Chợ giá – Nhật Bản đang chứng kiến một xu hướng đáng lo ngại khi ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn sống độc thân và phải dựa vào trợ cấp xã hội ngay từ khi bước vào tuổi trưởng thành. Được biết, thực trạng này xuất phát từ sự đan xen của nhiều yếu tố như áp lực kinh tế, biến đổi xã hội và các vấn đề về sức khỏe tinh thần, qua đó đặt ra thách thức không nhỏ đối với hệ thống an sinh xã hội của quốc gia.
Thiếu “ngân hàng tài chính của cha mẹ”
Khác với các thế hệ trước, nhiều thanh niên hiện nay không còn nhận được sự hỗ trợ tài chính từ gia đình để chi trả học phí hay tiền thuê nhà, buộc phải tự xoay xở ngay từ khi bước vào tuổi trưởng thành.
Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy không ít người rơi vào các công việc tạm thời hoặc có thu nhập thấp, khiến khả năng tự lập trở nên khó khăn và thậm chí phải phụ thuộc vào trợ cấp xã hội.
Theo POSSE – một tổ chức phi lợi nhuận tại Tokyo chuyên tư vấn việc làm và hỗ trợ chống nghèo đói, số lượng thanh niên trong độ tuổi từ thiếu niên đến 30 tìm đến dịch vụ tư vấn qua smartphone đã tăng lên khoảng 50 trường hợp mỗi tháng. Con số này phần nào phản ánh rõ những thách thức ngày càng lớn mà thế hệ trẻ đang phải đối mặt.
Thống kê gây lo ngại
Theo Bộ Y tế và Phúc lợi Nhật Bản, có hơn 1,65 triệu hộ gia đình đã nhận trợ cấp trong năm tài chính 2024 – mức cao kỷ lục. Trong đó, các hộ có người đứng đầu ở độ tuổi 20 chiếm hơn 2% tổng số. Cụ thể, có 61.596 người trong độ tuổi này đang nhận trợ cấp, với gần 46% sống một mình. So với 25 năm trước, con số này đã tăng gấp bảy lần.
POSSE cho rằng, nhiều thanh niên hiện nay đang “thừa hưởng” những khó khăn tài chính từ cha mẹ – những người vốn đã phải chật vật với công việc bấp bênh và mức thu nhập thấp hơn so với các thế hệ trước.
Bên cạnh đó, chủ tịch POSSE – bà Iwamoto Nana, cũng nhấn mạnh: “Các bậc phụ huynh đang phải vật lộn để kiếm sống. Họ không thể đơn giản đón con cái trở về nhà.”
Tác động đến sức khỏe tâm thần và thể chất
Không chỉ đối mặt với áp lực tài chính, nhiều thanh niên còn phải gánh chịu những vấn đề về sức khỏe và chấn thương trong quá trình mưu sinh. Một bộ phận người trẻ buộc phải từ bỏ việc học, làm các công việc tạm thời và thậm chí rơi vào tình trạng sống lang thang trước khi tìm đến trợ cấp xã hội. Những trải nghiệm này để lại hệ lụy nặng nề về tâm lý, như rối loạn lưỡng cực, mất ngủ và cảm giác cô đơn kéo dài.
Theo giáo sư – Nashiro Kenji (Đại học Okinawa) nhận định: “Các vấn đề tài chính kết hợp với thiếu sự gắn kết gia đình dẫn đến nghèo đói, căng thẳng tâm lý và bạo lực. Thanh niên lớn lên trong môi trường này thường có lòng tự trọng thấp và dễ gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần.”
Mở rộng mạng lưới an sinh xã hội
Theo POSSE cho rằng, Nhật Bản cần đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ thanh niên một cách toàn diện, từ việc cung cấp trợ cấp ổn định, hỗ trợ nhà ở, tư vấn tâm lý cho đến đào tạo nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, chủ tịch Iwamoto cũng nhấn mạnh rằng: “Đã đến lúc Nhật Bản cần suy nghĩ nghiêm túc về việc mở rộng mạng lưới an sinh xã hội, nhằm giúp người trẻ có cơ hội ổn định cuộc sống và xây dựng tương lai.”
Xu hướng này cũng phản ánh những thách thức mang tính dài hạn của xã hội Nhật Bản trong việc đảm bảo sự phát triển toàn diện cho thế hệ trẻ, trong khi áp lực kinh tế gia tăng, cấu trúc gia đình thay đổi và nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần ngày càng lớn.
