Chợ giá – Giá dầu thế giới tăng mạnh lên mức cao nhất kể từ năm 2023 khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang, trong khi thị trường chứng khoán toàn cầu chao đảo bởi các tín hiệu suy yếu của kinh tế Mỹ. Theo giới chuyên gia cảnh báo, nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, nguy cơ lạm phát và suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể gia tăng trong thời gian tới.
Giá dầu tăng mạnh do chiến sự leo thang
Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua một tuần biến động mạnh khi giá dầu tăng vọt trong bối cảnh xung đột quân sự tại Trung Đông leo thang.
Giá dầu Brent (tiêu chuẩn dầu thô quốc tế) đã tăng lên 92,69 USD/thùng, tăng 8,5% chỉ trong một ngày và gần 30% trong cả tuần. Có thời điểm, giá dầu vượt mốc 94 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 9/2023.
Trong khi đó, giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ cũng lần đầu tiên vượt mốc 90 USD/thùng kể từ năm 2023, đóng cửa ở mức 90,90 USD/thùng. Chỉ trong một ngày, giá WTI tăng 12,2% và ghi nhận mức tăng theo tuần mạnh nhất từ trước tới nay.
Đà tăng mạnh của giá dầu xuất hiện sau khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran lan rộng tại khu vực Trung Đông. Các cuộc tấn công và phản công tại khu vực Vịnh Ba Tư đã làm gián đoạn nhiều tuyến vận tải năng lượng quan trọng, đặc biệt là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu.
Theo giới phân tích cho rằng, diễn biến tại khu vực này sẽ đóng vai trò quyết định đối với thị trường dầu mỏ trong thời gian tới. Nếu các tuyến vận chuyển tiếp tục bị gián đoạn, giá dầu có thể nhanh chóng vượt mốc 100 USD/thùng.
Nguy cơ lạm phát toàn cầu quay trở lại
Triển vọng giá năng lượng duy trì ở mức cao đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hình thành một vòng xoáy lạm phát mới trên toàn cầu.
Theo ông Russ Mould – Giám đốc đầu tư tại công ty AJ Bell, thời gian gián đoạn đối với cơ sở hạ tầng năng lượng và các tuyến vận chuyển tại Trung Đông càng kéo dài thì rủi ro lạm phát đối với kinh tế thế giới càng gia tăng.
Ông cũng nhận định rằng: “Thời gian các tuyến vận chuyển và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực bị ảnh hưởng càng lâu, nguy cơ lạm phát đáng kể đối với nền kinh tế toàn cầu càng gia tăng”.
Trong khi đó, nhiều ngân hàng trung ương có thể gặp khó khăn hơn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Các nhà phân tích cũng cảnh báo rằng nếu giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong thời gian dài, chi phí năng lượng cao sẽ tạo ra tác động dây chuyền lên giá vận tải, sản xuất và tiêu dùng, qua đó gây thêm sức ép đối với nền kinh tế toàn cầu.
Hoạt động năng lượng khu vực Trung Đông bị gián đoạn
Xung đột leo thang tại Trung Đông không chỉ ảnh hưởng tới thị trường tài chính mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động khai thác và vận chuyển dầu khí trong khu vực.
Một số cuộc tấn công nhằm vào các mỏ dầu đã được ghi nhận tại miền nam Iraq và khu tự trị Kurdistan ở phía bắc nước này, khiến một mỏ dầu do Mỹ vận hành buộc phải tạm ngừng hoạt động.
Tại Kuwait, sản lượng dầu cũng bắt đầu bị cắt giảm do thiếu dung lượng lưu trữ, theo thông tin từ Wall Street Journal.
Trong khi đó, các công ty vận tải biển quốc tế đang tỏ ra thận trọng khi đi qua eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới. Dù Mỹ cam kết bảo vệ các tàu thương mại tại khu vực này, rủi ro an ninh vẫn khiến nhiều hãng vận tải cân nhắc thay đổi lộ trình.
Theo các nhà phân tích của JPMorgan Chase cho rằng, cam kết bảo vệ tuyến hàng hải của Mỹ đã phần nào làm dịu bớt lo ngại của thị trường, nhưng tác động này có thể chỉ mang tính hạn chế nếu năng lực gây gián đoạn của Iran chưa được kiểm soát hoàn toàn.
Kinh tế Mỹ phát tín hiệu suy yếu
Trong khi thị trường năng lượng nóng lên, nền kinh tế Mỹ lại phát đi những tín hiệu kém tích cực. Theo Bộ Lao động Mỹ, nền kinh tế nước này bất ngờ mất 92.000 việc làm trong tháng 2, đảo chiều so với mức tăng 126.000 việc làm trong tháng 1 sau điều chỉnh.
Bên cạnh đó, doanh số bán lẻ tại Mỹ cũng giảm 0,2% trong tháng 1, cho thấy chi tiêu của người tiêu dùng – động lực chính của nền kinh tế, cũng đang có dấu hiệu chậm lại.
Thông thường, các dữ liệu kinh tế yếu sẽ làm gia tăng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất nhằm kích thích tăng trưởng. Tuy nhiên, việc giá dầu tăng mạnh đã khiến bài toán chính sách trở nên phức tạp hơn.
Trước đây, thị trường dự đoán Fed có thể bắt đầu hạ lãi suất từ tháng 6. Tuy nhiên, sau những diễn biến mới, nhiều nhà đầu tư đã lùi kỳ vọng này sang tháng 9.
Thị trường chứng khoán toàn cầu giảm điểm
Những lo ngại gia tăng về triển vọng tăng trưởng kinh tế cùng áp lực lạm phát đã khiến thị trường chứng khoán toàn cầu chịu làn sóng bán ra mạnh mẽ.
Tại Mỹ, các chỉ số chính của Phố Wall đồng loạt giảm hơn 1% trong phiên giao dịch cuối tuần, khép lại tuần tồi tệ nhất của thị trường kể từ tháng 10 năm ngoái.
Theo ông Brian Jacobsen – chiến lược gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management, sự kết hợp giữa dữ liệu việc làm suy yếu và giá dầu tăng cao đang làm dấy lên nỗi lo về nguy cơ “lạm phát đình trệ”. Ông cũng cho rằng, báo cáo mới nhất cho thấy một thực tế khó có thể che giấu: việc làm giảm trong khi giá dầu tăng mạnh – một sự kết hợp khiến nhà đầu tư lo ngại về kịch bản lạm phát cao đi kèm tăng trưởng kinh tế yếu.
Không chỉ tại Mỹ, tâm lý thận trọng cũng lan sang thị trường Châu Âu khi các chỉ số chứng khoán lớn trong khu vực đồng loạt giảm khoảng 1% vào cuối phiên giao dịch.
Cổ phiếu Boeing đi ngược xu hướng
Giữa làn sóng bán tháo lan rộng trên thị trường, cổ phiếu của hãng sản xuất máy bay Boeing lại ghi nhận mức tăng mạnh 4,1%. Được biết, động lực chính đến từ thông tin cho rằng doanh nghiệp này sắp đạt được một thỏa thuận bán máy bay quy mô lớn với các hãng hàng không Trung Quốc. Điều này giúp cổ phiếu Boeing trở thành một trong những điểm sáng hiếm hoi trên thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch cuối tuần.
Theo giới phân tích cho rằng, triển vọng của thị trường tài chính trong thời gian tới sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông cũng như chính sách tiền tệ của Mỹ.
Nếu xung đột tiếp tục kéo dài và ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu, giá dầu có thể tiếp tục tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát gia tăng và làm dấy lên nguy cơ suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
