Chợ giá – Xuất khẩu bông của Mỹ sang Trung Quốc đã giảm tới 90% trong nửa đầu năm 2025, khi nhu cầu từ các thị trường khác tại Châu Á (đặc biệt là Việt Nam) lại tăng mạnh. Diễn biến này phản ánh sự dịch chuyển lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ – Trung ngày càng leo thang.
Xuất khẩu sang Trung Quốc lao dốc, Việt Nam vươn lên thành điểm đến mới
Theo dữ liệu từ LSEG (Refinitiv) cho biết, lượng bông Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2025 đã giảm khoảng 90% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu sang các nước như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và đặc biệt là Việt Nam thì lại tăng mạnh, riêng Việt Nam ghi nhận mức tăng gần gấp ba lần so với năm 2024.
Sự chuyển hướng này được lý giải chủ yếu bởi chính sách thuế quan mới của Mỹ, cũng như xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng trong ngành may mặc toàn cầu.
Được biết, tổng thống Mỹ – Donald Trump hồi tháng 4 đã áp thêm thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, nâng tổng mức thuế lên tới 145%. Dù mức thuế này đã được điều chỉnh giảm còn 30% sau thỏa thuận đạt được vào tháng 5, giới chuyên gia nhận định nguy cơ bất ổn vẫn còn hiện hữu, khiến các doanh nghiệp dệt may dần rút khỏi Trung Quốc.
Đông Nam Á thành tâm điểm mới của ngành may mặc
Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc không còn là điều mới mẻ, nhưng trong nửa đầu năm 2025, xu hướng này đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết. Các nước Đông Nam Á và Nam Á (điển hình như Việt Nam, Bangladesh và Ấn Độ) đang nổi lên như những trung tâm sản xuất thay thế nhờ chi phí lao động cạnh tranh và môi trường đầu tư thuận lợi.
Tại Việt Nam, ngành dệt may – một trong những lĩnh vực mũi nhọn, đã và đang đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu bông từ Mỹ để phục vụ cho các đơn hàng xuất khẩu sang Châu Âu, Mỹ và Nhật Bản. Điều này không chỉ giúp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất mà còn gia tăng vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh đó, bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cũng cho biết, trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 7, Mỹ đã xuất khẩu 11,9 triệu kiện bông, tăng nhẹ 1% so với năm trước. Dù xuất khẩu sang Trung Quốc giảm mạnh, nhưng sự gia tăng từ các thị trường như Việt Nam, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã giúp bù đắp phần thiếu hụt.
Thách thức về giá và chính trị thương mại
Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu bông của Mỹ không hoàn toàn tích cực. Bởi, giá bông vẫn đang trong xu hướng ảm đạm. Trên sàn giao dịch hàng hóa New York, giá hợp đồng bông kỳ hạn chuẩn hôm 2/9 chỉ dao động quanh mức 66 cent/pound – giảm nhẹ so với mức 69 cent hồi đầu năm.
Theo ông Nobuo Oshimo – chuyên gia của Hiệp hội Thương mại Bông Nhật Bản, nhận định: “Có quá nhiều bất định xoay quanh chính sách thuế của Mỹ và Trung Quốc. Cùng với đó, nhu cầu sản phẩm dệt may toàn cầu chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt, khiến thị trường bông khó dự đoán trong ngắn hạn.”
Mặt khác, Washington hiện đang siết chặt giám sát tình trạng “chuyển tải” hàng hóa thông qua nước thứ ba nhằm lách thuế, điều đặc biệt đáng chú ý với các mặt hàng có xuất xứ từ Trung Quốc nhưng được gắn nhãn từ quốc gia khác.
Tác động đến chính trị nội bộ Mỹ và xu thế toàn cầu
Khu vực miền Nam nước Mỹ (nơi tập trung phần lớn các bang trồng bông như Texas, Mississippi và Georgia) – vốn là thành trì vững chắc của Đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, nếu giá bông tiếp tục giảm và xuất khẩu bị ảnh hưởng, Tổng thống Trump có thể đối mặt với áp lực lớn từ cử tri tại đây, đặc biệt là trước kỳ bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11/2026.
Trong nỗ lực giữ ổn định ngành nông nghiệp nội địa, chính quyền Mỹ có thể gây sức ép buộc các đối tác thương mại như Việt Nam, Ấn Độ hay Ai Cập cam kết mua thêm bông hoặc các nông sản khác. Trên thực tế, Ấn Độ hồi tháng 8 đã tạm thời gỡ bỏ thuế nhập khẩu bông nhằm hỗ trợ ngành dệt may trong nước, động thái được coi là thiện chí với Washington.
Dự báo trong năm tài khóa 2025-2026, Mỹ có thể xuất khẩu tới 12 triệu kiện bông – mức cao nhất trong ba năm gần đây, nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng tại các thị trường ngoài Trung Quốc. Đồng thời, các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam, Pakistan hay Bangladesh tham gia cũng giúp tạo lợi thế đáng kể cho hàng dệt may từ các nước này, qua đó tăng nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu bông.
Trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ – Trung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thì xu hướng “Trung Quốc +1” – tức tìm kiếm thêm các điểm sản xuất bên ngoài Trung Quốc, có thể sẽ tiếp tục là chiến lược chủ đạo của nhiều tập đoàn dệt may toàn cầu. Và Việt Nam, với vị thế ngày càng vững chắc trong ngành may mặc, đang là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất.
