Chợ giá – Trong khi Mỹ đang tăng mạnh lệ phí cho thị thực lao động H-1B, thì Trung Quốc lại bất ngờ tung ra loại thị thực K – một chương trình nhập cư mới được thiết kế để thu hút nhân tài quốc tế trong lĩnh vực công nghệ. Đây được coi là một bước đi chiến lược của Bắc Kinh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong cuộc đua công nghệ toàn cầu với Washington.
Thị thực K – Tín hiệu mở cửa hiếm hoi của Trung Quốc
Theo thông báo từ Bộ Công an Trung Quốc cho biết, thị thực K sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10 sắp tới. Được biết, đối tượng nhắm đến là các sinh viên và lao động trẻ tuổi trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM), đặc biệt là những người vừa tốt nghiệp hoặc có kinh nghiệm chuyên môn.
Điểm đặc biệt khiến thị thực K thu hút sự chú ý là không yêu cầu có thư mời làm việc – một rào cản lớn từng tồn tại với các chương trình thị thực tại nhiều nước. Do đó, người lao động nước ngoài có thể đến Trung Quốc để tìm việc làm, cư trú và thậm chí làm việc tự do, mà không cần bảo lãnh từ công ty địa phương.
Trong khi Trung Quốc vẫn được biết đến là quốc gia kiểm soát chặt chẽ người nhập cư, thì động thái này được xem như một sự “cởi mở” hiếm hoi, phù hợp với cam kết gần đây của Bắc Kinh trong việc thu hút đầu tư và nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài.
Mỹ siết chặt H-1B, Trung Quốc tranh thủ “đón đầu”
Việc giới thiệu thị thực K diễn ra trùng với thời điểm Mỹ công bố chính sách mới gây nhiều tranh cãi liên quan đến thị thực H-1B. Theo đó, mức phí dành cho thị thực H-1B sẽ tăng lên tới 100.000 USD mỗi năm đối với các doanh nghiệp thuê lao động nước ngoài có tay nghề cao – một con số được cho là vượt quá khả năng chi trả của nhiều công ty khởi nghiệp và các tổ chức giáo dục.
Theo luật sư di trú – Matt Mauntel-Medici tại bang Iowa (Mỹ) nhận định: “Biểu tượng này rất mạnh mẽ: khi Mỹ nâng cao rào cản, Trung Quốc lại hạ thấp chúng.”
Thị thực H-1B – vốn từng là “tấm vé vàng” cho nhiều kỹ sư và nhà nghiên cứu Ấn Độ, Việt Nam và các nước đang phát triển, thì nay lại trở nên kén chọn và khó tiếp cận hơn bao giờ hết.
Chuyên gia chiến lược – Michael Feller từ Geopolitical Strategy cho rằng: “Thời điểm Trung Quốc tung ra thị thực K là cực kỳ lý tưởng. Mỹ đã tự bắn vào chân mình với chính sách H-1B mới.”
Hấp dẫn nhưng vẫn còn nhiều rào cản
Mặc dù được đánh giá cao về tiềm năng, nhưng thị thực K cũng đối mặt với không ít thách thức thực tiễn:
- Ngôn ngữ: Phần lớn các công ty công nghệ Trung Quốc sử dụng tiếng Quan Thoại làm ngôn ngữ chính. Điều này là một rào cản lớn đối với ứng viên không biết tiếng Trung.
- Thiếu thông tin rõ ràng: Chính phủ Trung Quốc hiện chưa công bố chi tiết về quyền lợi kèm theo thị thực K như trợ cấp, cơ hội thường trú nhân, quyền bảo lãnh gia đình hay con đường nhập quốc tịch.
- Yêu cầu mơ hồ: Các tiêu chí về “tuổi tác, trình độ học vấn và kinh nghiệm” vẫn chưa được làm rõ, khiến người nộp đơn khó chuẩn bị hồ sơ phù hợp.
- Yếu tố chính trị: Một số chuyên gia cho rằng căng thẳng ngoại giao, đặc biệt giữa Trung Quốc và Ấn Độ, có thể khiến một số lao động kỹ thuật người Ấn Độ hoặc từ các nước đang phát triển cảm thấy không chắc chắn về mức độ “chào đón”.
Thị thực K có thể thay đổi cục diện cạnh tranh toàn cầu?
Dù vẫn còn một số điểm cần hoàn thiện, nhưng giới quan sát vẫn nhận định thị thực K sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Trung Quốc củng cố vị thế công nghệ trong dài hạn. Nhận định này càng được củng cố khi Bắc Kinh liên tục tung ra nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút nhân tài quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực STEM.
Trong số đó có thể kể đến các chính sách như trợ cấp mua nhà cho lao động nước ngoài, thưởng ký hợp đồng lên tới 5 triệu nhân dân tệ (khoảng 702.200 USD), cùng với việc miễn thị thực ngắn hạn cho công dân đến từ Châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.
Chiến lược gia – Michael Feller cũng đưa ra kết luận: “Nếu Trung Quốc có thể thu hút dù chỉ một phần nhỏ nhân tài công nghệ toàn cầu, họ hoàn toàn có thể nâng cao vị thế cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, vi mạch, và khoa học dữ liệu – những ngành cốt lõi trong cuộc đua công nghệ với Mỹ.”
Góc nhìn từ sinh viên quốc tế
Theo anh Bikash Kali Das – một sinh viên Ấn Độ tại Đại học Tứ Xuyên chia sẻ: “Đây là lựa chọn rất hấp dẫn cho các chuyên gia STEM người Ấn Độ như tôi. Nếu được thực thi đúng cách, thị thực K có thể mở ra cánh cửa lớn hơn nhiều so với con đường vào Mỹ.”
Tuy nhiên, một số sinh viên tốt nghiệp ngành STEM người Trung Quốc tại Mỹ lại tỏ ra thận trọng: “Trung Quốc chưa có truyền thống nhập cư mở rộng. Nếu không thay đổi mạnh mẽ trong chính sách lâu dài, thị thực K chỉ là một ‘thử nghiệm’ chứ chưa chắc là giải pháp toàn diện.”
