Chợ giá – Cuộc tấn công quân sự bất ngờ của Mỹ vào các mục tiêu quân sự của Iran đã đẩy căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông lên cao, kéo theo một làn sóng chấn động trên các thị trường tài chính toàn cầu. Trong đó, các nền kinh tế đang phát triển tại châu Á – vốn phụ thuộc mạnh vào năng lượng nhập khẩu, phải hứng chịu ảnh hưởng trực tiếp và sâu sắc nhất.
Đồng tiền, chứng khoán châu Á lao dốc vì lo ngại giá dầu tăng
Ngay sau khi thông tin về vụ tấn công được xác nhận, thì các thị trường tài chính châu Á đã ghi nhận những phản ứng mạnh mẽ. Theo đó, chỉ số Bloomberg Asia Dollar Index – thước đo sức mạnh tiền tệ châu Á, đã giảm 0,3% – mức giảm mạnh nhất trong nhiều tuần. Đồng won Hàn Quốc và rupiah Indonesia dẫn đầu đà mất giá trong khu vực, trong khi các thị trường chứng khoán từ Manila (Philippines) đến Seoul (Hàn Quốc) đều chìm trong sắc đỏ.
Được biết, nguyên nhân chính nằm ở đà tăng mạnh của giá dầu thô Brent, hiện đã vượt ngưỡng 80 USD/thùng – mức cao chưa từng thấy trong nhiều tháng. Sự lo ngại về khả năng leo thang xung đột và nguy cơ gián đoạn tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược qua Eo biển Hormuz – nơi gần 1/3 lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua, đang khiến giới đầu tư “nín thở”.
Châu Á – khu vực dễ tổn thương nhất trước cú sốc năng lượng
Phần lớn các nền kinh tế lớn của châu Á đều phụ thuộc mạnh vào việc nhập khẩu dầu mỏ. Được biết, Ấn Độ đã nhập khẩu hơn 85% nhu cầu dầu thô trong nước. Tương tự, Indonesia, Philippines, Hàn Quốc, Nhật Bản và Thái Lan đều là những quốc gia sản xuất công nghiệp lớn nhưng lại rất nhạy cảm với chi phí nhiên liệu.
Theo các chuyên gia từ ngân hàng Nomura cho biết, nếu giá dầu Brent duy trì trên 85 USD/thùng, các quốc gia châu Á sẽ phải đối mặt với “áp lực kép”: lạm phát tiêu dùng tăng và thâm hụt tài khoản vãng lai xấu đi, kéo theo rủi ro tỷ giá và cản trở khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng.
Thị trường trái phiếu đảo chiều
Tại các thị trường trái phiếu châu Á, lợi suất trái phiếu chính phủ tại Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan đã bắt đầu tăng khi nhà đầu tư phản ánh rủi ro lạm phát và dòng vốn đảo chiều. Trong khi trước đó, kỳ vọng cắt giảm lãi suất đã hỗ trợ dòng vốn nước ngoài đổ vào khu vực này trong suốt hai tháng qua.
Theo đó, ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) có thể buộc phải tạm dừng lộ trình cắt giảm lãi suất trong bối cảnh đồng rupee chịu áp lực từ thâm hụt thương mại và giá dầu leo thang. Philippines – quốc gia có tỷ trọng thực phẩm và nhiên liệu cao trong rổ lạm phát, cũng đối mặt với nguy cơ tương tự.
Tại Hàn Quốc, nơi Ngân hàng Trung ương đang duy trì chính sách tiền tệ chặt chẽ để kiềm chế nợ hộ gia đình, thì việc giá năng lượng tăng kéo dài có thể tạo ra thế “tiến thoái lưỡng nan” giữa kiềm chế lạm phát và duy trì tăng trưởng.
Trung Quốc, Thái Lan và Indonesia
Mặc dù Trung Quốc có trữ lượng dầu chiến lược lớn và nhiều hợp đồng dài hạn, nhưng vẫn là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, vì vậy, nước này không thể tránh khỏi áp lực. Việc giá dầu tăng đã khiến cho chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hóa qua Vịnh Ba Tư leo thang, đe dọa đến lợi nhuận của các nhà xuất khẩu và ngành sản xuất công nghiệp.
Tại Đông Nam Á, Thái Lan có thể chứng kiến đà phục hồi du lịch chậm lại nếu chi phí di chuyển tăng, trong khi Indonesia – vừa ổn định tỷ giá thông qua chính sách tăng lãi suất, có thể phải đối mặt với áp lực kép mới từ thị trường bên ngoài.
Bên cạnh đó, thị trường toàn cầu cũng đang bước vào giai đoạn phòng thủ. Giá vàng tăng lên trên 2.400 USD/ounce, trong khi đồng USD mạnh lên đáng kể so với các đồng tiền châu Á. Nhu cầu về tài sản trú ẩn an toàn tăng vọt, còn khẩu vị rủi ro ở các thị trường mới nổi, đặc biệt là châu Á, đang giảm dần rõ rệt.
Cảnh báo rõ ràng về sự mong manh của khu vực
Tình trạng hiện tại vẫn chưa đạt tới mức khủng hoảng, nhưng cũng là một hồi chuông cảnh báo rõ ràng về sự mong manh của châu Á trước các cú sốc từ bên ngoài. Với sự phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và vị thế tài chính chưa đồng đều giữa các quốc gia, châu Á có thể sẽ phải đánh đổi giữa tăng trưởng và kiểm soát lạm phát trong thời gian tới.
Theo ông Frederic Neumann – Kinh tế trưởng phụ trách châu Á của ngân hàng HSBC cho rằng: “Khả năng phân biệt giữa các quốc gia có nền tảng vĩ mô ổn định và dễ bị tổn thương sẽ quyết định kết quả đầu tư trong quý tới”.
