Chợ giá – Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo (AI) chất lượng cao, trong đó chú trọng kết nối đội ngũ chuyên gia AI người Việt trên toàn thế giới, đồng thời mở rộng hoạt động đào tạo và nghiên cứu trong nước. Đây được xem là hướng đi phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Kết nối chuyên gia AI Việt Nam trên toàn cầu
Bộ Khoa học và Công nghệ mới đây đã thành lập Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo toàn cầu của Việt Nam theo Quyết định số 3335/QĐ-BKHCN. Được biết, mạng lưới này quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân Việt Nam trong và ngoài nước cùng các chuyên gia quốc tế quan tâm đến sự phát triển AI tại Việt Nam.
Mục tiêu của mạng lưới chính là thu hút nhân tài AI người Việt trên toàn thế giới, tăng cường kết nối giữa các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chuyên gia, qua đó hình thành những nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bên cạnh đó, mạng lưới sẽ huy động các chuyên gia tham gia tư vấn chính sách và các chương trình, dự án AI trọng điểm quốc gia.
Được định hướng hoạt động như một nền tảng mở, linh hoạt và tự nguyện thay vì một tổ chức hành chính, mạng lưới tập trung giải quyết những thách thức thực tiễn của Việt Nam, đồng thời khuyến khích hợp tác quốc tế và hợp tác công – tư.
Mạng lưới dự kiến hỗ trợ phát triển các mô hình, nền tảng và sản phẩm AI chiến lược trong những lĩnh vực ưu tiên như y tế, giáo dục, thành phố thông minh, an ninh mạng và dữ liệu quốc gia.
Tại cuộc tham vấn với các thành viên chủ chốt của mạng lưới, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ – Vũ Hải Quân nhấn mạnh sự cần thiết của việc đưa AI vào trường học và doanh nghiệp, đào tạo và kết nối các chuyên gia AI toàn cầu, đồng thời thu hút họ tham gia vào quá trình hoạch định chính sách.
Theo ông Quân, tri thức và đóng góp của các chuyên gia AI Việt Nam trong và ngoài nước là động lực cốt lõi, đồng thời là điều kiện tiên quyết để phát triển AI một cách thực chất và hiệu quả.
Xác định đào tạo và nghiên cứu là hai trụ cột chính của mạng lưới, ông Quân cho rằng các chuyên gia hàng đầu cần tham gia giảng dạy, cập nhật kiến thức và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Cùng với đó, cần kết nối nguồn lực trong và ngoài nước để giải quyết các thách thức lớn, thúc đẩy nghiên cứu và làm chủ những công nghệ AI chiến lược.
Và việc đưa các chuyên gia từ trường đại học, viện nghiên cứu và các tập đoàn công nghệ lớn đến gần hơn với sinh viên, sẽ góp phần xây dựng đội ngũ chuyên gia và kiến trúc sư trưởng về AI trong tương lai.
Kết nối doanh nghiệp với trường đại học, viện nghiên cứu
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng có kế hoạch áp dụng những mô hình như “100 Thí nghiệm” của Singapore, theo hướng kết nối doanh nghiệp có các vấn đề thực tiễn với trường đại học, viện nghiên cứu sở hữu nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu phù hợp, cùng sự hỗ trợ về cơ chế và nguồn lực từ Nhà nước.
Bên cạnh đó, mô hình “Cố vấn Toàn cầu” có thể được triển khai nhằm kết nối các chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài với các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước.
Được biết, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) sẽ đóng vai trò đầu mối phát triển và triển khai các chương trình hỗ trợ, tài trợ cho những dự án, nhiệm vụ nghiên cứu AI trọng điểm. Trong khi đó, Viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông sẽ dẫn dắt các hoạt động chuyên môn, tổ chức diễn đàn, hội thảo và kết nối chuyên gia.
Theo ông Quân, việc lựa chọn các đề tài nghiên cứu sẽ dựa trên nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch và công bằng, hướng tới kết nối các nguồn lực trí tuệ, tạo ra giá trị và cùng giải quyết những thách thức lớn.
Trao quyền tự chủ để thu hút và giữ chân nhân tài
Một trong những vấn đề được Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh chính là cần trao quyền tự chủ lớn hơn cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong tuyển dụng, thu hút và giữ chân nhân tài. Theo ông, việc “hành chính hóa” quá trình tuyển dụng nhân tài đang là một trở ngại lớn.
Kinh nghiệm từ chương trình VNU 350 tại Đại học Quốc gia Việt Nam – TP.HCM, theo ông Quân, mức lương cạnh tranh chưa phải yếu tố duy nhất để thu hút các nhà khoa học. Chương trình này cũng đã thu hút gần 100 tiến sĩ nước ngoài và gần 100 giáo sư thỉnh giảng.
Bên cạnh chế độ đãi ngộ, các nhà khoa học còn cần một môi trường có sinh viên, phòng thí nghiệm, dự án và đồng nghiệp để có thể phát triển chuyên môn.
Cùng với việc hình thành Mạng lưới chuyên gia AI toàn cầu, ngày 11/8, Thủ tướng – Lê Minh Hưng đã phê duyệt Chương trình Quốc gia phát triển nguồn nhân lực AI đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Được biết, chương trình này hướng tới tăng cường tính tự chủ về công nghệ của Việt Nam, đồng thời đưa việc sử dụng AI trở thành kỹ năng thiết yếu đối với người học, người lao động và người quản lý.
Hướng tới lực lượng AI quy mô lớn
Tính đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu ít nhất 80% học sinh phổ thông được trang bị kiến thức và kỹ năng cơ bản về AI. Tất cả sinh viên đại học và ít nhất 80% học sinh trường dạy nghề sẽ được trang bị kiến thức cơ bản về AI, đạo đức và an ninh dữ liệu.
Chương trình cũng hướng tới đào tạo AI cho ít nhất 90% cán bộ, nhân viên khu vực công; ít nhất 10 triệu lao động và 100.000 giáo viên, giảng viên, nhà quản lý giáo dục thông qua các chương trình nâng cao.
Đối với nhóm nhân lực chất lượng cao, mục tiêu được đặt ra là đào tạo hoặc nâng cao kỹ năng cho ít nhất 50.000 nhân sự trình độ đại học có khả năng ứng dụng AI trong các lĩnh vực trọng điểm và ít nhất 10.000 nhà nghiên cứu, kỹ sư, chuyên gia AI trình độ cao.
Trong số này, ít nhất 1.500 người được kỳ vọng làm chủ các công nghệ cốt lõi và dẫn dắt những nhiệm vụ quan trọng về AI.
Mạng lưới chuyên gia AI toàn cầu và Chương trình Quốc gia phát triển nguồn nhân lực AI được thiết kế theo hướng bổ trợ cho nhau. Một bên tập trung khai thác nguồn lực trí tuệ của các chuyên gia trong và ngoài nước, trong khi bên còn lại mở rộng đào tạo AI trên quy mô toàn quốc.
Mục tiêu cuối cùng chính là hình thành lực lượng lao động AI đủ lớn, có trình độ cao và khả năng thích ứng, qua đó giúp Việt Nam từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển, làm chủ và ứng dụng các công nghệ AI chiến lược.
