Chợ giá – Trong khi nguồn cung dầu toàn cầu biến động mạnh do căng thẳng tại Trung Đông, chính quyền Tổng thống Mỹ – Donald Trump đang cân nhắc gia hạn một cơ chế miễn trừ quan trọng, nhằm góp phần ổn định thị trường năng lượng tại Mỹ.
Áp lực nguồn cung khiến Mỹ tính toán lại chính sách vận tải
Theo các nguồn tin thân cận, chính quyền của Tổng thống Trump hiện đang xem xét khả năng gia hạn cơ chế miễn trừ tạm thời đối với một số quy định trong Đạo luật Jones – đạo luật yêu cầu hàng hóa vận chuyển giữa các cảng nội địa của Mỹ phải sử dụng tàu do Mỹ đóng, treo cờ Mỹ và do thủy thủ Mỹ vận hành.
Trước đó, vào ngày 18/3, Tổng thống Trump đã ban hành quyết định miễn trừ kéo dài 60 ngày, áp dụng đối với hoạt động vận chuyển dầu, xăng cùng một số mặt hàng thiết yếu. Chính sách này dự kiến hết hiệu lực vào tháng 5 tới, trong khi các cuộc thảo luận về việc gia hạn vẫn đang diễn ra nhưng chưa đạt được kết luận cuối cùng.
Hơn 40 tàu chở dầu tận dụng miễn trừ, hàng triệu thùng dầu được vận chuyển
Theo dữ liệu từ Nhà Trắng cho thấy, hơn 40 tàu chở dầu đã, hoặc đang chuẩn bị, tận dụng cơ chế miễn trừ này để vận chuyển năng lượng giữa các cảng nội địa. Nhờ đó, khoảng 9 triệu thùng dầu đã được phân phối tới các bang như California, Florida, Alaska cùng nhiều khu vực khác trên cả nước.
Giới chuyên gia cũng cho rằng, động thái này đang góp phần gia tăng tính linh hoạt cho chuỗi cung ứng, trong khi hệ thống vận tải nội địa của Mỹ vốn chịu nhiều ràng buộc và chi phí cao.
Căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh, Mỹ tính gia hạn miễn trừ
Quyết định trên được đưa ra trong khi tình hình căng thẳng liên quan đến Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch đảm nhận khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu.
Và sự gián đoạn này đã khiến thị trường thiếu hụt khoảng 16 triệu thùng dầu, qua đó tạo áp lực đáng kể lên giá năng lượng. Trong suốt hai tháng qua, giá dầu Brent (theo chuẩn quốc tế) đã tăng gần 36%, trong khi giá xăng tại Mỹ cũng leo thang khoảng 35%, lên mức trung bình 4,74 USD/gallon.
Trước diễn biến này, những người ủng hộ việc gia hạn miễn trừ cho rằng đây là giải pháp cần thiết nhằm đảm bảo nguồn dầu thô được vận chuyển nhanh chóng tới các nhà máy lọc dầu trong nước, qua đó góp phần kìm hãm đà tăng giá.
Ở chiều ngược lại, các ý kiến bảo vệ Đạo luật Jones lập luận rằng quy định này giữ vai trò then chốt trong việc duy trì ngành đóng tàu nội địa – lĩnh vực được xem là thiết yếu đối với an ninh quốc gia và năng lực hậu cần trong các tình huống khủng hoảng.
Doanh nghiệp dầu khí thúc giục quyết định sớm
Trong những tuần gần đây, các doanh nghiệp dầu khí tại Mỹ cũng đã gia tăng sức ép lên chính quyền, kêu gọi sớm đưa ra quyết định gia hạn cơ chế miễn trừ. Vấn đề này đã được thảo luận trong một cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của các quan chức cấp cao, trong đó có Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cùng đại diện ngành công nghiệp dầu mỏ.
Ở góc độ thị trường, các nhà máy lọc dầu cũng bày tỏ lo ngại khi phải xây dựng kế hoạch nhập khẩu cho những tháng tới trong bối cảnh chính sách vẫn chưa rõ ràng. Việc chậm trễ công bố quyết định, theo các doanh nghiệp, có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy chi phí gia tăng.
Triển vọng tương lai
Theo giới phân tích nhận định, nếu được gia hạn, cơ chế miễn trừ này sẽ tiếp tục đóng vai trò như một “van giảm áp” đối với thị trường năng lượng Mỹ trong ngắn hạn. Tuy vậy, về dài hạn, tranh luận giữa xu hướng tự do hóa vận tải và yêu cầu bảo hộ ngành công nghiệp nội địa nhiều khả năng vẫn sẽ kéo dài.
Trong khi thị trường năng lượng toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều bất ổn, quyết định từ Nhà Trắng được kỳ vọng không chỉ tác động đến thị trường trong nước mà còn có thể lan tỏa, ảnh hưởng tới diễn biến giá dầu trên phạm vi toàn cầu.
