Chợ giá – Việc Tổng thống Mỹ – Donald Trump đề xuất áp mức thuế lên tới 200% đối với hàng dược phẩm xuất khẩu từ Úc sang thị trường Mỹ, đã làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong ngành dược phẩm và giới hoạch định chính sách tại Úc.
Nguy cơ thiệt hại kinh tế hàng tỷ đô la và thái độ của Chính phủ Úc
Theo các chuyên gia kinh tế, nếu mức thuế này được áp dụng, thì nền kinh tế Úc có thể chịu thiệt hại lên tới 2,8 tỷ đô la Úc. Con số này bao gồm không chỉ giá trị xuất khẩu trực tiếp mà còn cả các chuỗi cung ứng liên quan đến việc sản xuất thuốc, bao gồm cả các quốc gia thứ ba sử dụng nguyên liệu hoặc công nghệ Úc.
Được biết, thuế quan được đề xuất trong bối cảnh các nhóm vận động hành lang dược phẩm Mỹ đang gây áp lực mạnh mẽ lên chính quyền Washington nhằm sử dụng các cuộc đàm phán thương mại để thay đổi Chương trình Trợ cấp Dược phẩm Úc (PBS), qua đó tăng giá thuốc ở Úc.
Trước áp lực này, Bộ trưởng Tài chính Úc – Jim Chalmers khẳng định rằng, chính phủ sẽ không “hy sinh tính toàn vẹn” của PBS chỉ để đổi lấy thỏa thuận thương mại với Mỹ. Bên cạnh đó, Thượng nghị sĩ Bridget McKenzie – đại diện Đảng Quốc gia, cũng bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ lưỡng đảng đối với chương trình này, coi đây là “một phần không thể tách rời trong hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia”.
Mỹ – thị trường xuất khẩu dược phẩm lớn nhất của Úc
Mỹ hiện đang là thị trường xuất khẩu dược phẩm lớn nhất của Úc, chiếm tới 38% tổng kim ngạch xuất khẩu dược phẩm với trị giá khoảng 2,2 tỷ đô la Úc trong năm vừa qua.
Phần lớn sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ là các sản phẩm huyết tương, chủ yếu được sản xuất bởi tập đoàn dược phẩm hàng đầu CSL, đóng vai trò quan trọng trong các liệu trình truyền máu và phẫu thuật.
CSL đã đề xuất một kế hoạch áp thuế theo từng giai đoạn trong vòng 5 năm và đề nghị miễn thuế cho một số thiết bị công nghệ sinh học trong bản đệ trình gửi Bộ Thương mại Mỹ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực.
PBS – điểm khác biệt lớn giữa Úc và Mỹ
PBS là một chương trình trợ cấp thuốc kê đơn của Chính phủ Úc nhằm giúp người dân có thể tiếp cận thuốc điều trị với mức giá hợp lý. Với hơn 900 loại thuốc đã được đưa vào chương trình giai đoạn 2023 – 2024 với tổng chi phí ước tính lên tới 17,7 tỷ đô la.
Việc đưa thuốc vào danh mục PBS cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên nhiều tiêu chí như hiệu quả lâm sàng, an toàn và hiệu quả chi phí. Sau đó, PBS sẽ thương lượng giá trực tiếp với các hãng dược nhằm giữ giá thuốc ở mức thấp nhất có thể.
Ngược lại, hệ thống y tế Mỹ chủ yếu vận hành theo cơ chế thị trường tự do, không có cơ quan trung ương nào đứng ra kiểm soát giá thuốc, dẫn đến giá dược phẩm trung bình tại Mỹ cao hơn gấp gần 3 lần so với nhiều quốc gia phát triển khác.
Theo đó, các tập đoàn dược phẩm Mỹ đã nhiều năm chỉ trích PBS vì cho rằng chương trình này “đánh giá thấp giá trị các thuốc mới” và chậm trễ trong việc đưa thuốc mới vào danh mục. Một số ý kiến trong ngành cho rằng PBS đang “giới hạn sáng tạo và đầu tư” bằng cách dùng các ngưỡng chi phí lỗi thời để định giá thuốc.
Chính phủ Úc đã tiến hành đánh giá toàn diện hệ thống này vào năm 2024, đưa ra 50 khuyến nghị nhằm cải thiện khả năng tiếp cận thuốc cho người dân mà vẫn đảm bảo sự bền vững về tài chính.
Ảnh hưởng đến ngành sản xuất và nghiên cứu đổi mới sáng tạo của Úc
Nếu thuế quan 200% được áp dụng, thì ngành sản xuất dược phẩm trong nước có thể chịu tổn thất lớn, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực sinh học và dược phẩm tại Úc.
CSL và các nhà sản xuất khác có thể giảm đầu tư vào công nghệ mới và mở rộng sản xuất, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh toàn cầu của Úc trong lĩnh vực này.
Vì vậy, trong bối cảnh căng thẳng thương mại này, thì giới chuyên gia và chính phủ Úc đều nhất trí rằng bảo vệ hệ thống PBS – đảm bảo người dân tiếp cận thuốc giá rẻ, là ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, Úc cũng cần tiếp tục thúc đẩy ngành dược phẩm phát triển bền vững, tận dụng lợi thế nghiên cứu và phát triển công nghệ cao để duy trì vị thế trên thị trường quốc tế.
