Chợ giá – Bốn năm sau lệnh cấm toàn diện đối với tiền điện tử, hoạt động khai thác Bitcoin đang lặng lẽ quay trở lại ở Trung Quốc. Việc các thợ đào cá nhân và doanh nghiệp tận dụng nguồn điện giá rẻ, cộng với sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu tại những tỉnh giàu năng lượng, đã khiến Trung Quốc bất ngờ vươn lên trở thành quốc gia khai thác Bitcoin lớn thứ ba thế giới.
Khai thác Bitcoin “sống lại” bất chấp lệnh cấm
Theo dữ liệu từ Hashrate Index cho biết, tỷ trọng khai thác Bitcoin của Trung Quốc đã phục hồi lên mức 14% vào cuối tháng 10, sau khi từng giảm về 0% ngay sau lệnh cấm năm 2021. Sự hồi sinh này đang mang đến động lực mới cho thị trường tiền điện tử toàn cầu.
Được biết, trước năm 2021, Trung Quốc là trung tâm khai thác Bitcoin lớn nhất hành tinh. Tuy nhiên, việc Bắc Kinh lo ngại nguy cơ mất ổn định tài chính, dòng vốn chảy ra nước ngoài cùng mục tiêu cắt giảm tiêu thụ năng lượng đã dẫn đến lệnh cấm khai thác và giao dịch tiền mã hóa. Khi đó, hàng loạt công ty lớn phải đóng cửa, tháo chạy sang Mỹ, Kazakhstan hay Nga.
Nhưng hiện tại, thực tế đang rẽ sang hướng khác. Wang – một thợ đào tại Tân Cương, cho biết anh đã quay lại hoạt động từ cuối năm ngoái: “Nhiều nguồn điện ở Tân Cương không thể truyền tải ra ngoài, nên việc chuyển chúng sang khai thác tiền điện tử trở thành giải pháp tiêu thụ hợp lý. Các dự án mới đang được xây dựng – ai có được giá điện rẻ thì đều đang đào.”
Sự im lặng của các cơ quan quản lý, bao gồm Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia – đơn vị ban hành lệnh cấm, cũng đang khiến giới quan sát đặt câu hỏi, phải chăng lập trường của Trung Quốc đang mềm hóa?
Giá Bitcoin và áp lực kinh tế thúc đẩy sự trở lại
Hoạt động khai thác trỗi dậy đúng vào thời điểm Bitcoin từng lập kỷ lục mới vào tháng 10, nhờ chính sách thân thiện với tiền điện tử của Tổng thống Mỹ – Donald Trump và tâm lý né tránh đồng USD của nhà đầu tư toàn cầu.
Dù sau đó Bitcoin đã giảm gần 1/3, hoạt động đào vẫn sinh lợi tại các khu vực có điện rẻ.
Bên cạnh đó, tình trạng dư thừa công suất điện và năng lực tính toán do đầu tư ồ ạt vào trung tâm dữ liệu ở một số địa phương cũng tạo điều kiện để khai thác Bitcoin quay lại.
Theo một nguồn tin trong ngành cho biết: “Khi địa phương đầu tư quá mức vào trung tâm dữ liệu nhưng không đủ khách hàng, công suất thừa sẽ được chuyển sang khai thác tiền điện tử vì đây là lĩnh vực có lợi nhuận nhanh.”
Doanh số thiết bị khai thác tăng vọt
Diễn biến thị trường cũng thể hiện rõ qua kết quả kinh doanh của Canaan – nhà sản xuất máy đào lớn thứ hai thế giới. Được biết, doanh thu từ thị trường Trung Quốc đã chiếm 30,3% tổng doanh thu năm 2023 và tăng vọt so với mức chỉ 2,8% của năm 2022. Bước sang quý II/2025, các nguồn tin nội bộ cũng cho biết tỷ trọng đóng góp từ Trung Quốc thậm chí được ước tính đã vượt mốc 50%, cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào thị trường này.
Bên cạnh đó, Canaan cũng cho biết hoạt động R&D, sản xuất và bán máy đào tại Trung Quốc vẫn được phép, nhưng công ty từ chối bình luận về chính sách khai thác của Bắc Kinh.
Nguyên nhân doanh số tăng không chỉ đến từ giá Bitcoin phục hồi, mà còn vì sự bất ổn thuế quan tại Mỹ, khiến các đơn hàng bị gián đoạn và giới khai thác chuyển hướng sang thị trường Trung Quốc.
Dấu hiệu Trung Quốc đang “dịu giọng” với tiền kỹ thuật số?
Dù khai thác Bitcoin vẫn bị cấm chính thức, nhưng một loạt tín hiệu cho thấy quan điểm của Trung Quốc với tài sản số đang dần thay đổi.
Các yếu tố đáng chú ý cũng đang góp phần định hình lại thị trường gồm việc Hồng Kông ban hành luật về stablecoin vào tháng 8, tạo nền tảng cho một thị trường tài sản số được quản lý chặt chẽ hơn.
Song song đó, Trung Quốc cũng đang xem xét cho phép stablecoin gắn với đồng nhân dân tệ (RMB) nhằm thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng tiền. Đáng chú ý, một số hoạt động đào tiền số đã xuất hiện trở lại tại các tỉnh như Tân Cương và Tứ Xuyên mà không còn chịu sự trấn áp mạnh mẽ như trước đây.
Theo ông Julio Moreno (CryptoQuant) cho biết: “Khai thác Bitcoin vẫn bị cấm chính thức. Nhưng lượng hoạt động thực tế đang diễn ra tại Trung Quốc hiện chiếm 15% – 20% công suất toàn cầu.”
Sự giằng co giữa lợi ích kinh tế và hạn chế chính trị khiến Trung Quốc khó xử lý dứt điểm vấn đề này.
Tác động đối với thị trường tiền điện tử
Sự trở lại của Trung Quốc trong lĩnh vực tiền số mang nhiều ý nghĩa quan trọng. Nó giúp tăng tổng công suất mạng lưới Bitcoin, làm hệ thống trở nên phân tán hơn. Đồng thời, nhu cầu về thiết bị khai thác cũng được nâng lên, hỗ trợ lợi nhuận cho các công ty sản xuất giàn máy.
Tuy nhiên, điều này cũng tạo thêm áp lực tiêu thụ năng lượng, đặc biệt tại các tỉnh vốn dư thừa công suất. Ngoài ra, bất kỳ thay đổi chính sách nào tại Trung Quốc đều có thể tác động mạnh, trở thành biến số mới đối với thị trường toàn cầu.
Theo ông Patrick Gruhn – CEO Perpetuals.com, đánh giá: “Sự trở lại của hoạt động khai thác tại Trung Quốc là một trong những tín hiệu quan trọng nhất mà thị trường chứng kiến trong nhiều năm qua.”
