Chợ giá – Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông sau quyết định tấn công Iran của Tổng thống Mỹ – Donald Trump đang gây ra những phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính toàn cầu. Bất ngờ hơn, những thiệt hại nặng nề nhất lại không xuất hiện ở Phố Wall mà ở các sàn chứng khoán Bắc Á như Hồng Kông, Seoul và Tokyo.
Thị trường Bắc Á rung lắc mạnh
Trong phiên giao dịch ngày 4/3 vừa qua, làn sóng bán tháo đã lan rộng trên nhiều thị trường tài chính Châu Á, phản ánh tâm lý lo ngại gia tăng của giới đầu tư. Tại Hàn Quốc, chỉ số Kospi – thước đo chính của thị trường chứng khoán nước này, đang hướng tới mức giảm mạnh nhất trong hai ngày kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Áp lực bán cũng xuất hiện rõ rệt trên các sàn giao dịch lớn tại Tokyo và Hồng Kông, đặc biệt tập trung ở nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn – lĩnh vực được xem là “xương sống” của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Điều đáng chú ý là phản ứng tiêu cực của các thị trường Bắc Á dường như vượt xa mức độ ảnh hưởng trực tiếp từ nguồn cung năng lượng Trung Đông. Trong suốt nhiều năm qua, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đều đã xây dựng các kho dự trữ năng lượng chiến lược nhằm giảm thiểu rủi ro địa chính trị.
Nhật Bản ước tính lượng dự trữ dầu của nước này có thể đáp ứng nhu cầu trong khoảng 254 ngày, trong khi trữ lượng khí đốt trong nước của Trung Quốc tương đương với lượng khí đốt nhập khẩu từ khu vực vùng Vịnh trong gần một năm. Điều này đã đặt ra câu hỏi: Vì sao thị trường tài chính Bắc Á lại phản ứng mạnh như vậy?
Làn sóng đầu tư AI trước đó đã “thổi phồng” thị trường
Theo các chuyên gia tài chính cho rằng, nguyên nhân chính của đợt biến động không xuất phát từ yếu tố cơ bản của nền kinh tế mà chủ yếu liên quan đến dòng vốn đầu tư toàn cầu.
Trước khi căng thẳng Iran bùng phát, dòng tiền quốc tế đã đổ mạnh vào các thị trường Châu Á nhằm tìm kiếm cơ hội trong làn sóng phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Trong khi nhiều nhà đầu tư bắt đầu chuyển hướng khỏi các công ty phần mềm, thì các doanh nghiệp sản xuất chip và phần cứng AI tại Châu Á nhanh chóng trở thành điểm đến hấp dẫn.
Các tập đoàn bán dẫn lớn trong khu vực như Samsung, SK Hynix và TSMC đều được kỳ vọng bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh kéo dài nhiều năm. Hai “ông lớn” Samsung và SK Hynix thậm chí cảnh báo tình trạng thiếu hụt chip nhớ toàn cầu có thể kéo dài đến năm 2027.
Trong khi đó, lợi nhuận vượt kỳ vọng của TSMC càng củng cố niềm tin rằng các tập đoàn công nghệ Mỹ sẽ tiếp tục gia tăng chi tiêu cho điện toán đám mây và AI, qua đó tạo ra nguồn doanh thu khổng lồ cho chuỗi cung ứng công nghệ tại Châu Á. Chính sự lạc quan này đã thúc đẩy dòng tiền đầu cơ chảy vào khu vực với tốc độ rất nhanh.
Dòng vốn nóng đảo chiều khi rủi ro địa chính trị tăng cao
Một minh chứng rõ ràng cho làn sóng đầu tư trước đó là quỹ iShares MSCI South Korea ETF với quy mô khoảng 16 tỷ USD. Chỉ trong tuần trước khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, quỹ này đã ghi nhận hơn 1,2 tỷ USD dòng tiền chảy vào – mức cao nhất trong lịch sử 25 năm hoạt động.
Tại Hàn Quốc, các nhà đầu tư cá nhân – vốn lâu nay ít quan tâm đến các cổ phiếu blue-chip thuộc chỉ số Kospi, cũng quay trở lại thị trường với quy mô lớn. Được biết, số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán và các khoản vay ký quỹ đều đạt mức kỷ lục, cho thấy sự hưng phấn mạnh mẽ của dòng tiền trong giai đoạn trước đó.
Tuy nhiên, khi rủi ro địa chính trị gia tăng, dòng vốn nóng thường có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi nhanh hơn so với các thị trường phát triển. Việc đồng USD tăng giá mạnh trong bối cảnh bất ổn toàn cầu càng làm suy giảm sức hấp dẫn của các tài sản tại Châu Á.
Bên cạnh đó, nguy cơ giá dầu duy trì ở mức cao cũng khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại lạm phát có thể buộc các ngân hàng trung ương phải nâng lãi suất. Khi lãi suất trên thị trường tiền tệ tăng lên, chi phí vay ký quỹ cũng trở nên đắt đỏ hơn – yếu tố có thể kích hoạt các đợt bán tháo trên thị trường cổ phiếu.
Một “cuộc thanh lọc” cần thiết?
Dù gây ra biến động mạnh trong ngắn hạn, một số chuyên gia cho rằng đợt điều chỉnh hiện nay có thể mang lại tác động tích cực về lâu dài. Khi các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao rời khỏi thị trường, định giá cổ phiếu có xu hướng trở nên hợp lý hơn, qua đó giúp giảm bớt yếu tố đầu cơ.
Trong khi đó, những nhà đầu tư còn lại sẽ tập trung nhiều hơn vào nền tảng lợi nhuận thực sự của doanh nghiệp thay vì chạy theo các xu hướng ngắn hạn.
Đáng chú ý, trong những năm gần đây, tốc độ điều chỉnh tăng lợi nhuận của các doanh nghiệp Châu Á đang vượt trội so với nhiều công ty tại Mỹ, cho thấy nền tảng tăng trưởng của khu vực vẫn được đánh giá tích cực.
Chiến lược đa dạng hóa toàn cầu đang gặp thử thách
Năm 2026 được xem là giai đoạn nhiều quỹ đầu tư quốc tế đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa danh mục nhằm giảm sự phụ thuộc vào tài sản Mỹ. Trong khi đó, Châu Á (đặc biệt là khu vực Bắc Á) đã trở thành điểm đến quan trọng của dòng vốn toàn cầu.
Tuy nhiên, việc dòng tiền đổ vào quá mạnh theo một chiều cũng khiến các thị trường trong khu vực trở nên nhạy cảm hơn trước những cú sốc bên ngoài. Chỉ một biến động địa chính trị xảy ra cách xa hàng nghìn km, như căng thẳng liên quan đến Iran, cũng có thể kích hoạt làn sóng đảo chiều đột ngột trên thị trường tài chính.
Trước tình hình đó, chiến lược “bán tài sản Mỹ để chuyển sang Châu Á” mà nhiều quỹ đầu tư quốc tế theo đuổi đang bộc lộ một nghịch lý đáng chú ý. Thay vì giúp phân tán rủi ro như kỳ vọng ban đầu, sự dịch chuyển dòng vốn theo cùng một hướng lại khiến các tài sản tại Châu Á trở nên dễ tổn thương hơn khi tâm lý thị trường đảo chiều. Kết quả là chính làn sóng đầu tư này có thể góp phần kích hoạt những đợt bán tháo quy mô lớn đối với các tài sản trong khu vực.
