Chợ giá – Thanh tra Chính phủ sẽ thanh tra diện rộng các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên cả nước, làm rõ việc chấp hành pháp luật, phát hiện vi phạm và kiến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý. Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cần chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ pháp lý, kiểm tra kỹ thuật đo lường và duy trì nghiêm ngặt các quy định về dự trữ nguồn cung để làm việc hiệu quả với các đoàn thanh tra chuyên đề diện rộng
| Quyết định 686/QĐ-TTCP ngày 08/7/2026 của Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu đối với 260 doanh nghiệp. Thời kỳ thanh tra: từ 01/01/2024 đến 30/6/2026. Thời hạn thanh tra: 30 ngày kể từ ngày công bố Quyết định thanh tra. Khi cần thiết, đoàn thanh tra có thể mở rộng nội dung liên quan trước và sau thời kỳ thanh tra và đã có công văn gia hạn! |
Đây không còn là một đợt thanh tra đơn lẻ. Đây là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang siết chặt toàn diện chuỗi cung ứng xăng dầu, từ thương nhân phân phối, đại lý đến cửa hàng bán lẻ. Mọi sai lệch giữa cột bơm, hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán đều có thể bị truy vết và xử lý. Dưới đây là cẩm nang chuẩn bị toàn diện giúp doanh nghiệp rà soát và đối phó tối ưu với các đợt thanh tra, kiểm tra.
LƯU Ý QUAN TRỌNG: Toàn bộ nội dung trong cẩm nang mang tính tham khảo, tổng hợp từ thông tin công khai. Doanh nghiệp cần đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành và tham vấn chuyên gia pháp lý, kế toán trước khi áp dụng.
Đợt thanh tra có quy mô lớn nhất đối với ngành xăng dầu
Ngày 08/7/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Quyết định 686/QĐ-TTCP về thanh tra chuyên đề diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu, nhắm vào 260 doanh nghiệp trên phạm vi cả nước. Đây là một trong những đợt thanh tra chuyên đề có quy mô lớn nhất đối với ngành xăng dầu, với thời kỳ thanh tra kéo dài từ 01/01/2024 đến 30/6/2026 và thời hạn thanh tra 30 ngày kể từ ngày công bố Quyết định.
Điểm đáng chú ý là đoàn thanh tra được phép mở rộng phạm vi sang các nội dung liên quan trước và sau thời kỳ thanh tra khi cần thiết. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không thể chỉ chuẩn bị dữ liệu trong khoảng thời gian nêu trên, mà phải đảm bảo tính liên tục, nhất quán của toàn bộ chuỗi dữ liệu kinh doanh.
Đối với Chủ doanh nghiệp và Kế toán doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, đây là thời điểm không thể chủ quan. Cẩm nang này tổng hợp bối cảnh pháp lý, các bài học rút ra từ thực tiễn thanh tra, bộ checklist hồ sơ chuẩn bị và giải pháp tự động hóa giúp doanh nghiệp chủ động quản trị rủi ro hóa đơn đầu ra và đầu vào.
Bối cảnh pháp lý và cơ chế thanh kiểm tra liên ngành
1. Căn cứ pháp lý chủ yếu
| Văn bản pháp lý | Nội dung liên quan |
| Nghị định 254/2026/NĐ-CP | Quy định về kinh doanh xăng dầu; điểm h khoản 4 Điều 9 liên quan đến nghĩa vụ, điều kiện của thương nhân. |
| Nghị định 123/2020/NĐ-CP | Quy định về hóa đơn, chứng từ; nền tảng pháp lý cho hóa đơn điện tử (HĐĐT). |
| Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14 | Quy định về quản lý thuế, kê khai, nộp thuế và trách nhiệm của người nộp thuế. |
| Thông tư 91/2026/TT-BTC | Hướng dẫn về hóa đơn điện tử và các quy định liên quan đến xăng dầu. |
| Nghị định 80/2023/NĐ-CP | Sửa đổi, bổ sung quy định về kinh doanh xăng dầu. |
| Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi) | Quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. |
2. Thành phần đoàn kiểm tra liên ngành
Đoàn thanh tra chuyên đề thường có sự phối hợp của nhiều cơ quan, tạo nên sức ép đối soát đa chiều:
- Cơ quan Thuế: đối soát hóa đơn điện tử, kê khai thuế, doanh thu.
- Quản lý thị trường (QLTT): kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, niêm yết giá, điều kiện kinh doanh.
- Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng: kiểm định cột bơm, chất lượng xăng dầu.
- Công an Kinh tế: xử lý các dấu hiệu gian lận, trốn thuế, buôn lậu.
- Sở Công Thương: quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn.
3. Cơ chế đối soát kỹ thuật
Điểm mấu chốt khiến doanh nghiệp khó che giấu sai lệch là cơ chế đối soát kỹ thuật giữa dữ liệu vật lý và dữ liệu kê khai:
- Truy xuất Totalizer trụ bơm: đọc chỉ số tổng cộng (xung điện tử hoặc cơ học) trên từng cột bơm.
- Đối chiếu với dữ liệu HĐĐT đã truyền về Cổng thông tin của Tổng cục Thuế.
- So sánh sản lượng bán ra thực tế với sản lượng kê khai trên hóa đơn và sổ sách kế toán.
Bất kỳ chênh lệch nào giữa Totalizer cột bơm và tổng sản lượng trên hóa đơn truyền thuế đều là căn cứ để đoàn thanh tra nghi ngờ trốn doanh thu.
Bốn nhóm rủi ro hàng đầu và cách khắc phục
1. Rủi ro 1: Xuất hóa đơn sai thời điểm, xuất gộp cuối ngày cho khách lẻ
Nhiều cửa hàng có thói quen gộp toàn bộ doanh số bán lẻ trong ngày để xuất một hóa đơn vào cuối ngày. Điều này vi phạm quy định về việc lập hóa đơn tại từng thời điểm bán hàng (gác cò từng lần).
- Hậu quả: bị xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, truy thu thuế và lãi chậm nộp.
- Bài học: phải xuất hóa đơn đúng thời điểm phát sinh giao dịch, không gộp, không dồn.
2. Rủi ro 2: Lệch số liệu Totalizer cột bơm và tổng sản lượng trên hóa đơn truyền thuế
Khi chỉ số Totalizer cột bơm cao hơn tổng sản lượng đã xuất hóa đơn, doanh nghiệp bị nghi ngờ bán hàng không xuất hóa đơn, trốn doanh thu.
- Hậu quả: truy thu thuế, phạt tiền, thậm chí rút giấy phép kinh doanh.
- Bài học: đối soát định kỳ giữa cột bơm, hóa đơn và sổ sách; giải trình được mọi chênh lệch.
3. Rủi ro 3: Hóa đơn đầu vào rủi ro
Hóa đơn mua xăng dầu, cước vận chuyển, bảo trì thiết bị nếu dính đến doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động hoặc bị cơ quan thuế cảnh báo rủi ro sẽ khiến doanh nghiệp bị loại chi phí, truy thu thuế GTGT đầu vào.
- Hậu quả: không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, bị truy thu và phạt.
- Bài học: kiểm tra tình trạng nhà cung cấp trước khi kê khai, lưu đầy đủ chứng từ chứng minh giao dịch thực.
4. Rủi ro 4: Đứt gãy dữ liệu giữa cột bơm, hóa đơn và sổ sách kế toán
Hao hụt bồn bể, chênh lệch tồn kho, sai lệch giữa các hệ thống nếu không được giải trình rõ ràng sẽ tạo ra lỗ hổng bị quy kết gian lận.
- Hậu quả: bị yêu cầu giải trình, truy thu, xử phạt; mất uy tín với cơ quan quản lý.
- Bài học: xây dựng quy trình ghi nhận và giải trình hao hụt định mức, lưu biên bản kiểm kê định kỳ.
Bảng tổng hợp 4 nhóm rủi ro:
| Nhóm | Mô tả rủi ro | Hậu quả điển hình |
| Rủi ro 1 | Xuất hóa đơn sai thời điểm / gộp cuối ngày | Phạt hóa đơn, truy thu thuế |
| Rủi ro 2 | Lệch Totalizer cột bơm và hóa đơn truyền thuế | Nghi trốn doanh thu, truy thu, rút giấy phép |
| Rủi ro 3 | Hóa đơn đầu vào dính doanh nghiệp rủi ro | Loại chi phí, truy thu GTGT đầu vào |
| Rủi ro 4 | Đứt gãy dữ liệu cột bơm – hóa đơn – sổ sách | Giải trình, truy thu, xử phạt |
Hồ sơ và quy trình chuẩn bị trước – trong – sau thanh tra
1. Checklist bộ hồ sơ cần chuẩn bị
| Danh mục | Tài liệu, sổ sách cần có |
| Giấy phép kinh doanh | Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép kinh doanh xăng dầu, giấy chứng nhận đủ điều kiện. |
| Hồ sơ cột bơm | Biên bản kiểm định cột bơm, tem kiểm định, nhật ký bảo trì, sửa chữa cột bơm. |
| Dữ liệu Totalizer | Log chỉ số Totalizer đầu ngày, cuối ngày của từng cột bơm trong thời kỳ thanh tra. |
| Hóa đơn điện tử | Toàn bộ HĐĐT đầu ra, đầu vào; bảng kê Mẫu 01/BK-ĐCTT; bảng tổng hợp dữ liệu cuối ngày. |
| Sổ sách kế toán | Sổ nhật ký, sổ cái, sổ quỹ, bảng cân đối, báo cáo tài chính, tờ khai thuế. |
| Chứng từ đầu vào | Hóa đơn mua xăng dầu, cước vận chuyển, bảo trì; hợp đồng, phiếu nhập kho, biên bản giao nhận. |
| Hồ sơ hao hụt | Biên bản kiểm kê bồn bể, bảng giải trình hao hụt định mức, biên bản xử lý chênh lệch. |
| Hồ sơ nhân sự | Hợp đồng lao động, bảng lương, bảo hiểm xã hội của nhân viên bán hàng, kế toán. |
2. Quy trình chuẩn bị trước – trong – sau thanh tra
Trước thanh tra
- Rà soát toàn bộ hồ sơ theo checklist, phát hiện và khắc phục thiếu sót.
- Đối soát nội bộ: Totalizer cột bơm, hóa đơn, sổ sách phải khớp nhau.
- Kiểm tra tình trạng nhà cung cấp, loại bỏ hóa đơn đầu vào rủi ro.
- Chuẩn bị người phụ trách tiếp đoàn, phân công rõ trách nhiệm.
Trong thanh tra
- Cung cấp hồ sơ đầy đủ, kịp thời theo yêu cầu của đoàn thanh tra.
- Ghi chép đầy đủ nội dung làm việc, lưu biên bản.
- Giải trình rõ ràng, có căn cứ đối với các chênh lệch, hao hụt.
- Không tự ý chỉnh sửa, thay đổi dữ liệu khi chưa có yêu cầu chính thức.
Sau thanh tra
- Nghiên cứu kết luận thanh tra, xác định các nội dung cần khắc phục.
- Thực hiện nghĩa vụ thuế, nộp phạt (nếu có) đúng hạn.
- Cập nhật quy trình nội bộ để phòng ngừa rủi ro tái diễn.
- Duy trì đối soát định kỳ hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng.
Đợt thanh tra chuyên đề diện rộng 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu theo Quyết định 686/QĐ-TTCP là lời cảnh báo rõ ràng: mọi sai lệch trong chuỗi dữ liệu cột bơm – hóa đơn – sổ sách đều có thể bị truy vết. Chủ doanh nghiệp và kế toán cần chủ động rà soát, đối soát định kỳ và ứng dụng công nghệ để quản trị rủi ro một cách hệ thống.
