Chợ giá – Trong suốt nhiều thập kỷ, đồng yên Nhật Bản được xem là một trong những tài sản trú ẩn an toàn hàng đầu trên thị trường tài chính toàn cầu, thường thu hút dòng tiền mỗi khi bất ổn gia tăng. Tuy nhiên, trước những biến động địa chính trị mới cùng sự thay đổi trong các yếu tố kinh tế cơ bản, vai trò “nơi trú ẩn” của đồng tiền này đang dần bị đặt dấu hỏi.
Đồng yên không còn phản ứng mạnh trước khủng hoảng
Trên thị trường ngoại hối, đồng yên Nhật Bản từ lâu được xem là tài sản trú ẩn an toàn, thường có xu hướng tăng giá mỗi khi thị trường toàn cầu rơi vào bất ổn. Tuy nhiên, trong khi tình hình căng thẳng địa chính trị leo thang liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, đồng tiền này lại không tăng giá như kỳ vọng.
Thay vào đó, đồng yên đang dao động quanh mức gần 160 yên/USD, mức yếu nhất kể từ sau đợt can thiệp của chính phủ Nhật Bản vào tháng 7/2024 nhằm hỗ trợ đồng nội tệ.
Diễn biến này đã khiến các nhà đầu tư quốc tế theo dõi sát khả năng chính phủ Nhật Bản có thể tiếp tục can thiệp vào thị trường ngoại hối nếu đồng yên tiếp tục suy yếu.
Các yếu tố cơ bản của đồng yên đã thay đổi
Theo giới phân tích nhận định, vị thế “trú ẩn an toàn” của đồng yên trước đây được củng cố bởi thặng dư thương mại lớn cùng vị thế đầu tư quốc tế ròng khổng lồ của Nhật Bản. Tuy nhiên, những nền tảng này đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây.
Ông Joey Chew – Trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối châu Á của HSBC cũng nhận định, đồng yên hiện trở nên dễ tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung dầu mỏ, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh.
Sau thảm họa hạt nhân Fukushima, nhiều nhà máy điện hạt nhân tại Nhật Bản đã phải đóng cửa, khiến quốc gia này phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu năng lượng. Điều này làm đồng yên nhạy cảm hơn với biến động của giá dầu trên thị trường toàn cầu.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh ngày càng mạnh từ Trung Quốc và các nền kinh tế châu Á khác cũng khiến các doanh nghiệp xuất khẩu Nhật Bản dần mất thị phần trên thị trường quốc tế.
Giá dầu và rủi ro “lạm phát đình trệ”
Theo các chuyên gia cảnh báo rằng, biến động mạnh của giá năng lượng có thể gây ra những tác động đáng kể đối với nền kinh tế Nhật Bản.
Ký ức về cuộc khủng hoảng năng lượng trong Chiến tranh Yom Kippur năm 1973 vẫn còn ám ảnh giới đầu tư. Khi đó, các nước Arab áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ, khiến giá dầu tăng gấp ba lần và đẩy lạm phát tại Nhật Bản lên tới 24,9% vào năm 1974 – một trong những mức cao nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển.
Trong khi tình hình xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, những lo ngại về nguy cơ lạm phát đình trệ – sự kết hợp giữa tăng trưởng yếu và lạm phát cao, đang dần quay trở lại trong tâm lý của thị trường
Chênh lệch lãi suất không còn là chỉ báo đáng tin cậy
Trong quá khứ, diễn biến của đồng yên thường gắn chặt với chênh lệch lợi suất trái phiếu giữa Nhật Bản và Mỹ. Tuy nhiên, mối quan hệ này được cho là đã suy yếu trong thời gian gần đây.
Theo các chuyên gia của Standard Chartered nhận định, đồng yên hiện nhạy cảm hơn với biến động của giá dầu so với chênh lệch lãi suất giữa hai nền kinh tế.
Bên cạnh đó, những tranh luận liên quan đến chính sách tài khóa của chính phủ do Thủ tướng – Sanae Takaichi lãnh đạo, cùng với chiến lược bảng cân đối kế toán của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, cũng đang khiến triển vọng của đồng yên trở nên khó dự đoán hơn.
Nhà đầu tư tăng bán khống, đồng yên tiếp tục chịu áp lực suy yếu
Theo dữ liệu mới nhất từ Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (Commodity Futures Trading Commission) cho thấy, các vị thế bán khống đồng yên đang gia tăng trở lại trong nhóm nhà đầu tư đầu cơ, bao gồm nhiều quỹ phòng hộ quốc tế. Diễn biến này phản ánh tâm lý thị trường rằng đồng yên có thể tiếp tục suy yếu, đặc biệt khi các giao dịch “carry trade” – vay yên với lãi suất thấp để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn, vẫn duy trì sức hấp dẫn.
Dù vậy, một số chuyên gia cũng cho rằng, vai trò trú ẩn an toàn của đồng yên chưa hoàn toàn biến mất. Theo ông Thomas Mathews (chuyên gia của Capital Economics) nhận định, các nhà đầu tư không nên kỳ vọng đồng yên sẽ ngay lập tức lấy lại vị thế này trong cuộc khủng hoảng hiện tại, nhưng vai trò đó vẫn có thể phục hồi trong tương lai.
Trong khi đó, bà Carol Kong (chiến lược gia tiền tệ tại Commonwealth Bank of Australia) cho rằng, nếu xung đột kéo dài và triển vọng tăng trưởng toàn cầu xấu đi, nhu cầu đối với các tài sản an toàn có thể gia tăng trở lại, qua đó hỗ trợ đồng yên phục hồi.
Thị trường ngoại hối bước vào giai đoạn nhiều biến động
Theo giới phân tích cho rằng, sự suy yếu của đồng yên phản ánh việc các mối quan hệ truyền thống trên thị trường tài chính đang dần thay đổi. Những yếu tố như căng thẳng địa chính trị, biến động giá năng lượng và chính sách tiền tệ toàn cầu ngày càng có ảnh hưởng lớn hơn tới diễn biến tỷ giá.
Trước tình hình đó, tương lai của đồng yên – từng được coi là “hầm trú ẩn” trên thị trường ngoại hối, được cho là sẽ phụ thuộc nhiều vào sự ổn định của nền kinh tế Nhật Bản cũng như diễn biến của thị trường năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.
