Chợ giá – Quyết định phong tỏa tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang làm dấy lên lo ngại về một làn sóng tăng giá năng lượng mới, có thể đẩy các nền kinh tế Châu Á (bao gồm cả đồng minh của Mỹ và Trung Quốc) vào tình thế khó khăn.
Động thái địa chính trị gây chấn động thị trường năng lượng
Việc Tổng thống Mỹ – Donald Trump ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz (tuyến vận chuyển giữ vai trò then chốt trong thương mại dầu mỏ toàn cầu) đã lập tức gây chấn động thị trường năng lượng. Động thái này khiến giá dầu Brent tăng vọt 8,6%, vượt ngưỡng 103 USD/thùng, trong khi giá khí đốt tại Châu Âu có thời điểm leo thang gần 18%.
Theo các chuyên gia của Bloomberg Economics, diễn biến trên làm gia tăng đáng kể rủi ro suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đồng thời tạo thêm áp lực lên lạm phát.
Lệnh phong tỏa do Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ triển khai, nhắm vào các tàu ra vào cảng Iran, được đưa ra sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Pakistan không đạt được kết quả.
Châu Á chịu tác động trực tiếp và sâu rộng
Các nền kinh tế Châu Á được đánh giá là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz. Được biết. những quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc hiện nhập khẩu hơn 80% năng lượng thông qua tuyến đường này, khiến bất kỳ sự gián đoạn nào cũng nhanh chóng tạo áp lực lên nguồn cung trong nước.
Trong khi đó, các chính phủ buộc phải khẩn trương tìm kiếm nguồn thay thế, đồng thời triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng như điều chỉnh nhiệt độ điều hòa và kiểm soát tiêu thụ điện.
Ở một diễn biến khác, Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, cũng đang đối mặt với sức ép lớn về chi phí và an ninh năng lượng. Các tàu chở dầu liên quan đến Trung Quốc nằm trong nhóm có thể bị ảnh hưởng trực tiếp bởi lệnh phong tỏa.
Theo giới phân tích nhận định, trong khi chuyến thăm Trung Quốc của ông Donald Trump dự kiến diễn ra vào tháng 5, Bắc Kinh có thể tận dụng lợi thế về khoáng sản chiến lược để gia tăng sức ép, buộc Washington điều chỉnh chính sách.
Nguy cơ “cú sốc kép” đe dọa kinh tế toàn cầu
Theo các kịch bản do Bloomberg Economics xây dựng, kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều rủi ro đáng kể trong bối cảnh biến động địa chính trị gia tăng. Ở kịch bản cơ bản, xung đột được duy trì ở mức thấp, giá dầu trung bình khoảng 105 USD/thùng trong quý II trước khi hạ nhiệt dần. Khi đó, tăng trưởng kinh tế toàn cầu dự kiến đạt 2,9%, trong khi lạm phát ở mức khoảng 4,2%.
Trong kịch bản leo thang, nếu eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa trong nhiều tháng, giá dầu có thể vọt lên tới 170 USD/thùng. Hệ quả là tăng trưởng toàn cầu giảm xuống còn 2,2%, trong khi lạm phát tăng lên 5,4%.
Ở chiều ngược lại, kịch bản tích cực đặt ra khả năng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài hoặc tình hình tại Iran hạ nhiệt, giúp giá dầu quay trở lại mức trước xung đột. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu có thể đạt 3,1% và lạm phát giảm còn 3,7%.
Theo ông Tom Orlik cho rằng, dù chưa thể xác định kịch bản nào sẽ xảy ra, nhưng xu hướng hiện tại cho thấy rủi ro vẫn đang nghiêng về phía tiêu cực.
Tác động lan tỏa tới thương mại và địa chính trị
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực năng lượng, lệnh phong tỏa còn tiềm ẩn nguy cơ làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo chi phí vận tải biển và bảo hiểm hàng hải gia tăng. Và điều này đặc biệt bất lợi đối với các nền kinh tế Châu Á (vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu).
Bên cạnh đó, động thái của Mỹ cũng có thể làm gia tăng căng thẳng địa chính trị, từ đó ảnh hưởng đến quan hệ với các đồng minh trong khu vực – những quốc gia đang phải gánh chịu tác động trực tiếp từ việc giá năng lượng leo thang.
Khủng hoảng năng lượng kéo dài, Châu Á đối mặt nhiều bất ổn
Theo các chuyên gia cho rằng, trong ngắn hạn, giá dầu và khí đốt nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao do nguồn cung bị gián đoạn, trong khi tâm lý thị trường tiếp tục biến động mạnh.
Về dài hạn, diễn biến này một lần nữa cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của Châu Á vào các tuyến vận tải năng lượng chiến lược, qua đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đa dạng hóa nguồn cung, đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo và tăng cường dự trữ chiến lược.
Trong khi tình hình Trung Đông vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, các nền kinh tế Châu Á được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với những thách thức đáng kể liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an ninh năng lượng trong thời gian tới.
