Chợ giá – Năm 2026 được dự báo sẽ là một trong những giai đoạn biến động nhất đối với kinh tế và an ninh Châu Á khi khu vực phải đối mặt với ba rủi ro chính và cả ba đều mang tên Donald Trump. Không chỉ là rủi ro chính trị, mà “yếu tố Trump” còn kéo theo những hệ lụy sâu rộng về thương mại, tài chính, tiền tệ và an ninh khu vực.
Ba rủi ro mang tên Trump
Đối với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở chính sách của Mỹ, mà ở việc không ai có thể đoán trước Donald Trump sẽ xuất hiện với “phiên bản” nào. Đó có thể là:
- Một Trump theo chủ nghĩa giao dịch, sẵn sàng đổi chính sách lấy lợi ích trước mắt
- Một Trump đặt ưu tiên tuyệt đối cho tăng trưởng kinh tế trong nước
- Một Trump sẵn sàng “đập bàn làm lại”, phá vỡ các khuôn khổ hiện có
Ngay cả bản thân ông Trump cũng có thể chưa xác định rõ sẽ áp dụng cách tiếp cận nào với Bắc Kinh, Tokyo hay Seoul hoặc sẽ luân phiên các chiến thuật khác nhau, tùy vào tình hình chính trị trong nước Mỹ.
Nguy cơ chiến tranh thương mại “Trump 3.0”
Trong khi tỷ lệ ủng hộ suy giảm và tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ tăng lên mức cao nhất trong bốn năm (4,6%), thì khả năng ông Trump khởi động một vòng chiến tranh thương mại mới là điều không thể loại trừ. Một chiến lược “sốc và choáng” mang màu sắc trọng thương có thể được sử dụng nhằm lấy lại sự ủng hộ của cử tri.
Đáng chú ý, bất chấp các mức thuế quan trước đây, thặng dư thương mại của Trung Quốc được cho là đã chạm mốc 1.000 tỷ USD vào cuối năm 2025 – con số chắc chắn gây không ít lo ngại tại Nhà Trắng. Điều này có thể làm gia tăng nghi ngờ trong nội bộ chính quyền Trump rằng Bắc Kinh chưa thực sự thực hiện các cam kết thương mại.
Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đứng trước áp lực lớn. Việc Tokyo chưa “chuyển khoản” gói cam kết tài chính lên tới 550 tỷ USD, hay Seoul trì hoãn khoản đóng góp 350 tỷ USD theo yêu cầu của Washington, có thể trở thành cái cớ cho các biện pháp cứng rắn hơn từ Mỹ.
Không chỉ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc
Danh sách các nền kinh tế Châu Á có nguy cơ trở thành mục tiêu của Mỹ không dừng lại ở ba cường quốc Bắc Á. Mà Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam cũng có thể bị cuốn vào vòng xoáy chính sách, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như chất bán dẫn, thép, nhôm và dược phẩm. Những động thái này tiềm ẩn nguy cơ làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu vốn chưa hoàn toàn phục hồi sau đại dịch và các xung đột địa chính trị.
Ngay cả một kịch bản tưởng như tích cực – Mỹ và Trung Quốc đạt được một thỏa thuận thương mại lớn, cũng chưa chắc là tin vui cho toàn khu vực.
Ngoài ra, một “đại thỏa thuận” song phương cũng có thể khiến Nhật Bản và Hàn Quốc bị gạt ra ngoài lề, đồng thời làm dấy lên lo ngại rằng Washington có thể giảm cam kết với Đài Loan.
Rủi ro tài chính và tiền tệ lan rộng
Trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ vào tháng 11/2026, ông Trump có thể tìm cách thúc đẩy tăng trưởng bằng việc làm suy yếu đồng USD – một quan điểm từng được các cố vấn thân cận ủng hộ. Và viễn cảnh về một “Thỏa thuận Mar-a-Lago”, tương tự các thỏa thuận tiền tệ trong quá khứ, đã làm dấy lên lo ngại về biến động tỷ giá, đặc biệt với đồng nhân dân tệ.
Việc thay thế Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) – Jerome Powell bằng một nhân vật thân cận hơn với Nhà Trắng, trong khi tình trạng lạm phát Mỹ vẫn quanh mức 3%, cũng có thể làm lung lay niềm tin vào trái phiếu kho bạc Mỹ. Và điều này đặc biệt nhạy cảm với Nhật Bản – quốc gia đang nắm giữ khoảng 1.190 tỷ USD trái phiếu Mỹ.
Bên cạnh đó, không ít chuyên gia còn lo ngại về những phát ngôn trong quá khứ của ông Trump liên quan đến khả năng “mặc định” nợ công Mỹ như một công cụ gây sức ép chính trị, điều từng khiến thị trường toàn cầu chao đảo.
Nội tại mong manh của các nền kinh tế Bắc Á
Những rủi ro từ bên ngoài càng trở nên nghiêm trọng khi các nền kinh tế lớn ở Bắc Á đều đang đối mặt với vấn đề nội tại.
Trung Quốc bước vào giai đoạn 2025 – 2026 với áp lực giảm phát, khủng hoảng bất động sản kéo dài, thất nghiệp thanh niên cao kỷ lục và gánh nặng nợ của chính quyền địa phương. Việc thiếu một mạng lưới an sinh xã hội đủ mạnh đang kìm hãm tiêu dùng – yếu tố then chốt để kích hoạt khối lượng tiết kiệm hộ gia đình ước tính lên tới 22.000 tỷ USD.
Hiện, Nhật Bản đang rơi vào tình trạng “lạm phát đình trệ”, với nền kinh tế suy giảm nhưng Ngân hàng Trung ương vẫn tăng lãi suất lên mức cao nhất trong 30 năm, trong khi chính phủ mới phát tín hiệu nới lỏng tài khóa. Sự thiếu nhất quán này khiến đồng yên suy yếu và làm gia tăng rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu.
Bên cạnh đó, Hàn Quốc cũng có khởi đầu thuận lợi hơn nhờ ổn định chính trị và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), giúp chỉ số KOSPI tăng mạnh. Tuy nhiên, với một nền kinh tế mở và phụ thuộc lớn vào thương mại, Seoul vẫn rất dễ tổn thương trước bất kỳ cú sốc nào từ Washington.
Bên cạnh các yếu tố kinh tế, những rủi ro địa chính trị – từ Ukraine, Trung Đông cho tới căng thẳng tại eo biển Đài Loan, đều có thể bị khuếch đại bởi những quyết định khó lường từ Nhà Trắng. Thậm chí, tại Nhật Bản, cuộc tranh luận về khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân có thể trở nên gay gắt hơn bao giờ hết nếu niềm tin vào cam kết an ninh của Mỹ suy giảm.
Có thể thấy, năm 2026 nhiều khả năng sẽ là một trong những giai đoạn đầy thử thách nhất đối với Châu Á trong nhiều thập kỷ. Khi “yếu tố Trump” tiếp tục bao trùm các tính toán chiến lược, điều duy nhất chắc chắn là khu vực sẽ phải luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ và “thắt dây an toàn” cho một hành trình đầy biến động phía trước.
