Chợ giá – Trong bối cảnh nhiều tập đoàn dầu khí lớn phương Tây rút lui, các công ty dầu khí độc lập của Trung Quốc đang dần chiếm lĩnh thị trường Iraq – quốc gia sản xuất dầu lớn thứ hai trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Theo ước tính từ các lãnh đạo doanh nghiệp, sản lượng khai thác của nhóm doanh nghiệp này tại Iraq có thể tăng gấp đôi, đạt 500.000 thùng/ngày vào năm 2030.
Xu hướng đầu tư mạnh mẽ này đến từ sự hấp dẫn của các hợp đồng chia sẻ lợi nhuận mà chính phủ Iraq triển khai, cùng với môi trường đầu tư ổn định hơn và khát vọng mở rộng sản lượng dầu quốc gia. Bộ Dầu mỏ Iraq đang kỳ vọng đẩy sản lượng lên hơn 6 triệu thùng/ngày vào năm 2029.
Doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư vào dầu mỏ Iraq
Nhiều cái tên còn ít được biết đến như Geo-Jade Petroleum, United Energy Group, Zhongman Petroleum & Natural Gas Group và Anton Oilfield Services đã gây chú ý khi thắng lớn trong vòng cấp phép khai thác dầu của Iraq vào năm ngoái.
Trong tháng 5, liên danh do Geo-Jade đứng đầu cam kết đầu tư gần 850 triệu USD vào dự án Nam Basra, với mục tiêu nâng sản lượng mỏ Tuba lên 100.000 thùng/ngày và xây dựng nhà máy lọc dầu 200.000 thùng/ngày. Bên cạnh đó là kế hoạch triển khai tổ hợp hóa dầu và hai nhà máy điện quy mô lớn.
Tập đoàn Zhongman Petroleum cũng vừa công bố kế hoạch chi 481 triệu USD cho các mỏ ở Trung Euphrates và Đông Baghdad trong năm 2024.
Lợi thế từ chi phí thấp và khả năng chịu rủi ro cao
So với các tập đoàn dầu khí lớn, các công ty độc lập Trung Quốc có chi phí quản lý thấp hơn và khả năng phát triển dự án nhanh hơn, chỉ mất 2–3 năm để đưa mỏ vào hoạt động, thay vì 5–10 năm như các doanh nghiệp phương Tây.
Ông Dai Xiaoping, CEO của Geo-Jade, cho biết chi phí khoan một giếng dầu phát triển tại Iraq đã giảm khoảng một nửa trong thập kỷ qua, xuống còn 4–5 triệu USD, nhờ vào năng lực thi công và lao động giá rẻ từ Trung Quốc.
Cái giá phải trả: Công nghệ và minh bạch
Dù chi phí thấp và tiến độ nhanh là điểm cộng, nhưng một số chuyên gia cảnh báo về rủi ro công nghệ và thiếu minh bạch. Ông Muwafaq Abbas, cựu quản lý vận hành dầu thô tại Công ty Dầu Basra, bày tỏ lo ngại về việc các công ty Trung Quốc ưu tiên nhân sự nội địa và hạn chế cơ hội cho kỹ sư Iraq.
Trong khi đó, Iraq vẫn muốn cân bằng giữa thu hút đầu tư và nâng cao trình độ công nghệ. Năm 2023, TotalEnergies công bố dự án trị giá 27 tỷ USD, và BP cũng có kế hoạch đầu tư 25 tỷ USD để tái phát triển các mỏ dầu tại Kirkuk – cho thấy các “ông lớn” phương Tây chưa hoàn toàn rút lui khỏi Iraq.
