Chợ giá – Trước áp lực ngày càng gia tăng trong cuộc đua thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao tại các nước Châu Á, thì nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang chuyển hướng đầu tư mạnh mẽ vào việc xây dựng các trường đào tạo nghề theo mô hình Nhật Bản. Đây được xem là chiến lược then chốt nhằm đảm bảo nguồn lao động kỹ thuật lành nghề, đáp ứng nhu cầu sản xuất tại các nhà máy đặt tại địa phương.
Cuộc cạnh tranh khốc liệt về nhân sự tại Đông Nam Á
Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp Trung Quốc và Hàn Quốc đã đẩy mạnh đầu tư, mở rộng sản xuất tại Đông Nam Á, tạo nên một sân chơi cạnh tranh gay gắt về nguồn nhân lực. Không chỉ thu hút bằng mức lương hấp dẫn, nhiều công ty còn cung cấp các chính sách đãi ngộ và cơ hội thăng tiến rõ ràng, khiến cho các công ty Nhật Bản gặp thách thức lớn trong việc giữ chân nhân viên.
Theo khảo sát của Persol Research and Consulting Co. năm 2022 cho biết, tỷ lệ lao động tại nhiều quốc gia Đông Nam Á mong muốn làm việc cho các công ty Nhật Bản đã giảm so với năm 2019. Điều này phần nào phản ánh những hạn chế trong việc tăng lương và cơ chế thăng tiến của các doanh nghiệp Nhật.
Chiến lược phát triển nguồn nhân lực tại địa phương
Để ứng phó với tình trạng này, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã chủ động xây dựng các trường dạy nghề kiểu Nhật tại các khu công nghiệp lớn trong khu vực. Điển hình như Politeknik Mitra Industri – trường đào tạo nghề tại ngoại ô Jakarta (Indonesia), do Marubeni Corp. và nhiều doanh nghiệp Nhật điều hành. Được thành lập từ năm 2012, trường hiện có hơn 3.400 sinh viên theo học với 8 ngành đào tạo chuyên sâu từ máy móc, điện tử đến kế toán.
Theo ông Yoshihiro Kobi – Giám đốc điều hành quỹ quản lý trường và cựu nhân viên Marubeni, cho biết: “Chúng tôi muốn xây dựng một môi trường học tập nơi các thanh niên địa phương không chỉ nắm vững kiến thức kỹ thuật mà còn phát triển kỹ năng quản lý để trở thành đội ngũ lãnh đạo tương lai cho các nhà sản xuất Nhật Bản.”
Được biết, đã có hơn 70% sinh viên tốt nghiệp từ năm 2015 đến 2024 đã tìm được việc làm tại các công ty Nhật Bản, góp phần giảm đáng kể gánh nặng tuyển dụng và đào tạo lại cho doanh nghiệp.
Mô hình nhân rộng tại các quốc gia khác
Không chỉ riêng Indonesia, nhiều công ty Nhật cũng đã triển khai mô hình tương tự tại các quốc gia khác. Toyota Tsusho – tập đoàn phân phối và dịch vụ của Toyota, từ năm 2018 cũng đã mở trung tâm giáo dục tại Gujarat (Ấn Độ), cung cấp chương trình đào tạo 3 năm về kỹ năng sản xuất và nghi thức kinh doanh cho lao động địa phương. Trong số 61 sinh viên tốt nghiệp, 45 người đã được nhận vào làm việc tại các nhà máy, trong đó nhiều người làm cho các doanh nghiệp Nhật.
Tại Thái Lan, một trường cao đẳng kỹ thuật được thành lập năm 2019 với khoản vay ưu đãi từ chính phủ Nhật cũng đã góp phần cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho các doanh nghiệp Nhật đang hoạt động tại đây.
Đào tạo kỹ năng mềm và văn hóa doanh nghiệp Nhật
Một trong những điểm đặc biệt của các trường dạy nghề Nhật Bản tại Châu Á là không chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn mà còn chú trọng truyền đạt văn hóa làm việc, kỷ luật và các quy tắc ứng xử trong môi trường công nghiệp Nhật. Tại các nước đang phát triển, nơi nhiều người lao động chưa quen với quy chuẩn công nghiệp nghiêm ngặt, thì việc này trở thành lợi thế lớn giúp nâng cao hiệu quả và sự gắn kết lâu dài của nhân viên.
Ông Ryotaro Inoue – nhà nghiên cứu cấp cao tại Persol, nhận định: “Các doanh nghiệp Nhật Bản cần tập trung vào các chương trình đào tạo lâu dài, tạo ra môi trường làm việc ổn định và rõ ràng về cơ hội phát triển để giữ chân những nhân viên có động lực cao.”
Tương lai của đào tạo nghề theo mô hình Nhật tại Châu Á
Quỹ quản lý trường Politeknik Mitra Industri hiện đang có kế hoạch mở thêm một trường đại học kỹ thuật vào tháng 9 năm nay, tập trung vào đối tượng người lớn đang đi làm, nhằm nâng cao trình độ và kỹ năng chuyên môn cho lực lượng lao động tại địa phương.
Sự đầu tư có chiến lược này không chỉ giúp các doanh nghiệp Nhật Bản duy trì vị thế cạnh tranh trong bối cảnh thị trường lao động Đông Nam Á ngày càng biến động mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp khu vực.
