chi phí vay cao hơn hoặc phụ thuộc nhiều hơn vào sự can thiệp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trên thị trường.
Nhật Bản cũng đối mặt bài toán khó
Không chỉ Mỹ, Nhật Bản cũng đang đối mặt với bài toán cân bằng đầy thách thức trong chính sách kinh tế.
Hiện, nợ công của Nhật Bản đã vượt 250% GDP – mức cao nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển. Nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất nhanh nhằm hỗ trợ đồng yên, chi phí trả lãi của Chính phủ có thể tăng mạnh, từ đó gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế.
Ngược lại, việc duy trì lãi suất thấp trong thời gian dài có thể khiến đồng yên tiếp tục suy yếu, làm gia tăng chi phí nhập khẩu và tạo thêm áp lực lạm phát.
Tình hình này đã khiến BOJ phải cân nhắc thận trọng trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ, khi vừa phải kiểm soát tác động đến tỷ giá, vừa hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đối với nền kinh tế.
Thế giới bước vào giai đoạn nhiều bất định hơn
Những diễn biến liên quan đến đồng yên và thị trường tài chính Mỹ diễn ra trong khi nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều yếu tố rủi ro như xung đột địa chính trị, lãi suất cao kéo dài, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn.
Nhiều quốc gia hiện đang đẩy mạnh đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, mở rộng thanh toán thương mại bằng đồng nội tệ và xây dựng các cơ chế tài chính khu vực nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào một đồng tiền hoặc một trung tâm tài chính duy nhất.
Theo các nhà phân tích cho rằng, sự suy yếu của đồng yên vì vậy không chỉ phản ánh những khó khăn riêng của nền kinh tế Nhật Bản, mà còn cho thấy các mất cân đối tích tụ trong hệ thống tài chính toàn cầu đang ngày càng bộc lộ rõ hơn.
Dù vậy, kịch bản đồng yên giảm giá dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính tại Mỹ vẫn được xem là một rủi ro tiềm ẩn, chưa phải dự báo chắc chắn. Thị trường tài chính Mỹ vẫn có quy mô và độ sâu lớn, trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cùng Bộ Tài chính Mỹ vẫn sở hữu nhiều công cụ để ổn định thị trường nếu xuất hiện những biến động mạnh.
Tuy nhiên, những diễn biến của đồng yên, thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ và chính sách tiền tệ của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục là những yếu tố được giới đầu tư toàn cầu theo dõi sát trong thời gian tới. Bất kỳ thay đổi đáng kể nào cũng có thể tạo ra tác động lan tỏa đến dòng vốn, tỷ giá và tăng trưởng kinh tế trên phạm vi toàn cầu.
Tỷ giá 1 man (一万 hay 10.000 Yên) chợ đen 12/07/2026















