Chợ giá – Một bước ngoặt lớn trong quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương vừa được xác lập khi Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) chính thức đạt được thỏa thuận thương mại. Qua đó thiết lập mức thuế nhập khẩu 15% đối với phần lớn hàng hóa EU, ngăn chặn nguy cơ nổ ra một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện giữa hai nền kinh tế chiếm gần 1/3 tổng thương mại toàn cầu.
Thỏa thuận sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng
Vào ngày 27/7 vừa qua, Tổng thống Mỹ – Donald Trump và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu – Ursula von der Leyen đã có cuộc gặp gỡ tại một khu nghỉ dưỡng golf cao cấp do ông Trump sở hữu – một biểu tượng của cả tính biểu trưng chính trị lẫn sự thân mật ngoại giao.
Ông Trump tuyên bố trước báo giới rằng: “Đây là thỏa thuận thương mại lớn nhất từng được thực hiện”. Theo ông, EU sẽ đầu tư khoảng 600 tỷ USD vào Mỹ trong thời gian tới, đồng thời tăng mạnh nhập khẩu năng lượng và thiết bị quân sự của Mỹ.
Trong khi đó, bà von der Leyen đánh giá đây là một “thỏa thuận toàn diện”, giúp mang lại sự ổn định và dự đoán cho các thị trường, dù bà thừa nhận mức thuế 15% “là tốt nhất chúng tôi có thể đạt được trong hoàn cảnh hiện nay”.
Thuế quan giảm một nửa so với mức đe dọa ban đầu
Trước đó, ông Trump đã từng đe dọa sẽ áp thuế lên đến 30% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Châu Âu bắt đầu từ ngày 1/8. Do đó, mức thuế 15% hiện tại được xem là một bước “giảm nhiệt” quan trọng, giúp tránh leo thang căng thẳng kinh tế giữa hai bên.
Thỏa thuận này được đánh giá là tương tự với hiệp định khung mà Mỹ đã ký với Nhật Bản hồi tuần trước (trị giá 550 tỷ USD), song vẫn để ngỏ nhiều chi tiết quan trọng, như thuế đối với rượu mạnh, thép và nhôm, hay các rào cản phi thuế quan đối với ngành ô tô và nông nghiệp.
Theo một quan chức Mỹ tiết lộ, EU đã đồng ý mua 750 tỷ USD năng lượng của Mỹ trong vài năm tới, đồng thời sẽ nhập khẩu “hàng trăm tỷ đô la” vũ khí và thiết bị quân sự.
Phản ứng từ Châu Âu
Thủ tướng Đức – Friedrich Merz đã vô cùng hoan nghênh với mức thuế thỏa thuận này, ông cho rằng nó đã tránh được một cuộc chiến thương mại có thể làm tổn hại sâu sắc nền kinh tế xuất khẩu của Đức, đặc biệt là ngành ô tô – vốn là đối tượng chịu thuế cao nhất nếu chiến tranh thương mại xảy ra.
Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan. Bởi, ông Bernd Lange – Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện Châu Âu, nhận định mức thuế 15% là “không cân đối” và cảnh báo khoản đầu tư lớn vào Mỹ có thể khiến EU bị chảy máu nguồn lực.
Trong khi đó, các ông lớn công nghiệp Châu Âu như Airbus, Mercedes-Benz và Novo Nordisk có thể hưởng lợi nếu chi tiết các cam kết được thực thi đúng.
Lo ngại về tính thực thi và khả năng leo thang
Nhiều chuyên gia cũng tỏ ra thận trọng khi nhận định đây chỉ là một thỏa thuận chính trị tạm thời, chưa thể thay thế một hiệp định thương mại chi tiết được đàm phán kỹ lưỡng.
Với mức thuế 50% đối với thép và nhôm sẽ vẫn được giữ nguyên – một điểm gây tranh cãi lớn. Trong khi đó, Mỹ cam kết miễn thuế cho một số mặt hàng như máy bay, hóa chất đặc biệt, thiết bị bán dẫn, thuốc gốc, nguyên liệu thô và nông sản thiết yếu. Các mặt hàng khác như rượu mạnh, xe hơi… sẽ được tiếp tục đàm phán trong giai đoạn tiếp theo.
Mặc dù thỏa thuận đã được ký kết, nhưng một quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump vẫn giữ quyền tăng thuế nếu Châu Âu không thực hiện đúng cam kết đầu tư, tạo ra rủi ro tiềm ẩn về sự bất ổn trong tương lai.
