Chợ giá – Chính phủ Hàn Quốc hiện đang xem xét một bước cải cách quan trọng trong chính sách quản lý lao động nước ngoài, theo đó có thể cho phép người lao động mang visa E-9 được chuyển nơi làm việc sau một hoặc hai năm. Nếu được thông qua, đề xuất này sẽ đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với Hệ thống Giấy phép Lao động (EPS) hiện hành, vốn bị chỉ trích vì ràng buộc người lao động quá chặt với một chủ sử dụng duy nhất.
Thay đổi lớn trong chính sách lao động nước ngoài
Theo các nhà hoạt động tham gia lực lượng đặc nhiệm cải cách chính sách lao động nước ngoài do Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc thành lập vào tháng trước, chính phủ hiện đang cân nhắc hai phương án chính. Cả hai đều xoay quanh việc trao quyền thay đổi nơi làm việc cho người lao động E-9 sau một khoảng thời gian làm việc tối thiểu là một năm hoặc hai năm.
Hiện nay, theo chương trình EPS, lao động nước ngoài – chủ yếu làm việc trong các lĩnh vực như nông nghiệp, thủy sản, xây dựng và một số ngành dịch vụ, chỉ được phép đổi chủ lao động trong những trường hợp rất hạn chế, chẳng hạn doanh nghiệp đóng cửa hoặc người sử dụng lao động vi phạm nghiêm trọng luật lao động.
Theo thống kê chính thức, Hàn Quốc hiện đang có hơn 300.000 lao động mang visa E-9, phần lớn làm việc tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nơi điều kiện lao động khắc nghiệt, mức lương thấp và khó thu hút lao động bản địa.
Người lao động kỳ vọng tháo gỡ ràng buộc kéo dài
Trong suốt nhiều năm qua, việc nới lỏng hạn chế chuyển việc luôn là yêu cầu trọng tâm của cộng đồng lao động E-9 và các tổ chức bảo vệ quyền lao động. Họ cho rằng, cơ chế hiện tại khiến người lao động phụ thuộc gần như tuyệt đối vào chủ sử dụng, làm suy yếu khả năng thương lượng về tiền lương, thời gian làm việc và điều kiện an toàn lao động.
Hiện, chính sách mới đang được thảo luận sẽ chuyển từ mô hình “chỉ đổi việc khi có lỗi của chủ sử dụng lao động” sang mô hình quyền chuyển việc dựa trên thời gian, cho phép người lao động chủ động tìm kiếm công việc mới sau khi hoàn thành thời gian làm việc tối thiểu, mà không cần chứng minh vi phạm từ phía doanh nghiệp.
Giới công đoàn chưa thỏa mãn với các phương án đề xuất
Dù đánh giá đề xuất mới mang tính tiến bộ hơn so với các cải cách trước đây, nhưng các tổ chức công đoàn và nhà hoạt động xã hội vẫn cho rằng như vậy là chưa đủ.
Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Seoul, ông Kwen Su-jung – Phó Chủ tịch Liên đoàn Công đoàn Hàn Quốc, nhấn mạnh: “Phương án một hạn chế quyền chuyển việc trong một năm, phương án hai hạn chế trong hai năm. Chúng ta không thể chấp nhận cả hai. Chúng tôi đề xuất phương án thứ ba – người lao động nhập cư phải được tự do thay đổi nơi làm việc ngay từ ngày đầu tiên.”
Theo các nhà hoạt động cho rằng, việc tiếp tục đặt ra mốc thời gian hạn chế vẫn duy trì sự mất cân bằng quyền lực giữa người lao động và chủ sử dụng, đặc biệt trong các ngành nghề có mức độ rủi ro cao.
Nỗi lo thiếu hụt lao động tại khu vực ngoài đô thị
Được biết, một trong những lý do khiến chính phủ Hàn Quốc còn dè dặt là lo ngại việc nới lỏng hoàn toàn quyền chuyển việc sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt lao động ở các địa phương ngoài vùng đô thị, khi phần lớn lao động (cả người nước ngoài lẫn người Hàn Quốc) đều có xu hướng tìm việc tại khu vực Seoul mở rộng.
Tuy nhiên, luật sư và nhà hoạt động – Choi Jung-kyu lại cho rằng, lo ngại này có thể được giải quyết bằng các biện pháp kỹ thuật khác: “Nếu đó thực sự là vấn đề, chính phủ có thể cho phép chuyển việc nhưng giới hạn phạm vi khu vực, thay vì trói buộc người lao động với một chủ sử dụng cụ thể”.
Cải cách EPS: Lợi ích không chỉ cho người lao động
Theo các chuyên gia, việc cải cách hệ thống EPS không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động nước ngoài mà còn góp phần tháo gỡ những rào cản đang kìm hãm sự cải thiện điều kiện làm việc của doanh nghiệp. Khi người lao động không có quyền dễ dàng rời bỏ nơi làm việc, nhiều chủ sử dụng lao động thiếu động lực nâng cao môi trường làm việc và phúc lợi.
Bên cạnh đó, luật sư Choi Jung-kyu cũng cho rằng: “Chính khả năng người lao động có thể rời bỏ nơi làm việc bất cứ lúc nào mới tạo ra động lực buộc các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải tự nguyện cải thiện điều kiện lao động. Về lâu dài, điều này không chỉ có lợi cho người lao động mà còn giúp nâng cao chất lượng thị trường lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Hàn Quốc.”
Trong nỗ lực thúc đẩy thay đổi, lực lượng đặc nhiệm cải cách chính sách lao động nước ngoài đã được thành lập ngày 12/12/2025 nhằm xây dựng một hệ thống chính sách tích hợp, bao trùm toàn bộ lao động nước ngoài tại Hàn Quốc. Được biết, cho đến nay, nhóm đã tổ chức 4 cuộc họp và dự kiến còn 6 cuộc họp nữa, hướng tới hoàn thiện lộ trình cải cách vào cuối tháng 3.
