Chợ giá – Sau cú hích khiến đồng yên tăng giá mạnh, tỷ giá USD/JPY lại tiến sát ngưỡng 160 yên/USD. Diễn biến này cho thấy giới đầu tư đang một lần nữa thử thách quyết tâm của Tokyo và Washington trong việc ổn định thị trường tiền tệ, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguy cơ cú sốc từ các giao dịch chênh lệch lãi suất lan rộng sang nhiều thị trường tài sản.
Đồng yên lại chịu sức ép sau cú can thiệp của Mỹ
Hai tuần trước, đồng yên tăng giá mạnh sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ – Scott Bessent thực hiện cuộc can thiệp song phương đầu tiên vào đồng tiền Nhật Bản kể từ năm 1998. Hoạt động mua yên của Cục Dự trữ Liên bang New York đã kéo tỷ giá USD/JPY từ vùng khoảng 164 yên xuống còn khoảng 156 yên.
Xét về hiệu quả, đây là một động thái tương đối đáng kể so với nguồn lực được sử dụng. Đáng chú ý, ông Bessent đã lựa chọn đồng yên làm mục tiêu can thiệp mà không tham khảo trước ý kiến của các đối tác châu Âu.
Tuy nhiên, vẫn có khả năng sự xuất hiện của Mỹ trên thị trường yên đã đánh dấu mức đỉnh của tỷ giá. Nếu giới đầu tư tiếp tục bán tháo đồng yên với quy mô lớn, phản ứng tiếp theo của chính quyền Mỹ sẽ trở nên khó đoán hơn.
Chính sách thương mại và quốc phòng đều gắn với cách Mỹ nhìn nhận vai trò của mình như một siêu cường tài chính toàn cầu. Vì vậy, đối với giới đầu tư, tránh chọc giận Washington có thể được xem là một lựa chọn hợp lý.
Dù vậy, thị trường (đặc biệt là thị trường tiền tệ) hiếm khi chịu tác động lâu dài từ những giao dịch lớn và đột biến mà có thể dễ dàng xác định cá nhân hay tổ chức đứng sau. Thay vào đó, diễn biến tỷ giá là kết quả tổng hợp từ quyết định của vô số tổ chức và nhà đầu tư.
Và ở thời điểm hiện tại, số đông dường như vẫn đang đặt cược chống lại đồng yên.
Dữ liệu từ Ngân hàng New York cũng cho thấy, các nhà đầu tư liên tục bán ra lượng lớn đồng yên mỗi ngày kể từ khi Mỹ can thiệp. Theo đó, tỷ giá USD/JPY đã phục hồi một nửa mức giảm ghi nhận sau động thái can thiệp.
Được biết, đồng USD hiện đang trở lại vùng khoảng 159 yên, trong khi nhiều yếu tố đang cùng hội tụ theo hướng đẩy tỷ giá tăng trở lại. Một cuộc đối đầu mới trên thị trường tiền tệ dường như đang được hình thành.
“Carry trade” tiếp tục gây áp lực lên đồng yên
Một phần nguyên nhân khiến đồng yên chịu sức ép nằm ở cái gọi là giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade). Đây là hoạt động có khả năng tạo ra những biến động lớn trên cả những thị trường tưởng chừng không liên quan khi dòng tiền đảo chiều.
Về cơ bản, carry trade là việc nhà đầu tư vay bằng một đồng tiền có chi phí và lãi suất thấp, chẳng hạn đồng yên, sau đó sử dụng nguồn vốn này để đầu tư vào các tài sản có lợi suất hoặc sức hấp dẫn cao hơn như trái phiếu Chính phủ Mỹ và cổ phiếu công nghệ.
Được biết, mức độ phổ biến của carry trade thay đổi theo từng giai đoạn và phần nào phản ánh mức độ sôi động của hoạt động đầu cơ trên thị trường. Hình thức này đặc biệt phát triển trong môi trường có mức biến động thấp như hiện nay.
Các nhà phân tích vẫn có những đánh giá khác nhau về mức độ ảnh hưởng của carry trade đối với đồng yên. Tuy nhiên, hoạt động này được cho là giải thích một phần diễn biến mạnh của tỷ giá USD/JPY.
Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ hiện ở mức cao bất thường. Vào tuần trước, Chính phủ Mỹ phải trả mức lãi suất cao nhất kể từ năm 2001 cho một khoản nợ mới kỳ hạn 30 năm. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu Nhật Bản không thể theo kịp.
Điều này khiến một số nhà quan sát thị trường cho rằng tác động của carry trade có thể còn lan rộng sang nhiều thị trường khác.
Masayuki Nakajima (thuộc Ngân hàng Mizuho) lưu ý một số diễn biến bất thường trên thị trường yên cho thấy hoạt động này đang tạo thêm áp lực lên đồng tiền Nhật Bản.
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là tốc độ gia tăng nhanh chóng của các giao dịch chuyển yên từ các chi nhánh ngân hàng tại Tokyo sang các chi nhánh ở nước ngoài. Những khoản tiền này thường được sử dụng cho các khoản đầu tư bằng ngoại tệ có lợi suất cao hơn.
Các vị thế đầu cơ theo hướng giảm giá đồng yên cũng đang ở mức rất lớn so với tiêu chuẩn lịch sử, dù đã giảm sau sự can thiệp của Mỹ. Đáng chú ý, các giao dịch tiêu cực đối với đồng yên tập trung nhiều trong giờ giao dịch tại London và Mỹ, cho thấy yếu tố đầu cơ có thể đang đóng vai trò lớn hơn nhu cầu thương mại.
Trong khi đó, các nhà giao dịch ngoại hối bán lẻ tại Nhật Bản cũng đã quay trở lại thị trường, từng bước xây dựng lại các vị thế bán yên so với những đồng tiền có lợi suất cao như lira Thổ Nhĩ Kỳ và peso Mexico.
Theo ông Nakajima, nguy cơ toàn bộ quá trình này đảo chiều một cách hỗn loạn hiện có vẻ thấp vì nhiều lý do. Khả năng Nhật Bản tăng lãi suất đã được thị trường hiểu khá rõ, trong khi nền kinh tế Mỹ dường như chưa ở gần một cuộc suy thoái, dù số liệu doanh số bán lẻ yếu bất ngờ vào ngày 14/8 là một tín hiệu đáng lo ngại.
Tuy nhiên, ông cảnh báo, nếu quá trình thoái vốn diễn ra, tác động có thể lan sang nhiều loại tài sản, từ cổ phiếu công nghệ Mỹ đến các tài sản tài chính tại các thị trường mới nổi.
Ông Nakajima cũng cho rằng, chính quy mô khổng lồ của hoạt động carry trade bằng đồng yên có thể hạn chế mức độ quyết liệt mà các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng để chống lại xu hướng này.
Hệ sinh thái mong manh của thị trường
Nhìn chung, những tranh luận về nguyên nhân khiến đồng yên suy yếu so với USD đều quy về những yếu tố tương tự.
Chừng nào lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn duy trì ở mức cao do lạm phát dai dẳng và những nghi ngại ngày càng lớn về uy tín chính sách tiền tệ của Mỹ, trong khi Ngân hàng Nhật Bản vẫn thận trọng với việc tăng lãi suất, đồng yên vẫn có thể là lựa chọn bán ra hấp dẫn đối với nhiều nhà đầu tư đã thu được lợi nhuận đáng kể từ hoạt động này.
Các biện pháp can thiệp vào thị trường, dù được thực hiện phối hợp hay đơn phương, chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi những yếu tố nền tảng này thay đổi.
Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách chắc chắn hiểu rằng thị trường là một hệ sinh thái mong manh, nơi nhiều yếu tố được kết nối bằng những mối liên hệ không phải lúc nào cũng dễ nhận ra cho đến khi chúng bị phá vỡ.
Những nhà đầu tư đặt cược vào đà giảm của đồng yên dường như vẫn sẵn sàng tiếp tục thử thách sự kiên nhẫn của ông Bessent. Nhưng với những người khác trên thị trường, điều đáng quan tâm hơn là nguy cơ gián đoạn có thể xuất hiện nếu cuộc đối đầu này leo thang thành một cuộc chiến lớn hơn.
