Chợ giá – Thị trường tài chính toàn cầu vừa khép lại một phiên giao dịch Thứ Năm đầy bão tố trước kỳ nghỉ lễ Good Friday. Tâm điểm của mọi sự chú ý dồn vào bài phát biểu giờ vàng của Tổng thống Donald Trump với tuyên bố sẽ tấn công Iran “cực kỳ mạnh tay” và đưa quốc gia này trở lại “thời kỳ đồ đá”.
Thông điệp đanh thép này ngay lập tức khiến giá dầu thô Mỹ (WTI) tăng vọt hơn 11,41%, đóng cửa ở mức 111,54 USD/thùng, trong khi dầu Brent cũng nhảy vọt gần 8% lên sát mốc 109 USD. Sự biến động này diễn ra trong bối cảnh các chuyên gia cảnh báo rằng hệ lụy từ việc đóng cửa eo biển Hormuz không bùng phát tức thì mà đang “rò rỉ” một cách chậm chạp nhưng tàn khốc vào nền kinh tế thực.
Nghịch lý phát ngôn và sự dịch chuyển mục tiêu của Iran
Thị trường đang phải đối mặt với một “mê hồn trận” các thông điệp mâu thuẫn từ cả Washington và Tehran. Chỉ một ngày sau khi đưa ra những tín hiệu có vẻ “ôn hòa” về việc rút quân, ông Trump đã đảo ngược hoàn toàn thái độ, đẩy các nhà đầu tư vào trạng thái phòng thủ cực độ.
Tuy nhiên, các chiến lược gia tại BCA Research đưa ra lời khuyên quan trọng: hãy bám sát vào các sự thật thực địa. Thực tế cho thấy lưu thông qua Hormuz đã có dấu hiệu nhích dần lên nhờ nỗ lực soạn thảo nghị định thư giám sát giữa Iran và Oman.
Đồng thời, Iran đang có xu hướng dịch chuyển mục tiêu tấn công từ các quốc gia láng giềng Vùng Vịnh sang trực tiếp các mục tiêu của Israel. Sự dịch chuyển này cho thấy một nỗ lực cô lập xung đột quân sự nhưng vẫn duy trì áp lực tối đa lên các huyết mạch năng lượng.
Sự thẩm thấu chậm của cuộc khủng hoảng: Áp lực dồn lên Châu Á
Giống như một vụ tràn dầu, tình trạng thiếu hụt năng lượng không xảy ra ngay lập tức mà thấm dần qua từng khu vực địa lý. Vì chi phí vận chuyển theo thời gian là rất lớn, các tàu dầu ưu tiên những thị trường gần nhất. Theo IEA, khoảng 80% lượng dầu qua Hormuz dành cho Châu Á, trong đó Nhật Bản phụ thuộc tới 95%.
Những chuyến tàu cuối cùng rời vịnh từ ngày 27/02 hiện đã cập bến, và từ thời điểm này, sự đứt gãy cung ứng sẽ bắt đầu lộ rõ. Trong khi dầu diesel tại Mỹ đang ở mức 5,49 USD/gallon, thì tại Singapore, con số này đã vọt lên hơn 15 USD. Nỗi đau về giá này sẽ sớm lan tỏa tới các khu vực xa hơn khi các kho dự trữ cạn kiệt và phí rủi ro địa chính trị tiếp tục neo cao.
Cuộc khủng hỏa tinh chế và sự tê liệt của ngành hàng không
Một hệ lụy ít người chú ý là sự không tương thích về mặt kỹ thuật giữa các loại dầu thô. Các nhà máy lọc dầu Châu Á được thiết kế để xử lý dầu nặng, nhiều tạp chất của Trung Đông. Khi nguồn cung này mất đi, họ buộc phải mua dầu “ngọt” và nhẹ hơn của Mỹ (WTI) với giá đắt đỏ nhưng lại cho ra sản lượng thấp hơn. Hơn nữa, dầu thô Mỹ tạo ra nhiều naphtha (tiền chất của xăng) nhưng lại thiếu các thành phần để sản xuất nhựa đường và nhiên liệu tàu biển.
Đáng ngại nhất là tình trạng của nhiên liệu phản lực (jet fuel). Với việc hơn 10 tỷ USD kerosene từ Trung Đông bị chặn đứng, các hãng hàng không không có hợp đồng phòng vệ giá (unhedged) đang phải đối mặt với mức tăng chi phí tới 25%. Điều này không chỉ làm tê liệt các đường bay quốc tế mà còn đẩy chi phí vận tải hàng hóa lên mức không thể kiểm soát, trực tiếp nuôi dưỡng bóng ma lạm phát toàn cầu.
Phản ứng dây chuyền: Từ trái phiếu Chính phủ đến lệnh cấm của Ấn Độ
Sự bùng nổ của giá dầu đã kích hoạt nỗi lo về một đợt xoáy lạm phát mới, khiến lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ và Đức đồng loạt tăng mạnh khi giới đầu tư dự báo các ngân hàng trung ương sẽ buộc phải tăng lãi suất. Đồng USD mạnh lên đã đẩy giá vàng sụt giảm hơn 1,8%, lùi về vùng 4.669 USD/ounce.
Tại các thị trường mới nổi, sự hỗn loạn đã buộc các cơ quan quản lý phải can thiệp thô bạo. Ngân hàng Trung ương Ấn Độ vừa ban hành lệnh cấm giao dịch các hợp đồng kỳ hạn không chuyển giao (NDF) để cứu vãn đồng Rupee sau khi đồng tiền này liên tục phá đáy lịch sử.
Dù các biện pháp này giúp Rupee hồi phục 2% ngắn hạn, nhưng các nhà phân tích tại TD Securities và Pictet Asset Management đều thống nhất rằng: Chừng nào eo biển Hormuz còn chưa mở cửa trở lại hoàn toàn và những đe dọa về việc đưa “quân bộ chiến” của ông Trump còn hiện hữu, thị trường tài chính vẫn sẽ tiếp tục chao đảo trong vòng xoáy của sự bất định.
Tin tức xăng dầu trong nước ngày 03/04/2026
