Chợ giá – Xung đột tại Trung Đông đang làm gia tăng áp lực chi phí đối với các doanh nghiệp Nhật Bản, khi giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, buộc nhiều nhà sản xuất thực phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu phải xem xét điều chỉnh giá bán. Theo các chuyên gia cảnh báo, nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài, người tiêu dùng Nhật Bản có thể phải đối mặt với gánh nặng chi tiêu ngày càng lớn trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục leo thang.
Hơn một nửa doanh nghiệp đã hoặc đang cân nhắc tăng giá
Một làn sóng tăng giá mới đang có dấu hiệu hình thành tại Nhật Bản khi chi phí nguyên vật liệu leo thang dưới tác động của cuộc chiến Iran và những bất ổn kéo dài tại Trung Đông. Diễn biến này đang làm gia tăng áp lực đối với các doanh nghiệp sản xuất, đồng thời làm dấy lên lo ngại về gánh nặng chi tiêu của người tiêu dùng trong thời gian tới.
Theo khảo sát của Nikkei đối với hơn 100 nhà sản xuất hàng tiêu dùng, chủ yếu là các doanh nghiệp niêm yết, trong đó có 73 công ty phản hồi, hơn một nửa số doanh nghiệp cho biết đã tăng giá, có kế hoạch tăng giá hoặc đang cân nhắc điều chỉnh giá bán sản phẩm.
Cụ thể, 3 doanh nghiệp xác nhận đã tăng giá các mặt hàng chủ lực, trong khi 14 công ty cho biết đang chuẩn bị triển khai các đợt điều chỉnh giá. Bên cạnh đó, 23 doanh nghiệp khác cho biết đang xem xét khả năng tăng giá trong thời gian tới. Như vậy, hơn 50% số doanh nghiệp tham gia khảo sát đã hoặc đang chịu áp lực phải nâng giá bán để bù đắp chi phí gia tăng.
Đáng chú ý, gần một nửa số doanh nghiệp được khảo sát vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Điều này cho thấy nguy cơ xuất hiện thêm các đợt tăng giá mới là không nhỏ nếu tình hình địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục căng thẳng và chi phí đầu vào duy trì ở mức cao.
Giá dầu tăng kéo theo chi phí nguyên liệu và bao bì leo thang
Và một trong những nguyên nhân chính khiến các doanh nghiệp Nhật Bản chịu áp lực ngày càng lớn là sự gia tăng mạnh của giá naphtha kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2.
Được biết, Naphtha là sản phẩm được tinh chế từ dầu thô và là nguyên liệu quan trọng trong sản xuất nhựa, bao bì thực phẩm, vật liệu đóng gói cùng nhiều mặt hàng tiêu dùng khác. Và khi giá dầu tăng, chi phí naphtha cũng sẽ leo thang theo, kéo theo giá thành sản xuất của hàng loạt ngành công nghiệp.
Theo các chuyên gia cho rằng, tác động của việc giá naphtha tăng không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất nguyên liệu mà đang lan rộng đến các sản phẩm tiêu dùng cuối cùng. Điều này làm gia tăng áp lực chi phí đối với các hộ gia đình Nhật Bản trong bối cảnh người dân đã phải đối mặt với tình trạng lạm phát kéo dài trong thời gian qua.
Ông Shigeo Nakamura – Chủ tịch Ajinomoto cho biết, khả năng hấp thụ chi phí đầu vào tăng cao của doanh nghiệp đang ngày càng hạn chế. Theo ông: “Đối với phần chi phí nguyên vật liệu tăng thêm mà doanh nghiệp không thể bù đắp bằng các biện pháp tiết giảm nội bộ, chúng tôi sẽ giải thích rõ với người tiêu dùng và buộc phải chuyển phần chi phí đó vào giá bán sản phẩm”.
Doanh nghiệp thận trọng vì sức mua đang suy yếu
Mặc dù chi phí đầu vào tiếp tục gia tăng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản vẫn tỏ ra thận trọng trong việc điều chỉnh giá bán do lo ngại sức mua của người tiêu dùng suy yếu.
Khoảng 30% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết, vẫn đang cân nhắc khả năng tăng giá, cho thấy những băn khoăn về triển vọng nhu cầu tiêu dùng trong nước khi đà phục hồi vẫn chưa thực sự vững chắc. Theo các doanh nghiệp, việc nâng giá có thể giúp bù đắp áp lực chi phí trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, qua đó ảnh hưởng đến doanh số bán hàng.
Nhiều doanh nghiệp cũng lưu ý rằng, một khi giá bán đã được điều chỉnh tăng, việc giảm giá trở lại thường không dễ thực hiện. Vì vậy, các quyết định tăng giá đang được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm tránh những tác động bất lợi đến hoạt động kinh doanh trong dài hạn.
Trong khi đó, nhà sản xuất các sản phẩm chăm sóc răng miệng và cơ thể Lion cho biết công ty đang xem xét khả năng điều chỉnh giá bán, nhưng trước mắt sẽ ưu tiên mở rộng tỷ trọng các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao nhằm bù đắp phần chi phí sản xuất gia tăng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào việc tăng giá.
Nhiều mặt hàng thiết yếu sắp tăng giá mạnh
Khảo sát của Nikkei cũng cho thấy, phần lớn các doanh nghiệp có kế hoạch điều chỉnh giá bán trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 năm nay, phản ánh áp lực chi phí đang ngày càng lan rộng trong nhiều lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng.
Trong số 14 doanh nghiệp đã công bố kế hoạch tăng giá, 7 công ty dự kiến nâng giá từ 10% đến dưới 20%, trong khi 3 doanh nghiệp lên kế hoạch tăng từ 20% đến dưới 30%. Các doanh nghiệp còn lại cũng áp dụng những mức điều chỉnh khác nhau tùy theo đặc thù ngành hàng và mức độ tác động của chi phí đầu vào.
Tại lĩnh vực hàng tiêu dùng thiết yếu, Oji Nepia cho biết sẽ tăng ít nhất 20% giá nhiều sản phẩm gia dụng, bao gồm khăn giấy và giấy vệ sinh, bắt đầu từ tháng 7. Đại diện công ty cho biết doanh nghiệp không còn khả năng tiếp tục tự hấp thụ chi phí nguyên vật liệu, vận chuyển và nhân công đang gia tăng.
Trong khi đó, Unicharm dự kiến nâng khoảng 5% giá các mặt hàng thiết yếu như tã giấy dùng một lần và băng vệ sinh từ tháng 7 nhằm ứng phó với áp lực chi phí sản xuất.
Ở lĩnh vực thực phẩm, Nisshin Seifun Welna thông báo sẽ tăng giá 212 sản phẩm từ tháng 8, bao gồm bột mì, mì ống và nước sốt mì ống. Doanh nghiệp cũng cho biết, quyết định này xuất phát từ việc giá lúa mì nhập khẩu tăng cao, cùng với chi phí bao bì và các nguyên liệu đầu vào khác liên tục leo thang.
Những động thái này cho thấy áp lực từ giá nguyên liệu và năng lượng đang dần được chuyển sang giá bán lẻ, làm gia tăng nguy cơ chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình Nhật Bản tiếp tục tăng trong những tháng tới.
Thay đổi bao bì để tiết kiệm chi phí
Bên cạnh việc điều chỉnh giá bán, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang đẩy mạnh các biện pháp cắt giảm chi phí nhằm giảm bớt tác động đến người tiêu dùng trong bối cảnh giá nguyên liệu và năng lượng tăng cao.
Theo khảo sát của Nikkei, có khoảng 30% doanh nghiệp cho biết đang thay đổi quy cách bao bì sản phẩm để tiết kiệm chi phí nguyên liệu. Đáng chú ý, 8 doanh nghiệp lựa chọn kết hợp cả hai giải pháp là tăng giá bán và điều chỉnh bao bì nhằm ứng phó với áp lực chi phí ngày càng lớn.
Bên cạnh đó, hãng thực phẩm Meiji cũng cho biết, họ đang chuyển sang sử dụng các loại mực in thay thế cho một số sản phẩm nhằm giảm chi phí sản xuất. Doanh nghiệp này khẳng định những thay đổi trên sẽ không làm ảnh hưởng đáng kể đến hình thức bên ngoài của sản phẩm.
Trong khi đó, nhà sản xuất bánh snack Calbee cùng nhiều doanh nghiệp khác đã chuyển sang sử dụng bao bì đơn sắc. Nguyên nhân là nguồn cung các loại mực in có nguồn gốc từ naphtha đang trở nên khan hiếm hơn và có chi phí cao hơn đáng kể sau khi giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh.
Những động thái này cho thấy các doanh nghiệp Nhật Bản đang tìm cách kiểm soát chi phí bằng nhiều biện pháp khác nhau trước khi chuyển toàn bộ gánh nặng sang người tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu áp lực từ giá nguyên liệu tiếp tục kéo dài, khả năng xuất hiện thêm các đợt tăng giá trong thời gian tới vẫn là điều khó tránh khỏi.
Hàng loạt biện pháp cắt giảm chi phí được triển khai
Không chỉ điều chỉnh giá bán hay thay đổi bao bì, các doanh nghiệp Nhật Bản còn triển khai hàng loạt biện pháp khác nhằm ứng phó với tình trạng chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào gia tăng.
Theo khảo sát của Nikkei, 18 doanh nghiệp đã thay đổi nhà cung cấp nguyên liệu để kiểm soát chi phí. Bên cạnh đó, 10 doanh nghiệp cắt giảm ngân sách dành cho hoạt động quảng cáo và khuyến mãi, trong khi 8 công ty tạm ngừng hoặc chấm dứt sản xuất một số dòng sản phẩm. Ngoài ra, 7 doanh nghiệp cho biết, cũng đã hoãn hoặc hủy kế hoạch ra mắt sản phẩm mới nhằm hạn chế rủi ro trong bối cảnh chi phí kinh doanh leo thang.
Các chuyên gia nhận định, nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, áp lực chi phí có thể lan rộng hơn nữa trong nền kinh tế Nhật Bản. Khi đó, không chỉ doanh nghiệp sản xuất mà cả người tiêu dùng cũng sẽ chịu tác động từ một làn sóng tăng giá mới đối với thực phẩm, hàng tiêu dùng và nhiều mặt hàng thiết yếu khác.
Trong khi thu nhập thực tế của người dân vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau nhiều năm lạm phát cao, các đợt tăng giá tiếp theo có nguy cơ tiếp tục làm suy giảm sức mua, tạo thêm thách thức đối với nhu cầu tiêu dùng trong nước và triển vọng phục hồi kinh tế của Nhật Bản.
