Chợ giá – Giá gạo tại Châu Á đang bật tăng trở lại sau thời gian dài suy giảm, khi chi phí đầu vào leo thang dưới tác động từ hệ lụy của xung đột Trung Đông. Tình hình này đã bắt đầu ảnh hưởng rõ nét đến hoạt động sản xuất nông nghiệp trong khu vực.
Giá gạo bật tăng mạnh, đảo chiều xu hướng dài hạn
Theo ghi nhận từ thị trường, giá gạo trắng Thái Lan 5% tấm – mặt hàng tham chiếu quan trọng của khu vực, đã tăng khoảng 10% trong tuần kết thúc ngày 8/4, lên mức 423 USD/tấn, ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 8/2023.
Diễn biến này được xem là một bước ngoặt đáng chú ý, trong khi giá gạo từng duy trì ở vùng thấp trong thời gian dài, thậm chí chạm đáy của hơn một thập kỷ trước khi quay đầu tăng trở lại.
Chi phí đầu vào tăng cao, nông dân bỏ ruộng
Theo các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân chính đến từ việc giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh sau khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Ông Oscar Tjakra – chuyên gia phân tích tại Rabobank, cho biết nhiều nông dân tại Thái Lan đã phải tạm ngừng canh tác do chi phí vượt quá khả năng sinh lời. Bên cạnh đó, ông cũng nhận định: “Trong một số trường hợp, lợi nhuận không đủ bù đắp chi phí, buộc nông dân phải bỏ vụ”.
Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng khi khu vực đang trải qua mùa khô kéo dài, khiến năng suất giảm mạnh và nguồn cung lúa gạo bị thu hẹp.
Thị trường gạo toàn cầu chịu sức ép đa chiều
Ngoài áp lực từ chi phí sản xuất, thị trường gạo còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác. Việc đồng baht Thái tăng giá đã khiến gạo xuất khẩu kém cạnh tranh, trong khi chi phí vận chuyển và bảo hiểm leo thang do rủi ro địa chính trị.
Đáng chú ý, căng thẳng tại eo biển Hormuz (tuyến vận tải chiến lược của thế giới) đang làm gia tăng chi phí logistics, tác động trực tiếp đến giá hàng hóa nông sản.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ, Thái Lan hiện đang là quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ ba thế giới, do đó bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể ảnh hưởng đáng kể đến thị trường toàn cầu.
Hiện, nông dân Thái Lan cùng nhiều nước trong khu vực đang bước vào giai đoạn thu hoạch vụ trái mùa và chuẩn bị gieo trồng vụ chính từ tháng 5. Tuy nhiên, chi phí đầu vào tăng cao có thể khiến diện tích canh tác bị thu hẹp trong thời gian tới.
Tín hiệu hạ nhiệt chiến sự chưa đủ để giảm áp lực
Trong bài phát biểu gần đây, ông Donald Trump cho biết khả năng chấm dứt xung đột với Iran đang được xem xét, qua đó làm dấy lên kỳ vọng về việc hạ nhiệt thị trường năng lượng.
Tuy nhiên, theo giới chuyên gia cảnh báo rằng, ngay cả khi chiến sự kết thúc, chuỗi cung ứng – đặc biệt là dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz, sẽ cần thêm thời gian để trở lại trạng thái bình thường. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí nhiên liệu và phân bón có thể vẫn duy trì ở mức cao trong trung hạn, tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Lạm phát lương thực đang quay trở lại
Việc giá gạo tăng trở lại đang làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát lương thực mới, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.
Trong khi tình hình biến đổi khí hậu làm gia tăng rủi ro thời tiết cực đoan, chi phí năng lượng chưa ổn định và chuỗi cung ứng toàn cầu còn nhiều bất định, giá gạo (mặt hàng thiết yếu của hàng tỷ người) được dự báo có thể tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.
Theo các chuyên gia nhận định, xu hướng giá gạo sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm diễn biến chiến sự tại Trung Đông, giá dầu và phân bón trên thị trường toàn cầu, cũng như điều kiện thời tiết tại các quốc gia sản xuất chủ chốt.
Nếu các yếu tố này không sớm được cải thiện, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và giá lương thực tăng cao trong những tháng tới là hoàn toàn có thể xảy ra.
