Chợ giá – Cuộc xung đột leo thang tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đang phủ bóng lên triển vọng kinh tế khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Theo đó, ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cũng đưa ra cảnh báo, nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài, các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực có thể mất hơn 1 điểm phần trăm tăng trưởng trong năm 2026, qua đó gia tăng thêm những rủi ro đối với đà phục hồi kinh tế.
Giá năng lượng leo thang, rủi ro lan rộng toàn cầu
Theo báo cáo Triển vọng Phát triển Châu Á vừa được công bố, thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu cú sốc lớn khi giá dầu thô tăng vọt lên trên ngưỡng 100 USD/thùng, tương đương mức tăng khoảng 70% kể từ đầu năm. Được biết, diễn biến này chủ yếu bắt nguồn từ xung đột quân sự bùng phát từ cuối tháng 2/2026, làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng trên phạm vi toàn cầu.
Đáng chú ý, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới, lại rơi vào trạng thái bất ổn, thậm chí có thời điểm gần như tê liệt. Mặc dù các bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng vẫn hiện hữu.
Theo ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) nhận định: “Xung đột Trung Đông đã làm gia tăng căng thẳng địa chính trị và gây xáo trộn thị trường năng lượng, trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng đến triển vọng kinh tế toàn cầu.”
Tăng trưởng Châu Á đối mặt nguy cơ giảm tốc
Trong kịch bản cơ sở, khi xung đột được kiểm soát sớm, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo, khu vực Châu Á đang phát triển vẫn có thể duy trì đà tăng trưởng ở mức 5,1% trong giai đoạn 2026 – 2027, thấp hơn so với mức 5,4% của năm trước. Tuy nhiên, triển vọng này sẽ chịu nhiều sức ép nếu căng thẳng kéo dài.
Ở kịch bản trung bình, tăng trưởng có thể giảm xuống còn 4,7%, trong khi lạm phát tăng lên 5,6%. Trong trường hợp xấu nhất, giá dầu có thể leo thang tới 155 USD/thùng, khiến khu vực mất tới 1,3 điểm phần trăm tăng trưởng và lạm phát tăng thêm 3,2 điểm phần trăm.
Theo ông Albert Park – Kinh tế trưởng của ADB cảnh báo rằng, ngay cả khi giá năng lượng hạ nhiệt, những hệ lụy vẫn sẽ kéo dài do chi phí sản xuất gia tăng, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và điều kiện tài chính ngày càng thắt chặt.
Chính phủ Châu Á tăng tốc hỗ trợ, ứng phó cú sốc giá năng lượng
Trước áp lực giá cả gia tăng, nhiều quốc gia Châu Á đã buộc phải triển khai các gói hỗ trợ quy mô lớn, bao gồm trợ cấp nhiên liệu và cắt giảm thuế nhằm giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân.
Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, tác động của việc giá dầu leo thang không chỉ dừng lại ở chi phí năng lượng mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác. Giá vận tải, thực phẩm và hàng hóa tiêu dùng đồng loạt chịu sức ép tăng, qua đó tạo ra làn sóng lạm phát trên diện rộng trong toàn khu vực.
Chủ tịch ADB Masato Kanda cũng nhấn mạnh, dù Châu Á vẫn duy trì khả năng chống chịu tương đối tốt trước các cú sốc bên ngoài, khu vực này cần chủ động chuẩn bị cho những kịch bản bất lợi hơn.
Ông cho rằng, việc tăng cường hợp tác khu vực là yếu tố then chốt trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt thông qua thúc đẩy kết nối năng lượng, củng cố chuỗi cung ứng và mở rộng thương mại, nhằm giảm thiểu tác động từ các biến động toàn cầu.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng khuyến nghị về dài hạn, các quốc gia cần đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, qua đó giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ.
Ấn Độ tăng tốc, Trung Quốc và ASEAN thận trọng trước rủi ro mới
Dù phải đối mặt với nhiều thách thức, một số nền kinh tế chủ chốt trong khu vực vẫn duy trì được đà tăng trưởng tương đối tích cực.
Cụ thể, Ấn Độ được dự báo đạt mức tăng trưởng 6,9% trong năm 2026, nhờ động lực từ tiêu dùng nội địa mạnh mẽ và các cải cách kinh tế. Trong khi đó, Trung Quốc ước tăng trưởng khoảng 4,6%, dù vẫn chịu sức ép từ thị trường bất động sản và nhu cầu tiêu dùng suy yếu. Khu vực ASEAN cũng được kỳ vọng duy trì mức tăng trưởng khoảng 4,6%, song không tránh khỏi tác động từ sự suy yếu của thương mại toàn cầu.
Theo ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) nhận định, dù nền tảng kinh tế của khu vực vẫn tương đối vững chắc, các cú sốc từ bên ngoài đang ngày càng trở nên khó lường.
Rủi ro kép từ địa chính trị và thương mại
Không chỉ chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông, khu vực Châu Á còn phải đối mặt với nguy cơ gia tăng bất ổn thương mại. Việc Mỹ áp dụng mức thuế toàn cầu 10% trong năm 2026, cùng khả năng nâng lên 15%, được đánh giá có thể làm suy giảm dòng chảy thương mại và đầu tư.
Theo ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cảnh báo, tình trạng bất ổn kéo dài có thể khiến doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch mở rộng sản xuất, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng và việc làm.
Diễn biến tại Trung Đông đã một lần nữa cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của kinh tế toàn cầu vào năng lượng hóa thạch. Đối với Châu Á (khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới) thì cú sốc giá dầu lần này không chỉ là thách thức trước mắt, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về nhu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững hơn.
