Chợ giá – Từ chỗ được xem chủ yếu là một lợi thế giao tiếp, tiếng Trung đang nhanh chóng trở thành kỹ năng nghề nghiệp tại Việt Nam. Số lượt thi HSK tăng mạnh, nhu cầu tuyển dụng nhân sự biết tiếng Trung mở rộng, trong khi điểm chuẩn ngành ngôn ngữ Trung tại một số trường đại học đã tiến sát tiếng Anh.
Việt Nam trở thành “điểm nóng” học tiếng Trung
Tại điểm thi HSK ở Trường Đại học Hà Nội vào một ngày giữa tháng 9, Vũ Thị Thảo, 23 tuổi, vừa hoàn thành bài thi HSK 6, cấp độ cao nhất trong hệ thống đánh giá năng lực tiếng Trung dành cho người học nước ngoài.
Thảo từng làm việc tại một doanh nghiệp đường sắt Trung Quốc, nhưng sau đó quyết định nghỉ việc để chuẩn bị theo đuổi công việc giảng dạy tiếng Trung.
Theo chị Thảo chia sẻ: “Khi các công ty Trung Quốc mở rộng hoạt động tại Việt Nam, cơ hội dành cho người biết tiếng Trung cũng mở ra nhiều hơn”.
Câu chuyện của chị Thảo đã phản ánh một thay đổi rộng hơn trên thị trường lao động Việt Nam, khi ngoại ngữ ngày càng được lựa chọn dựa trên cơ hội việc làm, thay vì chỉ xuất phát từ xu hướng văn hóa.
Quy mô của làn sóng này cũng phần nào được thể hiện qua số người tham gia các kỳ thi HSK. Theo Chinese Testing International (CTI), trong năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận hơn 146.000 lượt thi HSK, đứng đầu thế giới. Thái Lan đứng sau với khoảng 130.000 lượt, Hàn Quốc khoảng 60.000 lượt, còn Nhật Bản và Indonesia khoảng 30.000 lượt mỗi nước.
Tuy nhiên, đây chỉ là số lượt dự thi, không đồng nghĩa với 146.000 người học khác nhau, bởi một người có thể tham gia kỳ thi nhiều lần hoặc ở những cấp độ khác nhau. Dù vậy, quy mô này vẫn cho thấy nhu cầu học và đánh giá năng lực tiếng Trung tại Việt Nam đang tăng mạnh.
Đáng chú ý, động lực học tiếng Trung hiện nay có phần khác với làn sóng học tiếng Hàn từng bùng lên cùng sức ảnh hưởng của phim truyền hình, âm nhạc và văn hóa đại chúng Hàn Quốc.
Với nhiều người học Việt Nam, tiếng Trung ngày càng gắn trực tiếp với những cơ hội nghề nghiệp cụ thể, từ làm việc tại nhà máy, chuỗi cung ứng, thương mại, logistics, xuất nhập khẩu cho đến các vị trí văn phòng.
Gần 13.000 việc làm yêu cầu tiếng Trung
Thị trường tuyển dụng đang đưa ra một lý do khá rõ cho sự thay đổi này.
Theo dữ liệu JobOKO, năm 2025 có tới 12.997 việc làm yêu cầu tiếng Trung, tăng khoảng 49,29% so với năm 2024 và tăng 94,57% so với năm 2023. Có thể thấy, chỉ trong vòng 2 năm, số lượng việc làm yêu cầu tiếng Trung gần như tăng gấp đôi.
Đáng chú ý, nhu cầu này không còn tập trung chủ yếu ở các công việc biên – phiên dịch. Tiếng Trung ngày càng xuất hiện trong nhiều vị trí thuộc các lĩnh vực như sản xuất, quản lý chất lượng, hành chính, nhân sự, xuất nhập khẩu, kinh doanh, logistics và quan hệ khách hàng.
Ở một số tin tuyển dụng, tiếng Trung còn được đặt song song với yêu cầu chuyên môn, thay vì được xem là yếu tố thay thế chuyên môn.
Chẳng hạn, một doanh nghiệp tại Hà Nội tuyển vị trí kiểm soát chất lượng với mức lương 20-30 triệu đồng/tháng, yêu cầu ứng viên có khả năng sử dụng tiếng Trung trong công việc, đồng thời phải có kinh nghiệm về kiểm soát chất lượng và sản xuất.
Tại Bắc Ninh, một doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử của Hàn Quốc tuyển phiên dịch tiếng Trung, chấp nhận cả ứng viên mới tốt nghiệp, với mức thu nhập được công bố 15-25 triệu đồng/tháng và yêu cầu HSK 4 trở lên.
Một tin tuyển dụng khác trong lĩnh vực sản xuất tại Bắc Ninh yêu cầu ứng viên có trình độ tương đương HSK 5 cùng kinh nghiệm phiên dịch, với mức lương 15-20 triệu đồng/tháng.
Những tin tuyển dụng riêng lẻ không thể đại diện cho toàn bộ thị trường lao động. Tuy nhiên, chúng cho thấy một xu hướng đáng chú ý, khi tiếng Trung đang ngày càng được doanh nghiệp xem như một kỹ năng bổ trợ trực tiếp cho công việc chuyên môn, thay vì chỉ là một lợi thế về ngoại ngữ.
Không chỉ doanh nghiệp Trung Quốc cần người biết tiếng Trung
Một điểm đáng chú ý khác chính là nhu cầu nhân sự biết tiếng Trung không chỉ đến từ các doanh nghiệp Trung Quốc. Các doanh nghiệp Hàn Quốc, Nhật Bản và những doanh nghiệp có chuỗi cung ứng liên quan đến Trung Quốc cũng cần nhân sự có khả năng giao tiếp với khách hàng, nhà cung cấp hoặc chuyên gia Trung Quốc.
Tại các khu công nghiệp ở phía Bắc, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất điện tử và công nghiệp hỗ trợ, tiếng Trung có thể được sử dụng trong nhiều công việc, từ phiên dịch, quản lý chất lượng đến phối hợp sản xuất. Một số doanh nghiệp thậm chí yêu cầu ứng viên vừa có chuyên môn kỹ thuật, vừa có khả năng sử dụng tiếng Trung.
Điều này đang làm thay đổi giá trị của ngoại ngữ trên thị trường lao động. Khi mà một kỹ sư biết tiếng Trung có thể đảm nhiệm những công việc khác với một người chỉ có kỹ năng ngôn ngữ.
Tương tự, một nhân viên xuất nhập khẩu biết tiếng Trung không chỉ làm nhiệm vụ dịch tài liệu, mà còn có thể trực tiếp trao đổi với đối tác, xử lý chứng từ và phối hợp đơn hàng.
Đó cũng là lý do thị trường ngày càng chú trọng mô hình “tiếng Trung + chuyên môn”, thay vì chỉ yêu cầu tiếng Trung đơn thuần.
Tiếng Trung tiến sát tiếng Anh trong tuyển sinh đại học
Sự thay đổi trên thị trường lao động cũng bắt đầu phản ánh vào lựa chọn của học sinh khi đứng trước các ngành học ngoại ngữ.
Tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, điểm chuẩn năm nay của chương trình tiếng Anh là 25,92/30, trong khi tiếng Trung đạt 25,65 điểm. Tiếng Hàn đạt 24,3 điểm và tiếng Nhật 23 điểm.
Tại Đại học Hà Nội, điểm chuẩn tiếng Anh là 34,45/40, tiếng Trung 34,20 và tiếng Hàn 32,14., khoảng Có thể thấy, khoảng cách điểm chuẩn giữa tiếng Anh và tiếng Trung tại hai trường không còn lớn.
Đây cũng là một thay đổi đáng chú ý nếu đặt trong tình hình vài năm trước, tiếng Hàn từng trở thành một trong những ngoại ngữ được nhiều thí sinh lựa chọn, cùng với sự phát triển của các doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam và sức ảnh hưởng của văn hóa Hàn Quốc.
Tuy nhiên, điểm chuẩn đại học chỉ phản ánh mức độ cạnh tranh của thí sinh trong một mùa tuyển sinh cụ thể và không thể tự nó cho thấy tiếng Trung đã “vượt” tiếng Hàn trên mọi phương diện.
Điều có thể quan sát rõ hơn là tiếng Trung đang ngày càng trở nên hấp dẫn trong lựa chọn nghề nghiệp của người học, khi ngoại ngữ này gắn với ngày càng nhiều cơ hội việc làm cụ thể trên thị trường.
HSK 4 có phải “tấm vé” vào thị trường lao động?
Tại các trung tâm đào tạo ở những địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp, không ít người lao động đang tranh thủ học tiếng Trung ngay sau giờ làm.
HSK 4 thường được doanh nghiệp sử dụng như một mốc tham chiếu đối với một số vị trí yêu cầu khả năng giao tiếp từ cơ bản đến trung cấp. Hiện, một số tin tuyển dụng tại Bắc Ninh cũng đang yêu cầu ứng viên có HSK 4 cho các vị trí phiên dịch hoặc văn phòng.
Tuy nhiên, cho rằng HSK 4 có thể “đảm bảo việc làm” sẽ là cách diễn đạt quá mức. Bởi, chứng chỉ này chỉ xác nhận một mức năng lực ngôn ngữ theo hệ thống kỳ thi, trong khi nhà tuyển dụng còn có thể yêu cầu kinh nghiệm, kỹ năng tin học, chuyên môn ngành, khả năng giao tiếp thực tế hoặc kiến thức về quy trình sản xuất.
Ở những vị trí đòi hỏi năng lực cao hơn, ứng viên có thể phải đáp ứng yêu cầu HSK 5 hoặc tương đương, đi kèm kinh nghiệm chuyên môn.
Chính vì vậy, xu hướng đang hình thành không phải là “chỉ cần có HSK là có việc”, mà là HSK đang trở thành một tín hiệu giúp ứng viên bước vào thị trường lao động, trong khi năng lực chuyên môn quyết định họ có thể đi xa đến đâu.
Tiếng Trung mở rộng từ lớp học đến nhà máy
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất chính là phạm vi sử dụng tiếng Trung trong công việc đang ngày càng mở rộng.
Trước đây, hình ảnh phổ biến về người biết tiếng Trung trong doanh nghiệp có thể là một phiên dịch viên. Nhưng hiện nay, ngoại ngữ này xuất hiện trong mô tả công việc của nhiều vị trí khác nhau, từ mua hàng, quản lý chất lượng, nhân sự, kinh doanh, chăm sóc khách hàng đến kỹ thuật.
Một tin tuyển dụng tại Bắc Ninh hiện đang yêu cầu phiên dịch tiếng Trung để hỗ trợ khách hàng, nhân sự nước ngoài và xử lý tài liệu nội bộ trong các lĩnh vực sản xuất máy móc, điện tử, bán dẫn và ô tô. Một số vị trí thậm chí còn kết hợp yêu cầu tiếng Trung với tiếng Nhật hoặc tiếng Anh.
Điều này cho thấy ngoại ngữ đang dần trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp, thay vì được xem như một ngành nghề độc lập.
Sự phát triển của tiếng Trung tại Đông Nam Á cũng không hoàn toàn xuất phát từ nhu cầu của thị trường. Trong nhiều năm, Trung Quốc đã xây dựng mạng lưới các chương trình đào tạo ngôn ngữ và giáo dục nghề nghiệp ở nước ngoài, trong đó có các Viện Khổng Tử và những chương trình đào tạo tiếng Trung.
Một sáng kiến đáng chú ý khác là các Xưởng Luban, mô hình đào tạo nghề được triển khai tại một số quốc gia đối tác, kết hợp kỹ năng nghề với kiến thức và ngôn ngữ liên quan đến công nghệ, thiết bị và doanh nghiệp Trung Quốc.
Các chương trình này đã được mở rộng ra ngoài Đông Nam Á, trong đó có một số quốc gia Trung Á. Mục tiêu và tác động của chúng được các tổ chức nghiên cứu quốc tế phân tích dưới nhiều góc độ khác nhau.
Những diễn biến này cho thấy tiếng Trung ngày càng gắn với một hệ sinh thái rộng hơn, nơi giáo dục, đào tạo nghề, thương mại, đầu tư và việc làm có sự liên kết chặt chẽ hơn.
Các công ty Hàn Quốc cũng phải thích nghi
Sự thay đổi này cũng đang được các doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam chú ý. Theo một lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc cho biết, ứng viên xin việc ngày càng đưa tiếng Trung vào hồ sơ như một kỹ năng bổ sung.
Nếu trước đây các doanh nghiệp Hàn Quốc chủ yếu cạnh tranh với doanh nghiệp Trung Quốc về lao động sản xuất, thì nay sự cạnh tranh đã mở rộng sang cả nhân sự văn phòng và lao động có kỹ năng.
Điều này tạo ra một nghịch lý đáng chú ý, khi tiếng Trung không chỉ mở ra cơ hội làm việc tại các doanh nghiệp Trung Quốc, mà còn có thể trở thành lợi thế đối với người lao động khi làm việc cho doanh nghiệp Hàn Quốc, Nhật Bản hoặc các công ty đa quốc gia có quan hệ với thị trường Trung Quốc.
Một nhân viên có thể làm việc trong doanh nghiệp Hàn Quốc nhưng thường xuyên trao đổi với khách hàng Trung Quốc. Một kỹ sư Việt Nam có thể làm việc tại nhà máy Nhật Bản nhưng phải phối hợp với các nhà cung cấp Trung Quốc. Trong khi đó, một nhân viên logistics có thể cùng lúc phục vụ khách hàng đến từ nhiều quốc gia.
Trong khi đó, ngoại ngữ không còn chỉ là kỹ năng giao tiếp đơn thuần, mà ngày càng trở thành công cụ kết nối các mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Vì sao tiếng Trung tăng nhanh lúc này?
Có ít nhất 3 yếu tố đang cùng thúc đẩy nhu cầu học và sử dụng tiếng Trung tại Việt Nam.
Thứ nhất là quy mô thương mại và sản xuất của Trung Quốc. Khi các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng hoạt động ra quốc tế, nhu cầu tuyển dụng nhân sự địa phương có khả năng giao tiếp bằng tiếng Trung cũng tăng theo.
Thứ hai là sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng. Việt Nam ngày càng trở thành một mắt xích trong mạng lưới sản xuất khu vực, kéo theo nhu cầu giao tiếp xuyên biên giới giữa doanh nghiệp Việt Nam và các đối tác Trung Quốc.
Thứ ba là sự thực dụng trong lựa chọn của người học. Khi một ngoại ngữ có thể giúp ứng viên tiếp cận nhiều vị trí tuyển dụng hơn hoặc cải thiện thu nhập, động lực học cũng trở nên rõ rệt hơn.
Dữ liệu JobOKO cho thấy, lợi thế này đã bắt đầu thể hiện trên thị trường tuyển dụng. Theo nền tảng này, người biết tiếng Trung và có từ 1 đến 3 năm kinh nghiệm có mức lương cao hơn đáng kể so với mức trung bình ở một số nhóm công việc tương ứng.
Tuy nhiên, mức chênh lệch cụ thể còn phụ thuộc vào vị trí, ngành nghề và kinh nghiệm. Chính vì vậy, không nên hiểu rằng chỉ cần biết tiếng Trung thì thu nhập sẽ tự động tăng theo một tỷ lệ cố định.
