Chợ giá – Chiến dịch đánh thuế quy mô lớn của Tổng thống Mỹ – Donald Trump đang làm thay đổi trật tự thương mại toàn cầu, gây xáo trộn chuỗi cung ứng, ảnh hưởng tới hàng loạt quốc gia, từ các nền kinh tế nhỏ ở Châu Phi cho đến các nước phát triển như Thụy Sỹ, Ấn Độ hay thậm chí chính người tiêu dùng Mỹ.
Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, thì giới chuyên gia vẫn nhận định không có ai là người chiến thắng thực sự và ván cờ thương mại này đang khiến nền kinh tế toàn cầu chậm lại.
Thiệt hại nặng nề với các nước nghèo và dễ tổn thương
Từ đầu năm 2025 đến nay, chính quyền Tổng thống – Donald Trump đã áp mức thuế nhập khẩu cao kỷ lục đối với hàng hóa từ hơn 40 quốc gia, trong đó nhiều nước nghèo chịu ảnh hưởng nặng nhất.
Theo đó, các quốc gia như Syria (41%), Lào và Myanmar (cùng 40%), Iraq và Serbia (35%), Algeria (30%) gần như không có khả năng chống đỡ. Tại Lesotho, dù thuế được giảm từ 50% xuống 15%, nhưng cũng đã khiến hàng nghìn lao động trong ngành may mặc mất việc vì các nhà nhập khẩu Mỹ dừng đơn hàng.
Đại diện chính phủ Lesotho tuyên bố: “Mức thuế mới của Mỹ đã khiến chúng tôi không thể tiếp cận thị trường lớn nhất thế giới. Đây là một cuộc khủng hoảng nhân đạo về kinh tế”.
Các nền kinh tế lớn cũng bị ảnh hưởng
Ngay cả các nước phát triển như Thụy Sỹ cũng bị ảnh hưởng. Được biết, thuế nhập khẩu 39% của Mỹ đang khiến ngành xuất khẩu đồng hồ và chocolate (hai biểu tượng quốc gia) chao đảo.
Trong khi đó, Ấn Độ – quốc gia từng được kỳ vọng sớm đạt thỏa thuận với Mỹ, cũng bất ngờ bị áp thuế 25%. Tuy nhiên, chính phủ Ấn Độ vẫn tỏ ra lạc quan và cho rằng “quan hệ thương mại với Mỹ sẽ tiếp tục phát triển”.
Canada – một đồng minh thân cận, cũng đã bị áp thuế 35% ngay sau khi tuyên bố công nhận Nhà nước Palestine và động thái này khiến ông Trump không hài lòng. Brazil, dù liên tục nhập siêu từ Mỹ, vẫn bị áp thuế 50% do căng thẳng chính trị.
Một số quốc gia “dễ thở” hơn nhờ nhượng bộ
Bên cạnh đó, cũng có một số nước đạt được kết quả tốt hơn do đồng ý đàm phán và chấp nhận một phần yêu cầu từ Washington:
- Vương quốc Anh: Được giảm thuế ô tô từ 25% xuống 10% và chấp nhận mức thuế trung bình 10% cho hàng xuất khẩu.
- EU và Nhật Bản: Đồng ý chịu mức thuế 15%, tránh được nguy cơ bị đánh thuế 30%.
- Đài Loan: Được giảm thuế từ 32% xuống 20%.
- Khu vực Đông Nam Á: Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines và Campuchia chịu thuế trung bình 19 – 20%, trong khi Singapore do nhập siêu nên chỉ chịu 10%.
Theo bà Wendy Cutler – Phó Chủ tịch Viện Chính sách Xã hội Châu Á cho rằng, Anh là một trong số ít quốc gia có thể được coi là “bên thắng tạm thời” trong cuộc chiến thuế quan này.
Mỹ được lợi về thuế, nhưng người dân phải trả giá
Chính quyền của ông Trump ca ngợi việc đánh thuế đã mang về gần 30 tỷ USD mỗi tháng cho ngân sách Mỹ. Nhưng ai thực sự trả số tiền đó?
Theo phân tích của Goldman Sachs cho biết, trên thực tế chỉ khoảng 20% chi phí thuế quan là do các nước xuất khẩu gánh chịu, còn lại là người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ.
- Ford và GM mất lần lượt 800 triệu USD và 1,1 tỷ USD chỉ trong quý II vì thuế.
- Walmart, Procter & Gamble, Nike, Adidas… buộc phải tăng giá sản phẩm.
- Mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm 2.400 USD/năm do giá hàng hóa tăng – theo Đại học Yale.
Bên cạnh đó, dữ liệu việc làm mới công bố cũng cho thấy thị trường lao động Mỹ đang hạ nhiệt rõ rệt khi số việc làm tạo ra trong tháng 7/2025, khi chỉ đạt khoảng 2/3 so với kỳ vọng ban đầu. Đáng chú ý, số liệu của hai tháng trước đó cũng bị điều chỉnh giảm mạnh, với tổng cộng hơn 250.000 việc làm bị cắt khỏi báo cáo trước đó.
Và điều này cũng đã làm dấy lên lo ngại rằng chính sách thương mại cứng rắn của ông Trump đang kìm hãm động lực tăng trưởng của chính nước Mỹ.
