CHỢ GIÁ – Saudi Arabia đã phải tạm dừng tuyến đường ống dầu Đông – Tây sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Nếu hoạt động xuất khẩu qua cảng Yanbu không sớm được khôi phục, thị trường dầu toàn cầu có thể mất một nguồn cung tương đương khoảng 4% tổng nguồn cung thế giới, trong bối cảnh nguồn cung Trung Đông vốn đã suy giảm mạnh.
Tuyến đường ống chiến lược bị đình trệ
Saudi Arabia đang phải đối mặt với cú sốc mới đối với hoạt động xuất khẩu dầu sau khi tuyến đường ống Đông – Tây (East-West Pipeline), còn được gọi là Petroline, bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Theo Reuters, Riyadh đã tạm thời đóng tuyến đường ống dài khoảng 1.200 km sau vụ tấn công. Đây là tuyến vận chuyển đặc biệt quan trọng khi cho phép Saudi Arabia đưa dầu từ các mỏ và cơ sở xử lý ở phía Đông đến cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, qua đó tránh phải đi qua eo biển Hormuz.
Trong những tháng qua, tuyến đường này đã trở thành một trong những “van an toàn” quan trọng của thị trường dầu thế giới, trong bối cảnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng bởi xung đột tại Trung Đông.
Theo các nguồn tin trong ngành được Reuters dẫn lại, đường ống từng vận chuyển khoảng 4-5 triệu thùng dầu/ngày. Nếu lượng xuất khẩu tương ứng không thể được duy trì thông qua các tuyến khác, khối lượng dầu bị ảnh hưởng có thể tương đương khoảng 4% nguồn cung toàn cầu.
Điều khiến thị trường đặc biệt lo ngại là Saudi Arabia chưa đưa ra ngay lịch trình cụ thể cho việc khôi phục hoàn toàn tuyến đường ống. Các nguồn tin trong ngành đưa ra những ước tính khác nhau về thời gian sửa chữa, cho thấy mức độ bất định vẫn ở mức rất lớn.
Tuyến dầu chiến lược của Saudi Arabia chịu sức ép
Cảng Yanbu có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược xuất khẩu dầu của Saudi Arabia. Trong thời gian eo biển Hormuz bị hạn chế, Saudi Arabia đã nhanh chóng chuyển một phần lớn dòng dầu sang tuyến Đông – Tây để đưa tới Yanbu. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xuất khẩu dầu từ Yanbu từng tăng từ khoảng 2 triệu thùng/ngày trước khi chiến sự bùng phát lên hơn 5 triệu thùng/ngày vào đầu tháng 6.
Diễn biến này cho thấy tuyến đường ống không đơn thuần là một tuyến vận tải nội địa. East-West Pipeline đã trở thành mắt xích quan trọng giúp duy trì dòng dầu của Saudi Arabia ra thị trường quốc tế khi tuyến hàng hải truyền thống qua Hormuz gặp vấn đề.
Theo các nguồn tin trong ngành, lượng dầu dự trữ tại Yanbu chỉ đủ duy trì hoạt động xuất khẩu trong khoảng 5-7 ngày nếu tuyến đường ống không được khôi phục. Saudi Arabia cũng có một phần hàng dự trữ tại các cơ sở ở Ai Cập, trong đó có Ain Sukhna trên Biển Đỏ và Sidi Kerir trên Địa Trung Hải. Tuy nhiên, những nguồn dự trữ này cũng không phải giải pháp lâu dài nếu dòng dầu qua East-West Pipeline tiếp tục bị gián đoạn.
Nói cách khác, thách thức đối với Riyadh không chỉ nằm ở một đường ống bị hư hại, mà còn ở khả năng duy trì dòng xuất khẩu liên tục trong một thị trường mà các tuyến thay thế đều đang chịu áp lực.
Nguồn cung dầu Saudi Arabia giảm mạnh
Sự cố đường ống xảy ra trong khi nguồn cung dầu của Saudi Arabia đã giảm mạnh. Theo thông tin được cung cấp, tuần trước Saudi Arabia đã thông báo với OPEC rằng sản lượng dầu trong tháng 8 giảm xuống còn 6,2 triệu thùng/ngày, so với 10,9 triệu thùng/ngày vào tháng 2, trước khi chiến tranh bắt đầu.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng cho biết, nguồn cung dầu của Saudi Arabia đã giảm xuống mức thấp nhất trong ba thập kỷ vào tháng 8, trong khi lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz và Biển Đỏ suy giảm.
Áp lực đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia còn gia tăng khi các chiến binh Houthi ở Yemen, lực lượng từng đe dọa các chuyến hàng dầu của nước này, hôm thứ Sáu đã chiếm giữ một hòn đảo tại cửa Biển Đỏ. Diễn biến này càng làm gia tăng những rủi ro đối với các tuyến vận chuyển dầu của Saudi Arabia.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn
Trước khi chiến tranh bùng phát, khu vực Trung Đông đã cung cấp khoảng 22 triệu thùng dầu/ngày. Tuy nhiên, theo các nguồn tin trong ngành, lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện đã giảm xuống chỉ còn khoảng 6-9 triệu thùng/ngày.
Việc nguồn cung từ Saudi Arabia tiếp tục suy giảm có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt dầu trên toàn cầu. Nguồn cung bị thắt chặt cũng đã góp phần đẩy giá nhiên liệu toàn cầu lên mức cao kỷ lục, gây ra lạm phát trên toàn thế giới và khiến lợi suất trái phiếu Mỹ tăng lên mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.
Theo IEA, nguồn cung dầu mỏ thế giới được dự báo tăng 5,7 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 6%, trong năm nay. Tuy nhiên, sự cố tại đường ống của Saudi Arabia đang tạo thêm áp lực lên một thị trường vốn đã chịu ảnh hưởng bởi những gián đoạn nghiêm trọng tại các tuyến vận chuyển dầu quan trọng.
Nếu tuyến đường ống Đông – Tây không thể sớm hoạt động trở lại, lượng dầu dự trữ tại các cảng xuất khẩu của Saudi Arabia sẽ tiếp tục giảm, qua đó làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trên thị trường toàn cầu.
Với công suất vận chuyển khoảng 4 triệu thùng/ngày, việc tuyến đường ống này ngừng hoạt động trong thời gian dài có thể khiến khoảng 4% nguồn cung dầu toàn cầu gặp rủi ro.
