Chợ giá – Thị trường smartphone toàn cầu được dự báo sẽ bước vào một trong những giai đoạn suy giảm nghiêm trọng nhất từ trước đến nay trong năm 2026, khi tình trạng khan hiếm chip nhớ ngày càng leo thang. Làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm gia tăng nhu cầu đối với các linh kiện bộ nhớ, đẩy giá tăng cao và tạo áp lực lớn lên ngành sản xuất thiết bị di động.
Dự báo u ám từ các hãng nghiên cứu
Theo báo cáo mới nhất của International Data Corporation (IDC), cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ đang leo thang và có nguy cơ gây tác động sâu rộng đến ngành thiết bị công nghệ tiêu dùng. IDC cảnh báo thị trường máy tính cá nhân (PC) toàn cầu có thể thu hẹp 11%, trong khi thị trường smartphone được dự báo giảm tới 13% trong năm 2026.
Cùng chung đánh giá bi quan, Counterpoint Research cũng ước tính lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong năm 2026 sẽ giảm 12% so với cùng kỳ năm trước – mức suy giảm mạnh nhất từng được ghi nhận. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, sản lượng smartphone toàn cầu sẽ rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2013.
Những dự báo tiêu cực này xuất hiện trong khi thị trường từng ghi nhận tín hiệu phục hồi khi quý IV/2025 tăng trưởng 3,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, theo giới phân tích, đà tăng ngắn hạn này chưa đủ để bù đắp các áp lực mang tính cấu trúc đang tích tụ, cho thấy triển vọng ngành vẫn đối mặt nhiều thách thức trong thời gian tới.
Cơn khát chip của AI khiến ngành smartphone chịu áp lực lớn
Làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ tăng tốc đầu tư vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán hiệu năng cao. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ AI quy mô lớn như Amazon và Meta đẩy mạnh mua chip nhớ DRAM và NAND để phục vụ nhu cầu vận hành, qua đó tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp về nguồn cung với ngành điện tử tiêu dùng.
Theo ông Tarun Pathak – Giám đốc nghiên cứu thiết bị và hệ sinh thái tại Counterpoint, cho biết các nhà sản xuất bộ nhớ hiện ưu tiên cung cấp cho các tập đoàn điện toán đám mây, khiến các hãng smartphone bị xếp sau trong thứ tự phân bổ. Điều này làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng vốn đã căng thẳng.
Hệ quả là giá RAM và các linh kiện bộ nhớ tăng mạnh, kéo theo chi phí sản xuất smartphone leo thang. Theo IDC, nhiều dự báo trước đây đã đánh giá thấp mức độ bùng nổ nhu cầu chip do AI thúc đẩy, khiến các kịch bản tăng trưởng ban đầu nhanh chóng phải điều chỉnh theo hướng kém tích cực hơn.
Thiếu chip đẩy phân khúc smartphone giá rẻ vào thế khó
Theo giới phân tích cho rằng, tình trạng thiếu hụt chip không chỉ khiến sản lượng sụt giảm, mà còn tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc đối với toàn bộ thị trường smartphone. Trong cơ cấu giá thành, bộ nhớ là một trong những linh kiện chiếm tỷ trọng lớn, đặc biệt ở phân khúc giá rẻ. Khi chi phí linh kiện leo thang, các nhà sản xuất sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì biên lợi nhuận nếu vẫn giữ mức giá thấp như trước.
Trước áp lực này, nhiều hãng có thể buộc phải điều chỉnh chiến lược, bao gồm việc cắt giảm hoặc rút khỏi phân khúc giá rẻ, chuyển trọng tâm sang các dòng sản phẩm tầm trung và cao cấp, hoặc chuyển một phần chi phí gia tăng sang người tiêu dùng. Những thay đổi này có thể kéo dài chu kỳ thay thế thiết bị, khi người dùng có xu hướng trì hoãn việc nâng cấp smartphone mới do giá bán cao hơn.
Ở chiều ngược lại, thị trường điện thoại đã qua sử dụng được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh, khi người tiêu dùng tìm kiếm các lựa chọn tiết kiệm chi phí trong khi giá thiết bị mới ngày càng tăng.
Apple, Samsung chiếm ưu thế khi thị trường smartphone biến động
Trong khi nguồn cung ngày càng biến động, các tập đoàn công nghệ quy mô lớn được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn so với phần còn lại của thị trường. Theo IDC và Counterpoint nhận định, những doanh nghiệp sở hữu chuỗi cung ứng tích hợp chặt chẽ, sức mạnh thương hiệu vững chắc và khả năng định giá cao vẫn có thể duy trì vị thế ngay cả khi chi phí linh kiện gia tăng.
Apple và Samsung cũng là hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất trong nhóm này. Không chỉ có lợi thế đàm phán với các nhà cung cấp, hai hãng còn sở hữu hệ sinh thái sản phẩm đủ mạnh để duy trì sức hút, ngay cả khi thị trường chuyển dịch sang các thiết bị đã qua sử dụng.
Theo Counterpoint, ngay trong phân khúc smartphone cũ, sản phẩm của Apple và Samsung vẫn chiếm thị phần lớn, nhờ giá trị thương hiệu cao và độ bền sản phẩm, qua đó củng cố thêm lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn thị trường nhiều biến động.
Điểm đảo chiều sớm nhất vào cuối 2027?
Theo các chuyên gia nhận định, thị trường có thể chỉ bắt đầu phục hồi từ cuối năm 2027, với điều kiện công suất sản xuất bộ nhớ mới được đưa vào vận hành hoặc xuất hiện thêm các nhà cung cấp tham gia nhằm cải thiện nguồn cung.
Bên cạnh đó, IDC cũng cho biết đang theo dõi khả năng các doanh nghiệp sản xuất bộ nhớ quy mô nhỏ hơn, đặc biệt từ Trung Quốc, gia nhập thị trường để góp phần giảm áp lực thiếu hụt. Tuy nhiên, trong thời gian ngắn hạn, triển vọng chung vẫn được đánh giá là kém khả quan.
Dù đối mặt với nhiều thách thức trước mắt, giới phân tích vẫn duy trì quan điểm lạc quan về dài hạn. Theo đại diện Counterpoint nhận định, thị trường smartphone luôn cho thấy khả năng thích nghi cao, và nhu cầu đối với thiết bị di động thông minh vẫn giữ vai trò thiết yếu trong đời sống hiện đại.
