Chợ giá – Việc đóng cửa tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược tại eo biển Hormuz đang gây ra những xáo trộn đáng kể đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặc biệt tại khu vực Châu Á. Trước nguy cơ gây gián đoạn nguồn cung, hàng loạt doanh nghiệp năng lượng trong khu vực đã bắt đầu viện dẫn điều khoản “bất khả kháng” trong các hợp đồng, trong khi nhiều quốc gia cũng bày tỏ lo ngại về khả năng thiếu hụt nhiên liệu phục vụ sản xuất và đời sống.
Chuỗi cung ứng năng lượng bị gián đoạn
Eo biển Hormuz (tuyến hàng hải quan trọng nối Trung Đông với các thị trường tiêu thụ lớn tại Châu Á) từ lâu được xem là “yết hầu” của thương mại dầu khí toàn cầu. Theo nhiều tổ chức năng lượng quốc tế, có khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch trên thế giới được vận chuyển qua khu vực này mỗi ngày. Vì vậy, việc gián đoạn tại tuyến đường này đã tạo ra áp lực lớn lên thị trường năng lượng.
Trong khi đó, các công ty năng lượng trên khắp Châu Á đang ngày càng sử dụng điều khoản bất khả kháng, cho phép nhà cung cấp tạm thời miễn nghĩa vụ giao hàng khi xảy ra sự kiện bất thường ngoài tầm kiểm soát.
Tuy nhiên, nguồn cung khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) – loại nhiên liệu quan trọng cho công nghiệp và sinh hoạt, cùng các hóa chất cơ bản như ethylene lại đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt. Không chỉ ảnh hưởng tới ngành hóa dầu, sự gián đoạn còn có thể kéo theo tác động dây chuyền tới các lĩnh vực như sản xuất nhựa, ô tô, kim loại và nhiều ngành công nghiệp khác.
Doanh nghiệp hóa dầu Châu Á chịu sức ép khi vận tải qua Hormuz gián đoạn
Tại Indonesia, công ty hóa dầu lớn nhất nước này – Chandra Asri Pacific, đã chính thức tuyên bố tình trạng bất khả kháng khi việc tìm kiếm nguyên liệu thô như naphtha trở nên khó khăn do hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Trước áp lực nguồn cung, tập đoàn này buộc phải giảm công suất vận hành tại khu tổ hợp sản xuất chính ở Cilegon, tỉnh Banten, nơi sản xuất các hóa chất cơ bản như ethylene và propylene – những nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp.
Nguồn cung hóa chất từ Chandra Asri không chỉ phục vụ thị trường nội địa Indonesia mà còn được nhiều nhà sản xuất trong khu vực sử dụng, trong đó có các doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực hóa chất và sản xuất ô tô. Do đó, việc sản xuất bị gián đoạn được cảnh báo có thể tạo ra hiệu ứng domino trong chuỗi cung ứng công nghiệp tại Châu Á.
Việt Nam tạm dừng một phần nguồn cung LPG
Tại Việt Nam, Petrovietnam Gas – đơn vị cung cấp khí lớn thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam), cũng đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với việc cung cấp LPG cho một số khách hàng.
Theo thông báo, công ty con PVGas Trading sẽ tạm ngừng giao LPG từ ngày 10/3. Được biết, quyết định này xuất phát từ hai nguyên nhân chính, gồm sự cố xảy ra ngày 23/2 tại một cơ sở cảng do Saudi Aramco vận hành và việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Trong khi đó, nguồn cung LPG từ Trung Đông (khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong nhập khẩu nhiên liệu của nhiều quốc gia Châu Á), được dự báo sẽ bị gián đoạn từ nửa cuối tháng 3 đến hết tháng 4.
Các chuyên gia năng lượng cũng nhận định, nếu tình trạng này kéo dài, nhiều ngành sản xuất sử dụng LPG như gốm sứ, thực phẩm, luyện kim và hóa chất tại các quốc gia trong khu vực có thể chịu tác động đáng kể. Bên cạnh đó, LPG còn được sử dụng phổ biến trong nấu ăn tại các hộ gia đình, nhà hàng cũng như làm nhiên liệu cho một số phương tiện giao thông.
Khí đốt khan hiếm, Ấn Độ và Thái Lan triển khai biện pháp khẩn cấp
Tại Ấn Độ, Petronet LNG (công ty nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất nước này) cho biết, việc mua LNG từ Qatar đang trở nên khó khăn hơn. Trước áp lực nguồn cung, các nhà phân phối khí đốt tại Ấn Độ đã bắt đầu cắt giảm lượng cung cho lĩnh vực công nghiệp nhằm ưu tiên cho các nhu cầu thiết yếu.
Trong khi đó, Thái Lan đang ở trạng thái cảnh giác cao trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu. Chính phủ nước này đã lên kế hoạch tăng nhập khẩu dầu thô từ các khu vực ngoài Trung Đông, bao gồm Tây Phi và Mỹ, nhằm giảm phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Theo thủ tướng – Anutin Charnvirakul cho biết, Thái Lan vẫn duy trì đủ dự trữ dầu mỏ và chưa đối mặt nguy cơ khủng hoảng trong ngắn hạn, đồng thời cam kết giữ ổn định giá dầu diesel trong 15 ngày để trấn an người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Tập đoàn bán lẻ nhiên liệu nhà nước PTT Oil and Retail Business cũng thông báo tạm thời ngừng bán nhiên liệu trong các thùng chứa dung tích lớn như thùng 200 lít. Doanh nghiệp cho biết biện pháp này nhằm ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho phương tiện cá nhân, qua đó hạn chế tình trạng tích trữ quy mô lớn.
Đời sống người dân bị ảnh hưởng
Không chỉ các doanh nghiệp, cuộc sống thường nhật của người dân tại một số quốc gia Đông Nam Á cũng bắt đầu chịu tác động rõ rệt.
Tại Myanmar, nhiều người dân phải xếp hàng dài tại các trạm xăng ở Yangon để mua nhiên liệu trong bối cảnh nguồn cung trở nên căng thẳng. Chính quyền quân sự nước này cũng đã công bố biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện chạy xăng dầu nhằm tiết kiệm nhiên liệu. Theo quy định mới, bắt đầu từ cuối tuần, các phương tiện chỉ được phép lưu thông cách ngày dựa trên biển số xe, trong khi xe điện vẫn được phép hoạt động bình thường mỗi ngày. Myanmar hiện phải nhập khẩu gần như toàn bộ xăng và dầu diesel do năng lực lọc dầu trong nước còn hạn chế.
Theo các chuyên gia nhận định, nếu hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn trong thời gian dài, thị trường năng lượng toàn cầu có thể chứng kiến những biến động mạnh về cả giá cả lẫn nguồn cung.
Trong khi đó, Châu Á – khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, được dự báo sẽ chịu tác động rõ rệt nhất khi nhiều nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào dầu khí từ Trung Đông.
