Chợ giá – Nhật Bản hiện đang đẩy mạnh các biện pháp siết chặt quản lý nhằm ngăn chặn tình trạng sinh viên nước ngoài làm thêm trái phép, trong khi số lượng du học sinh gia tăng nhanh chóng và phát sinh nhiều vi phạm liên quan đến thời gian làm việc cũng như các ngành nghề bị cấm.
Tăng cường kiểm tra, phỏng vấn định kỳ
Theo Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản, trong thời gian tới, các quy định mới sẽ được triển khai, yêu cầu hệ thống trường dạy tiếng Nhật trên toàn quốc tăng cường giám sát tình trạng việc làm của học viên quốc tế.
Cụ thể, các cơ sở đào tạo sẽ phải tổ chức phỏng vấn định kỳ 3 tháng/lần đối với sinh viên nước ngoài nhằm xác minh hoạt động làm thêm. Nội dung kiểm tra tập trung vào loại công việc, số giờ làm và mức độ tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, nhà trường sẽ yêu cầu sinh viên chấm dứt ngay các hoạt động làm thêm vượt quá phạm vi cho phép. Nếu không hợp tác, thông tin sẽ được báo cáo trực tiếp lên cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để xử lý theo quy định.
Động thái này được đánh giá là bước siết chặt quản lý, nhằm khắc phục những hạn chế trước đây khi việc giám sát chủ yếu dựa vào khai báo từ phía người học.
Gia tăng vi phạm trong cộng đồng du học sinh
Theo quy định hiện hành, sinh viên quốc tế tại Nhật Bản chỉ được phép làm thêm tối đa 28 giờ mỗi tuần và phải được cấp phép trước. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp đã làm việc vượt quá số giờ cho phép hoặc tham gia vào các ngành nghề bị cấm như quán bar, tiệm pachinko hay các cơ sở giải trí nhạy cảm.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng ghi nhận tình trạng một bộ phận người nước ngoài lợi dụng tư cách du học sinh để nhập cảnh với mục đích chính là lao động, thay vì học tập. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường giáo dục mà còn gây thêm khó khăn cho công tác quản lý lao động nước ngoài tại Nhật Bản.
Có thể từ chối gia hạn cư trú nếu vi phạm
Theo cơ chế mới, nếu sinh viên không khắc phục vi phạm sau khi đã được cảnh báo, họ có thể bị yêu cầu làm việc trực tiếp với cơ quan xuất nhập cảnh.
Trong các trường hợp nghiêm trọng, nhà chức trách có thể buộc chấm dứt hoạt động làm thêm trái phép hoặc từ chối gia hạn tư cách lưu trú.
Biện pháp này được đánh giá mang tính răn đe cao, nhằm đảm bảo sự nghiêm minh của hệ thống pháp luật, đồng thời góp phần bảo vệ hình ảnh của cộng đồng du học sinh quốc tế.
Quy mô du học sinh tiếp tục tăng mạnh
Theo số liệu từ cơ quan chức năng cho thấy, tính đến cuối năm 2025, Nhật Bản có khoảng 460.000 du học sinh quốc tế, chiếm hơn 10% trong tổng số 4,12 triệu người nước ngoài đang sinh sống tại nước này.
Hiện, có khoảng 900 trường dạy tiếng Nhật trên toàn quốc, với gần một nửa số du học sinh theo học tại các cơ sở này. Quy mô lớn của khối trường ngôn ngữ khiến đây trở thành trọng tâm trong các chính sách siết chặt quản lý thời gian tới.
Xem xét thay đổi cơ chế cấp phép làm thêm
Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản cũng đang xem xét điều chỉnh quy trình cấp phép làm thêm đối với sinh viên quốc tế.
Hiện nay, giấy phép lao động bán thời gian thường được cấp đồng loạt ngay tại sân bay khi nhập cảnh, song cơ quan này đề xuất chuyển sang hình thức xét duyệt theo từng hồ sơ cá nhân nhằm đảm bảo kiểm soát chặt chẽ hơn.
Theo chính sách cơ bản về người nước ngoài do Chính phủ Nhật Bản ban hành hồi tháng 1, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường phối hợp với các cơ sở giáo dục để xác định các trường hợp vi phạm, đồng thời đưa ra hướng dẫn và biện pháp xử lý phù hợp.
Giới chuyên gia cũng nhận định, việc siết chặt quản lý không nhằm hạn chế cơ hội làm thêm hợp pháp của sinh viên quốc tế, mà hướng tới đảm bảo môi trường học tập lành mạnh và công bằng.
Trong khi Nhật Bản đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động, sinh viên quốc tế vẫn được xem là nguồn nhân lực tiềm năng. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa nhu cầu lao động và yêu cầu tuân thủ pháp luật sẽ là bài toán quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách trong thời gian tới.
