Theo kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật năm 2025, Việt Nam có thể phải đối mặt với siêu bão có cường độ tương đương bão Yagi năm 2024 trung bình 7 năm một lần nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 4°C. Và nguy cơ các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng đặt ra thách thức lớn hơn đối với công tác phòng, chống thiên tai, đồng thời đòi hỏi Việt Nam tăng cường khả năng thích ứng trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Việt Nam có thể tăng thêm hơn 50 ngày nắng nóng vào cuối thế kỷ
Được biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã công bố các kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật năm 2025, đồng thời tích hợp vào Cơ sở dữ liệu biến đổi khí hậu quốc gia. Đây cũng là cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch, đánh giá rủi ro và chủ động ứng phó với những thay đổi của khí hậu.
Theo kịch bản phát thải cao, đến cuối thế kỷ XXI, Việt Nam có thể ghi nhận số ngày nắng nóng tăng thêm hơn 50 ngày, trong khi số ngày có nhiệt độ cực cao tăng khoảng 20 ngày.
Ở chiều ngược lại, số ngày rét đậm, rét gây thiệt hại tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ được dự báo giảm mạnh. Những thay đổi này cho thấy nguy cơ gia tăng các đợt nắng nóng cực đoan, trong khi đặc điểm thời tiết lạnh tại một số khu vực cũng có thể biến đổi đáng kể.
Mưa lớn cực đoan có xu hướng gia tăng
Và lượng mưa cực đoan tại Việt Nam được dự báo gia tăng đáng kể trong những thập kỷ tới.
Theo kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật năm 2025, lượng mưa lớn nhất trong một ngày và trong 5 ngày liên tiếp có thể tăng khoảng 30-40% tại các khu vực phía Bắc và phía Nam. Số ngày có mưa lớn cũng được dự báo tăng mạnh, đặc biệt ở miền Nam.
Đáng chú ý, tại một số khu vực thuộc miền Bắc, Tây Nguyên và miền Nam, số ngày có lượng mưa trên 100mm có thể tăng 80-100% theo kịch bản phát thải cao. Những thay đổi này làm gia tăng nguy cơ xảy ra các đợt mưa lớn cực đoan, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực phòng chống, ứng phó thiên tai và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Một điểm mới trong kịch bản năm 2025 là lần đầu tiên cung cấp thông tin về các hiện tượng khí hậu cực đoan tương ứng với những ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5°C, 2°C, 3°C và 4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Các kết quả cho thấy nhiệt độ toàn cầu càng tăng, siêu bão có cường độ tương đương bão Yagi năm 2024 càng có khả năng xuất hiện thường xuyên hơn tại Việt Nam.
Cụ thể, nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 2°C , Việt Nam có thể hứng chịu một siêu bão tương đương Yagi trung bình 13 năm một lần. Tần suất này có thể rút ngắn xuống còn 9 năm một lần khi mức tăng nhiệt độ đạt 3°C và 7 năm một lần nếu tăng 4°C.
Và ở ngưỡng nóng lên 4°C, nguy cơ siêu bão cũng có sự khác biệt đáng kể giữa các vùng. Miền Bắc Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng của siêu bão tương đương Yagi trung bình 13 năm một lần, trong khi con số này tại miền Trung là 16 năm. Tại miền Nam, tần suất được dự báo thấp hơn nhiều, khoảng 133 năm một lần.
Hà Nội và TP.HCM được đánh giá riêng về tác động khí hậu
Một điểm mới đáng chú ý trong các kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 chính là lần đầu tiên có đánh giá chuyên sâu về tác động tại khu vực đô thị, tập trung vào Hà Nội và TP.HCM.
Nội dung phân tích xem xét ảnh hưởng tổng hợp của tình trạng nóng lên toàn cầu và quá trình đô thị hóa, trong đó nhấn mạnh xu hướng nhiệt độ gia tăng, thời tiết nóng xuất hiện thường xuyên hơn, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và nguy cơ mưa cực đoan.
Theo các kịch bản, biến đổi khí hậu có thể gây tác động đến nhiều lĩnh vực nhạy cảm, từ y tế công cộng, sản xuất lúa gạo đến cơ sở hạ tầng. Không chỉ làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, tình trạng Trái đất nóng lên còn được dự báo đẩy nhanh quá trình nước biển dâng. Và đến năm 2100, mực nước biển trung bình có thể tăng khoảng 46,1cm theo kịch bản phát thải thấp và lên tới 63,7cm theo kịch bản phát thải cao.
Phó Giáo sư Phạm Thị Thanh Ngà cũng lưu ý không nên nhầm lẫn các kịch bản biến đổi khí hậu với dự báo thời tiết hay dự đoán khí hậu. Theo bà, đây là những kịch bản giả định được xây dựng trên cơ sở khoa học, nhằm minh họa các xu hướng khí hậu có thể xảy ra trong tương lai dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế – xã hội, phát thải khí nhà kính, biến đổi khí hậu và nước biển dâng.
Để khai thác hiệu quả các kịch bản này, người sử dụng cần tính đến những yếu tố không chắc chắn, đồng thời lựa chọn kịch bản phù hợp với mục đích nghiên cứu, quản lý và hoạch định chính sách.
