Chợ giá – Petrovietnam và Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc (KEPCO) đang tăng tốc trao đổi về công nghệ, đầu tư và phương án tài chính cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Được biết, động thái này diễn ra khi Việt Nam đẩy nhanh các điều kiện để tái khởi động chương trình điện hạt nhân, trong đó Ninh Thuận 2 được giao Petrovietnam làm chủ đầu tư.
97,5% mặt bằng Ninh Thuận 2 đã được giải phóng
Vào ngày 8/9 tại Seoul (Hàn Quốc), Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) Lê Mạnh Cường đã làm việc với Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KEPCO Kim Dong-cheol để trao đổi về việc triển khai các thỏa thuận hợp tác giữa hai bên trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Theo Petrovietnam, hai bên đã thống nhất tăng cường trao đổi về công nghệ, đầu tư và các phương án tài chính, đồng thời hướng tới xây dựng một mô hình hợp tác có tính khả thi, có thể triển khai nhanh để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
Động thái này diễn ra trong quá trình Việt Nam tìm kiếm các đối tác quốc tế cho Ninh Thuận 2, một trong hai dự án điện hạt nhân được đưa trở lại chương trình phát triển năng lượng quốc gia.
Và một trong những điều kiện quan trọng đang được hoàn thiện là công tác giải phóng mặt bằng. Theo Petrovietnam, có khoảng 97,5% diện tích mặt bằng của dự án Ninh Thuận 2 đã được giải phóng, phần còn lại dự kiến tiếp tục hoàn tất trong thời gian tới.
Số liệu của cơ quan quản lý điện lực Việt Nam cũng cho thấy, tính đến ngày 28/6, diện tích đất đã thu hồi tại khu vực dự án đạt 403,3 ha trên tổng số 413,6 ha, tương đương 97,5%. Tổng số tiền giải ngân cho công tác này vào thời điểm đó khoảng 1.588 tỷ đồng.
Việc phần lớn mặt bằng đã được chuẩn bị giúp giảm một trong những rủi ro thường gây chậm tiến độ đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn. Tuy nhiên, giải phóng mặt bằng mới chỉ là một trong nhiều điều kiện để dự án điện hạt nhân có thể bước sang giai đoạn triển khai.
Các yêu cầu liên quan đến thiết kế, công nghệ, an toàn hạt nhân, cấp phép, mô hình đầu tư, nguồn vốn, chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực vẫn cần được hoàn thiện theo quy định.
KEPCO muốn phát huy kinh nghiệm từ nhà máy Barakah
Trong cuộc làm việc tại Seoul, KEPCO đã nhấn mạnh kinh nghiệm tham gia phát triển nhà máy điện hạt nhân Barakah tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), dự án có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành công nghiệp hạt nhân Hàn Quốc.
Được biết, KEPCO là tổng thầu chính của Barakah, dự án gồm 4 tổ máy APR1400 với tổng công suất 5.600 MW. Phạm vi tham gia của tập đoàn Hàn Quốc bao gồm xây dựng 4 lò phản ứng, cung cấp nhiên liệu ban đầu và hỗ trợ vận hành.
Bốn tổ máy tại Barakah hiện đã lần lượt được cấp phép vận hành. Theo ENEC, cơ quan vận hành nhà máy, tổ máy số 4 được cấp giấy phép vận hành vào tháng 11/2023. Khi hoàn thành đầy đủ, nhà máy có tổng công suất 5,6 GW và có khả năng cung cấp khoảng 25% nhu cầu điện của UAE.
Do đó, kinh nghiệm tại Barakah có thể trở thành một lợi thế quan trọng nếu KEPCO tham gia sâu hơn vào dự án tại Việt Nam, đặc biệt trong các nội dung liên quan đến tổ chức dự án, thiết kế – xây dựng, chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực và hỗ trợ vận hành.
Dù vậy, kinh nghiệm của KEPCO tại Barakah không đồng nghĩa Việt Nam đã lựa chọn công nghệ hoặc ký hợp đồng xây dựng với tập đoàn Hàn Quốc. Hai bên hiện vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và trao đổi các phương án hợp tác.
Việt Nam tái khởi động điện hạt nhân, Ninh Thuận 1 và 2 đi theo hai hướng
Việc Petrovietnam và KEPCO đẩy mạnh trao đổi diễn ra trong khi Việt Nam đang tái khởi động chương trình điện hạt nhân sau nhiều năm đình hoãn.
Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 189/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt để đầu tư xây dựng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, bao gồm Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và các dự án thành phần. Sau đó, Chính phủ cũng ban hành kế hoạch triển khai các cơ chế đặc biệt này, với nhiều nhóm nhiệm vụ liên quan đến chuẩn bị cơ sở hạ tầng, tổ chức thực hiện và các điều kiện cần thiết cho dự án.
Một bước tiến quan trọng khác chính là Luật Năng lượng nguyên tử 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật tạo khung pháp lý mới cho các dự án điện hạt nhân, trong đó quy định các vấn đề liên quan đến chủ trương đầu tư, địa điểm, thiết kế, quyết định đầu tư cũng như yêu cầu về an toàn và an ninh hạt nhân.
Những thay đổi này đã cho thấy Việt Nam đang từng bước xây dựng lại đầy đủ hơn nền tảng pháp lý và thể chế cần thiết cho một ngành có yêu cầu đặc biệt cao về an toàn.
Trong kế hoạch hiện nay, Việt Nam đã triển khai hai dự án điện hạt nhân tại Ninh Thuận. Ninh Thuận 1 được định hướng hợp tác với tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Rosatom của Nga, trong khi Ninh Thuận 2 được giao cho Petrovietnam làm chủ đầu tư và đang tìm kiếm phương án hợp tác với các đối tác quốc tế.
Việc lựa chọn các đối tác khác nhau cũng mở ra khả năng Việt Nam tiếp cận nhiều nguồn lực và kinh nghiệm quốc tế trong quá trình phát triển ngành điện hạt nhân.
Đối với Ninh Thuận 2, cuộc trao đổi với KEPCO hiện tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với khả năng triển khai dự án, từ lựa chọn công nghệ, mô hình đầu tư, phương án huy động vốn đến việc phân định trách nhiệm của từng bên trong quá trình phát triển, xây dựng và vận hành.
Đây cũng là những yếu tố có thể ảnh hưởng lớn đến tổng mức đầu tư và tiến độ của một dự án điện hạt nhân.
Điện hạt nhân và bài toán bảo đảm an ninh năng lượng
Điện hạt nhân có những đặc điểm khác biệt so với các dự án nhiệt điện hoặc năng lượng tái tạo thông thường. Một nhà máy điện hạt nhân đòi hỏi thời gian chuẩn bị dài, vốn đầu tư lớn, cùng hệ thống quản lý an toàn và an ninh hạt nhân được kiểm soát nghiêm ngặt trong suốt vòng đời dự án.
Chính vì vậy, việc Petrovietnam và KEPCO tăng cường trao đổi về mô hình thực hiện và phương án tài chính có ý nghĩa không kém việc xác định công nghệ. Đối với Việt Nam, bài toán còn bao gồm phát triển đội ngũ chuyên gia, xây dựng năng lực quản lý và vận hành, hình thành chuỗi cung ứng trong nước, chuẩn bị hệ thống ứng phó sự cố và bảo đảm nguồn nhân lực cho hàng chục năm vận hành nhà máy.
Đây cũng là lý do các bước chuẩn bị về pháp lý và thể chế đang được tiến hành song song với quá trình tìm kiếm đối tác quốc tế.
Việc đưa điện hạt nhân trở lại chương trình phát triển năng lượng diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và sự mở rộng của các ngành tiêu thụ điện lớn.
Một đặc điểm quan trọng của điện hạt nhân chính là khả năng cung cấp nguồn điện nền ổn định, với lượng phát thải carbon thấp trong quá trình phát điện. Điều này khiến điện hạt nhân được nhiều quốc gia xem xét như một phần trong chiến lược vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Đối với Việt Nam, nếu được triển khai thành công, điện hạt nhân có thể bổ sung nguồn điện công suất lớn và ổn định cho hệ thống, đồng thời góp phần đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện.
Tuy nhiên, những lợi ích này chỉ có thể đạt được khi dự án đồng thời đáp ứng ba yêu cầu quan trọng: bảo đảm an toàn ở mức cao nhất, đạt hiệu quả kinh tế và triển khai với tiến độ phù hợp.
KEPCO trước cơ hội mở rộng dấu ấn tại Việt Nam
KEPCO không phải là cái tên mới tại thị trường Việt Nam. Theo hồ sơ hoạt động quốc tế của tập đoàn Hàn Quốc, KEPCO hiện đang có các dự án nhiệt điện tại Việt Nam với tổng công suất khoảng 2.400 MW, bên cạnh hoạt động tại nhiều thị trường năng lượng khác.
Nếu tiến trình hợp tác về Ninh Thuận 2 được nâng lên thành thỏa thuận chính thức, đây sẽ là bước mở rộng đáng kể vai trò của KEPCO tại Việt Nam, từ các dự án điện truyền thống sang lĩnh vực điện hạt nhân, nơi yêu cầu về công nghệ và tiêu chuẩn an toàn cao hơn nhiều.
Với Việt Nam, hợp tác với một tập đoàn từng tham gia dự án Barakah cũng có thể mở thêm một kênh tiếp nhận kinh nghiệm quốc tế trong quá trình phát triển các dự án điện hạt nhân quy mô lớn.
Dù vậy, trước mắt, hai bên vẫn còn một chặng đường dài từ trao đổi hợp tác đến lựa chọn công nghệ, xác định mô hình đầu tư và tiến tới ký kết các thỏa thuận có tính ràng buộc.
Chạy đua với tiến độ nhưng không thể bỏ qua an toàn
Theo tổng Giám đốc Petrovietnam – Lê Mạnh Cường cho biết, Chính phủ Việt Nam đang quyết liệt chỉ đạo triển khai các dự án điện hạt nhân. Petrovietnam kỳ vọng cùng đối tác có tiềm năng xây dựng phương án hợp tác hiệu quả, khả thi và có thể triển khai nhanh để báo cáo Chính phủ hai nước xem xét.
Việc đẩy nhanh tiến độ là cần thiết, nhất là khi nhu cầu năng lượng dài hạn ngày càng lớn. Tuy nhiên, với điện hạt nhân, “nhanh” không đồng nghĩa với việc rút ngắn các bước kiểm định hay hạ thấp các tiêu chuẩn an toàn.
Thách thức lớn nhất đối với Ninh Thuận 2 trong thời gian tới sẽ là chuyển những thỏa thuận hợp tác ở cấp doanh nghiệp thành một mô hình dự án cụ thể, khả thi về công nghệ, tài chính và pháp lý, đồng thời đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn hạt nhân.
Việc 97,5% mặt bằng đã được giải phóng giúp dự án có thêm một điều kiện thuận lợi. Phần còn lại của chặng đường sẽ phụ thuộc đáng kể vào quá trình đàm phán giữa Petrovietnam và KEPCO, qua đó xác định liệu lợi thế về mặt bằng cùng sự quan tâm của đối tác quốc tế có thể được chuyển hóa thành bước tiến thực chất tiếp theo của Ninh Thuận 2 hay không.
Nếu đạt được một thỏa thuận phù hợp, dự án không chỉ có ý nghĩa đối với Petrovietnam hay ngành điện Việt Nam mà còn có thể trở thành một dấu mốc mới trong quan hệ hợp tác về năng lượng và công nghệ cao giữa Việt Nam và Hàn Quốc.
