Chợ giá – Trước những biến động địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là tác động từ xung đột liên quan đến Iran, Việt Nam đang đẩy nhanh lộ trình triển khai nhiên liệu sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc. Động thái này nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống, đồng thời tăng cường khả năng tự chủ và củng cố an ninh năng lượng trong khi thị trường toàn cầu còn nhiều bất định.
Đẩy nhanh lộ trình triển khai E10 trên toàn quốc
Theo dự thảo của Bộ Công Thương, việc triển khai xăng E10 – loại nhiên liệu pha trộn 10% ethanol và 90% xăng không chì, có thể được đẩy sớm hơn kế hoạch, ngay từ cuối tháng này thay vì tháng 6 như dự kiến ban đầu.
Động thái này diễn ra trong khi giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh do gián đoạn nguồn cung, buộc nhiều quốc gia phải ускор tốc các chiến lược đa dạng hóa năng lượng. Trước Việt Nam, một số nước trong khu vực như Indonesia và Thái Lan cũng đã đẩy mạnh triển khai các chương trình nhiên liệu sinh học.
Nguồn cung ethanol thiếu hụt, sản xuất nội địa chỉ mới đáp ứng 40%
Dù quyết tâm đẩy nhanh lộ trình triển khai, Việt Nam vẫn phải đối mặt với bài toán nguồn cung ethanol. Theo ước tính, khi vận hành tối đa, sản xuất trong nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 40% nhu cầu, phần còn lại buộc phải nhập khẩu từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Brazil.
Ông Đỗ Văn Dũng – Chủ tịch Hội Kỹ sư Ô tô TPHCM cũng cảnh báo rằng, việc phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu có thể khiến Việt Nam tiếp tục dễ bị tổn thương trước biến động giá cũng như các gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hiện tại, nhà máy ethanol Dung Quất đang được đẩy lên công suất tối đa, đạt khoảng 330 m³ mỗi ngày. Tuy nhiên, ngay cả khi cả 6 nhà máy trong nước cùng hoạt động hết công suất, tổng sản lượng cũng chỉ đạt khoảng 400.000 – 500.000 m³ mỗi năm, trong khi nhu cầu ước tính lên tới 1,1 triệu m³.
Kỳ vọng “cú hích” cho ngành ethanol nội địa
Các chuyên gia nhận định, việc triển khai xăng E10 có thể tạo cú hích đáng kể cho ngành sản xuất ethanol trong nước – lĩnh vực vốn gặp nhiều khó khăn trong những năm qua do nhu cầu còn hạn chế.
Việt Nam đã bắt đầu sử dụng xăng E5 từ năm 2014, nhưng đến năm 2024, loại nhiên liệu này mới chỉ chiếm khoảng 21% tổng tiêu thụ xăng. Được biết, nguyên nhân chủ yếu đến từ tâm lý e ngại của người tiêu dùng cũng như khả năng cạnh tranh chưa cao so với nhiên liệu truyền thống.
Theo ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho rằng, việc mở rộng sản xuất ethanol cần thêm thời gian, trong khi đầu tư xây dựng các nhà máy mới không thể thực hiện trong ngắn hạn. Vì vậy, nhập khẩu vẫn sẽ là giải pháp mang tính tạm thời để đáp ứng nhu cầu.
Nguyên liệu chính để sản xuất ethanol là sắn, với nhu cầu khoảng 2,7 triệu tấn, tương đương 25% sản lượng cả nước. Điều này mở ra cơ hội cho ngành nông nghiệp, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu về quy hoạch và đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định trong dài hạn.
Thách thức từ tâm lý người tiêu dùng và chất lượng nhiên liệu
Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc triển khai xăng sinh học hiện nay là tâm lý hoài nghi của người tiêu dùng về chất lượng nhiên liệu. Theo ghi nhận tại một số cây xăng ở TPHCM cho thấy, nhiều người vẫn chưa quen với việc sử dụng xăng sinh học, khi lo ngại việc pha trộn ethanol có thể ảnh hưởng đến hiệu suất động cơ hoặc làm gia tăng mức độ hao mòn nếu không được xử lý đúng kỹ thuật.
Theo các chuyên gia cho rằng, những lo ngại này không phải không có cơ sở, đặc biệt trong trường hợp quy trình pha chế, bảo quản và phân phối không đảm bảo tiêu chuẩn, có thể phát sinh các vấn đề kỹ thuật, nhất là đối với các dòng xe cũ.
Bên cạnh đó, yếu tố giá cả cũng được xem là một trong những yếu tố then chốt, có ảnh hưởng lớn đến quyết định chuyển đổi của người tiêu dùng sang các loại nhiên liệu mới.
Hướng tới mục tiêu an ninh năng lượng và phát thải ròng bằng 0
Theo lộ trình, xăng E5 sẽ tiếp tục được duy trì song song với E10 đến hết năm 2030, nhằm tạo khoảng thời gian chuyển tiếp để thị trường và người tiêu dùng dần thích nghi.
Việc thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học không chỉ góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mà còn hướng tới mục tiêu thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng, nếu được triển khai đồng bộ từ khâu sản xuất, phân phối đến truyền thông, xăng E10 có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược chuyển dịch năng lượng quốc gia.
Triển vọng tương lai
Trong khi thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động, việc đẩy nhanh triển khai nhiên liệu sinh học cho thấy nỗ lực chủ động thích ứng của Việt Nam trước các rủi ro về nguồn cung và giá cả.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần đồng thời giải quyết nhiều bài toán then chốt như đảm bảo nguồn cung ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và xây dựng cơ chế giá phù hợp.
Theo các chuyên gia cho rằng, nếu thực hiện được những điều này, nhiên liệu sinh học sẽ không chỉ là giải pháp mang tính ngắn hạn, mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển bền vững cho cả ngành năng lượng và nông nghiệp Việt Nam trong dài hạn.
