Chợ giá – Nhật Bản – quốc gia có nền kinh tế lớn thứ ba thế giới, hiện đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có khi tỷ lệ sinh giảm mạnh, làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc về tương lai dân số, nguồn nhân lực cũng như hệ thống an sinh xã hội của đất nước trong những năm tới.
Chỉ hơn 339.000 trẻ sơ sinh trong 6 tháng đầu năm
Theo báo cáo sơ bộ do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản công bố ngày 30/8, chỉ có 339.280 trẻ sơ sinh được chào đời tại nước này trong 6 tháng đầu năm 2025, bao gồm cả trẻ em nước ngoài sinh tại Nhật. Đây được xem là mức thấp nhất kể từ khi chính phủ bắt đầu thu thập dữ liệu vào năm 1969, đồng thời đánh dấu mức sụt giảm 3,1% so với cùng kỳ năm 2024 (tương đương 10.794 trẻ).
So với cùng giai đoạn năm 2015, thì số ca sinh hiện đã giảm tới 30%, điều này phản ánh xu hướng dài hạn ngày càng rõ nét về việc người Nhật kết hôn và sinh con muộn hoặc thậm chí không kết hôn.
Hôn nhân cũng đang trên đà giảm mạnh
Báo cáo cũng chỉ ra rằng, trong nửa đầu năm 2025, Nhật Bản chỉ ghi nhận 238.561 cặp kết hôn, giảm gần 10.000 so với cùng kỳ năm ngoái. Được biết, việc kết hôn muộn hoặc không lập gia đình đang trở thành một xu hướng phổ biến ở giới trẻ Nhật Bản, do áp lực kinh tế, chi phí nuôi dạy con cao và sự thay đổi trong lối sống hiện đại.
Theo các chuyên gia nhận định, nếu xu hướng này tiếp diễn trong nửa cuối năm, năm 2025 có thể là năm ghi nhận số trẻ em sinh ra thấp nhất trong lịch sử Nhật Bản.
Nhật Bản đối mặt với khủng hoảng dân số và hệ lụy xã hội lâu dài
Tỷ lệ sinh thấp không chỉ là một vấn đề nhân khẩu học mà còn là mối lo ngại kinh tế – xã hội mang tính cấu trúc. Theo đó, lực lượng lao động Nhật Bản đang già hóa nhanh chóng, với hơn 29% dân số trên 65 tuổi, trong khi tỷ lệ người trẻ ngày càng thu hẹp.
Điều này cũng đã dẫn đến hệ lụy kép – thiếu hụt lao động trầm trọng trong nhiều ngành nghề, từ công nghiệp đến chăm sóc sức khỏe và áp lực tài chính ngày càng lớn đè nặng lên hệ thống an sinh xã hội.
Chính phủ Nhật Bản đã nhiều lần cảnh báo rằng, nếu không có biện pháp mạnh mẽ và hiệu quả, đất nước có thể đối mặt với tình trạng “suy dân số không thể đảo ngược”.
Các biện pháp giải quyết của Chính phủ
Trong những năm gần đây, chính phủ Nhật đã triển khai hàng loạt chính sách để hỗ trợ sinh con, nuôi con như trợ cấp sinh sản, miễn phí học phí mẫu giáo, cải thiện giờ làm việc để hỗ trợ các bậc cha mẹ và thậm chí xem xét nới lỏng nhập cư (một chủ đề từng được xem là nhạy cảm tại quốc gia này).
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng các biện pháp hiện tại vẫn còn quá rời rạc và thiếu hiệu quả thực tiễn, khi mà các vấn đề cốt lõi như bất bình đẳng giới trong công việc, chi phí nhà ở, chi phí chăm sóc trẻ em cao… lại chưa được giải quyết triệt để.
Theo đại diện từ Bộ Y tế Nhật Bản, nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để tìm ra các giải pháp toàn diện, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân lập gia đình và sinh con.”
