Chợ giá – Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây đã cảnh báo về rủi ro tiền tệ tiềm ẩn đối với các quốc gia châu Phi, trong đó có Kenya và Ethiopia, khi họ thực hiện các biện pháp hoán đổi khoản vay từ đô la Mỹ sang nhân dân tệ nhằm giảm chi phí nợ và quản lý rủi ro tỷ giá.
Kenya hoàn tất chuyển đổi khoản vay SGR sang Nhân dân tệ
Kenya đã chính thức hoàn tất việc chuyển đổi khoản vay Đường sắt khổ tiêu chuẩn (Standard Gauge Railway – SGR) trị giá 646,15 tỷ shilling Kenya (Ksh) từ đô la Mỹ sang đồng Nhân dân tệ vào ngày 7/10/2025.
Theo Bộ trưởng Tài chính – John Mbadi cho biết, động thái này sẽ giúp quốc gia tiết kiệm khoảng 27,78 tỷ Ksh mỗi năm nhờ giảm lãi suất vay tính theo đô la.
Ngoài việc giảm chi phí, việc chuyển đổi còn giúp Kenya phân bổ nợ nước ngoài sang nhiều loại tiền tệ khác nhau, giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và hạn chế rủi ro do biến động lãi suất. Đây được xem là một bước đi chiến lược trong quản lý nợ công, khi quốc gia đang chịu áp lực tài chính lớn.
Chỉ hai tuần sau, Ethiopia cũng đàm phán với chính quyền Trung Quốc để chuyển đổi một phần khoản nợ trị giá 695,23 tỷ Ksh sang đồng Nhân dân tệ. Hiện, chính phủ Ethiopia đang kỳ vọng rằng việc hoán đổi sẽ giảm chi phí tài chính, đồng thời củng cố quan hệ thương mại song phương với Trung Quốc – quốc gia đang là đối tác tài trợ lớn tại châu Phi.
IMF cảnh báo cần thận trọng
Theo người phát ngôn IMF nhấn mạnh trong tuyên bố với Bloomberg ngày 11/11 rằng: “Việc hoán đổi tiền tệ là một cách tiếp cận chủ động trong quản lý nợ, nhưng các giao dịch này cũng tiềm ẩn rủi ro tiền tệ, tùy thuộc vào cấu trúc và điều kiện thị trường.”
Bên cạnh đó, IMF cũng khuyến nghị các quốc gia nên cân nhắc các hoạt động này trong chiến lược quản lý dự trữ ngoại hối và nợ trung hạn, nhằm đảm bảo cân bằng hợp lý giữa lợi ích chi phí và rủi ro.
Lo ngại từ các tổ chức cho vay phương Tây
Động thái chuyển đổi tiền tệ tại Kenya diễn ra trong khi các tổ chức cho vay phương Tây, bao gồm IMF và Ngân hàng Thế giới, bày tỏ quan ngại về việc sử dụng các khoản vay ưu đãi để trả nợ Trung Quốc thay vì tài trợ cho các ưu tiên phát triển trong nước.
Theo David Ndii (cố vấn kinh tế của Tổng thống – William Ruto) cho biết, các tổ chức này đặt câu hỏi về việc Kenya sử dụng nguồn vốn hỗ trợ ưu đãi để trả nợ bên ngoài. Ông nhấn mạnh rằng, áp lực này đã ảnh hưởng đến quyết định tái cơ cấu nợ của chính phủ Kenya.
Tác động và rủi ro đối với Kenya
Tính đến tháng 3/2025, nợ nước ngoài của Kenya đã đạt khoảng 5 nghìn tỷ Ksh, trong đó nợ Trung Quốc chiếm khoảng 646 tỷ Ksh. Khoản thanh toán cho Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc chiếm khoảng 25% tổng nợ nước ngoài. Việc chuyển đổi sang Nhân dân tệ giúp Kenya giảm thanh toán lãi hàng năm và kéo dài kỳ hạn vay, từ đó giải phóng không gian tài khóa cho các dự án ưu tiên trong nước.
Tuy nhiên, IMF vẫn cảnh báo rằng, nếu đồng shilling Kenya mất giá hoặc điều kiện tài chính toàn cầu thay đổi, thì các rủi ro tiền tệ có thể gia tăng. Giện, đồng shilling đang duy trì ổn định so với USD nhờ dự trữ ngoại hối dồi dào, kiều hối từ nước ngoài và chính sách tiền tệ hợp lý, nhưng sự ổn định này cũng có thể làm phức tạp việc kiểm soát lạm phát và truyền tải chính sách tiền tệ.
