Các công ty vận tải Mỹ, trụ cột của nền kinh tế, phát đi cảnh báo hôm 17/9 khi giá dầu thế giới lập kỷ lục 6,31 USD một gallon, tăng hơn 70% so với một năm trước do cú sốc nguồn cung từ cuộc chiến Mỹ – Iran, khiến cổ phiếu hãng xe tải J.B. Hunt lao dốc hơn 13%.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), mức giá 6,31 USD một gallon dầu diesel ghi nhận hôm 17/9 là mức cao kỷ lục từ trước tới nay, đẩy cổ phiếu hãng xe tải J.B. Hunt vào một trong những phiên giao dịch tệ nhất kể từ khi niêm yết năm 1983. Chỉ số Dow Jones Vận tải, thước đo rộng hơn của ngành, cũng mất gần 3% trong phiên, với J.B. Hunt là mã giảm mạnh nhất.
Diesel là nhiên liệu chính cho xe tải và tàu hỏa chở hàng, nên biến động giá tác động trực tiếp tới chi phí vận chuyển hàng hóa khắp nước Mỹ. Giới phân tích quy nguyên nhân đà tăng hơn 70% trong một năm qua cho cú sốc nguồn cung xuất phát từ cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.
“Chúng tôi chứng kiến một số biến động giá nhiên liệu cực đoan và bất thường nhất có lẽ từ trước đến nay”, ông Brad Delco, Giám đốc Tài chính hãng vận tải J.B. Hunt, phát biểu tại hội nghị ngành do Morgan Stanley tổ chức.
Ông Delco dự báo lợi nhuận quý III sẽ giảm 5-10% so với quý II do chi phí nhiên liệu tăng cao. Ông Patrick De Haan, phụ trách phân tích xăng dầu tại công cụ theo dõi giá GasBuddy, cảnh báo áp lực giá diesel sẽ còn tăng trong những ngày tới.
Theo ước tính của ông De Haan, giá diesel bình quân toàn nước Mỹ có thể vượt 6,5 USD một gallon trong hai ngày tới. Một số bang vùng Trung Tây như Michigan, Ohio và Illinois có thể chứng kiến giá chạm mốc 7 USD một gallon trong những ngày sắp tới.
Tại California, AAA ghi nhận giá diesel bình quân đã vượt 8 USD một gallon. Giá tại bang này đã tăng gần 20% chỉ trong một tháng qua, theo dữ liệu của hiệp hội.
“Chúng ta đang nói tới mức giá diesel 6 USD, nhưng ở đây, trên đường tới hội nghị chúng tôi để ý thấy giá đã là 8 USD, giống như phim khoa học viễn tưởng vậy”, ông Claude Elkins, Giám đốc Thương mại hãng đường sắt Norfolk Southern, nói hôm 16/9 tại hội nghị của Morgan Stanley ở Laguna Beach, bang California.
Ông Elkins cho biết đang theo dõi diễn biến giá “rất thận trọng” và liên tục bàn luận về việc mức giá này sẽ ảnh hưởng thế nào tới nền kinh tế. Theo Cục Thống kê Vận tải Mỹ, ngành dịch vụ vận tải đóng góp 1.900 tỷ USD cho kinh tế Mỹ năm 2024, chiếm hơn 6% tổng GDP điều chỉnh của nước này.
“Đó chắc chắn là điều chúng tôi phải để mắt tới. Về lâu dài, nó sẽ trở thành gánh nặng đè lên người tiêu dùng”, ông Elkins nói.
Dù vậy, doanh số bán lẻ tại Mỹ vẫn tăng 1,2% từ tháng 7 sang tháng 8 bất chấp áp lực lạm phát liên quan tới năng lượng. Nếu loại trừ chi tiêu cho ôtô và trạm xăng, doanh số bán lẻ tăng với tốc độ cao nhất trong hơn một năm qua.
Diễn biến kỷ lục của giá diesel trùng đúng mùa thu hoạch nông sản Mỹ, khiến chi phí phình to với người trồng ngô và lúa mì, theo ông Jacob Aiken-Phillips, Trưởng bộ phận nghiên cứu tiêu dùng và bán lẻ tại Melius Research. Giới kinh tế học cảnh báo chi phí đầu vào tăng có thể gây sốc giá khi người Mỹ đi siêu thị hay ăn ngoài.
Dù vậy, ông Aiken-Phillips cho rằng áp lực từ nhiên liệu sẽ được nông dân, đơn vị vận chuyển và nhà bán lẻ hấp thụ trước, trước khi chuyển thành việc tăng giá tới tay người tiêu dùng cuối. Quá trình truyền dẫn chi phí này thường mất nhiều tuần mới thể hiện rõ trên hóa đơn mua sắm hàng ngày.
Tại Việt Nam, giá bán lẻ dầu diesel được liên bộ Công Thương – Tài chính điều hành theo chu kỳ, trong đó giá dầu thành phẩm thế giới là một trong các yếu tố cấu thành giá cơ sở. Biến động mạnh của thị trường nhiên liệu Mỹ vì vậy không tác động trực tiếp ngay lập tức, nhưng phản ánh xu hướng chung mà cơ quan điều hành trong nước phải cân nhắc khi tính giá.
Nếu xung đột Mỹ – Iran hạ nhiệt và nguồn cung dầu thô được khôi phục, giá diesel có thể dần rút khỏi vùng kỷ lục hiện nay, giúp giảm áp lực chi phí cho các hãng vận tải như J.B. Hunt và Norfolk Southern ngay trong mùa thu hoạch. Biên lợi nhuận của ngành khi đó có cơ hội hồi phục nhanh hơn mức dự báo giảm 5-10% mà ông Delco đưa ra.
Ngược lại, nếu cú sốc nguồn cung kéo dài, chi phí nhiên liệu cao sẽ buộc nông dân, đơn vị vận chuyển và nhà bán lẻ chuyển dần gánh nặng sang người tiêu dùng cuối, gây thêm áp lực lạm phát cho giá thực phẩm và cước vận chuyển. Ông George Gianarikas, nhà phân tích tại Canaccord Genuity, dự báo giá nhiên liệu cao kéo dài sẽ thúc đẩy nhu cầu đầu tư vào xe tải tự hành và đội xe chở hàng chạy điện.
Thanh Tùng (theo CNBC)
Nguồn tin quốc tế tham khảo: CNBC – Economy
