Chợ giá – Lần đầu tiên kể từ khi quay lại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ – Donald Trump đã mở rộng lệnh cấm nhập cảnh sang khu vực Đông Nam Á. Theo đó, có Myanmar và Lào nằm trong danh sách 19 quốc gia bị ảnh hưởng. Động thái này không chỉ làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng người Đông Nam Á tại Mỹ mà còn gây ra phản ứng tiêu cực trong bối cảnh nước này đang cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc tại khu vực này.
Lệnh cấm gây tranh cãi, Đông Nam Á không nằm ngoài vòng xoáy
Được biết, lệnh cấm đi lại chính thức có hiệu lực từ ngày 9/6, theo một sắc lệnh hành pháp được ông Trump ký trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai. Theo đó, sắc lệnh này yêu cầu Bộ Ngoại giao đánh giá năng lực sàng lọc visa và kiểm tra an ninh của các nước, từ đó liệt kê danh sách quốc gia bị coi là “thiếu sót nghiêm trọng”, cần áp dụng lệnh cấm nhập cảnh.
Không giống như nhiệm kỳ đầu với lệnh cấm bị chỉ trích là “nhắm vào người Hồi giáo”, lần này ông Trump viện dẫn lý do an ninh quốc gia, đặc biệt là tình trạng lưu trú quá hạn visa và thiếu khả năng chia sẻ thông tin an ninh từ phía chính phủ các nước.
Tuy nhiên, việc Ai Cập – nơi công dân bị cáo buộc liên quan tới một vụ tấn công bằng bom xăng ở Colorado hiện không có trong danh sách, khiến cho lý do an ninh của Nhà Trắng bị đặt dấu hỏi lớn.
“Cái giá phải trả” của Lào và Myanmar
Lào và Myanmar – hai quốc gia có số lượng người nhập cảnh vào Mỹ không đáng kể (chưa đến 11.000 người trong số 72 triệu du khách quốc tế năm 2024), lần này đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng về mặt ngoại giao.
Theo Rick Reece – Giám đốc điều hành tổ chức phi chính phủ Village Focus International, người đã sống tại Lào hơn 20 năm, chia sẻ: “Có rất nhiều gia đình ở đây có người thân tại Mỹ. Giờ đây, sự tức giận và hoài nghi đang thay thế cho lòng tin và ngưỡng mộ”. Được biết, vợ và con trai ông đều mang hộ chiếu Lào, hiện không thể nhập cảnh Mỹ để thăm người thân.
Tại Myanmar, Tatum Albertine – cựu quan chức Bộ Ngoại giao và USAID cho rằng: “Tôi không nghĩ Chính quyền Trump thực sự biết họ đang muốn gì trong quan hệ với Myanmar”. Bà cho biết Mỹ đã thất bại trong phản ứng nhân đạo sau trận động đất tại nước này hồi tháng 3, khi tuyên bố cử nhóm USAID đến cứu trợ nhưng thực tế không có nhóm nào được triển khai.
Hệ quả dây chuyền
Không chỉ giới hạn ở Lào và Myanmar, mà các quốc gia Đông Nam Á khác như Singapore, Indonesia và Việt Nam cũng bị ảnh hưởng gián tiếp. Theo đó, chính sách thắt chặt visa du học, ngừng phỏng vấn visa và mở rộng kiểm tra mạng xã hội đã khiến cho hàng nghìn sinh viên lâm vào tình trạng mơ hồ, đó là được nhận vào trường nhưng không biết liệu có được cấp visa hay không.
Trong bối cảnh Mỹ đang mất dần lợi thế cạnh tranh với Trung Quốc tại châu Á, thì giới quan sát cảnh báo rằng, Washington có thể đang tự đánh mất các đối tác tiềm năng. Có thể thấy, nỗi lo visa, kiểm tra an ninh đang khiến doanh nghiệp cân nhắc lại lựa chọn địa điểm họp và hợp tác.
Theo ước tính của Hội đồng Du lịch & Lữ hành Thế giới, thì du lịch quốc tế đến Mỹ có thể giảm tới 2,5 triệu lượt khách trong năm 2025, dẫn tới thiệt hại 12,5 tỷ USD cho ngành du lịch.
Chính sách “Nước Mỹ trên hết”
Chính sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump có thể giúp ông ghi điểm với cử tri bảo thủ trong nước, nhưng lại gây tổn hại lớn đến hình ảnh và ảnh hưởng quốc tế của Mỹ.
Theo Nelson Cunningham – cố vấn cấp cao từng phục vụ trong chính quyền Biden, cảnh báo: “Nếu chúng ta tự cô lập khỏi những người giỏi nhất và thông minh nhất thế giới, thì ‘Nước Mỹ trên hết’ sẽ sớm trở thành ‘Nước Mỹ đơn độc’. Và nước Mỹ trước tiên chắc chắn sẽ dẫn đến Trung Quốc tiếp theo”.
Với lệnh cấm đi lại mới, các chính phủ và doanh nghiệp Đông Nam Á có thể sẽ chuyển hướng sang các thị trường thay thế, như Trung Quốc hoặc châu Âu, để tìm kiếm những cơ hội hợp tác, đầu tư và giáo dục.
