Chợ giá – Khi chính quyền Tổng thống Mỹ – Donald Trump tuyên bố sẽ tái áp dụng các loại “thuế quan qua lại” cao vào ngày 8/7 đối với những quốc gia chưa đạt được các thỏa thuận thương mại với Mỹ, đã khiến cho các quốc gia trên thế giới lại một lần nữa chứng kiến sự dịch chuyển chiến lược trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, giữa làn sóng lo ngại này, thì các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), có thể đang đứng trước một cơ hội vàng để khẳng định vị thế kinh tế toàn cầu của mình.
Tác động lan rộng của thuế quan Trump
Thuế quan “ăn miếng trả miếng” được ông Trump nhắc lại gần đây đã khiến nhiều quốc gia trở nên lúng túng. Tuy nhiên, ASEAN – với 10 thành viên gồm Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam – lại tỏ ra năng động và chủ động điều chỉnh chiến lược thương mại, đầu tư để thích ứng.
Được biết, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) khu vực ASEAN hiện đã đạt gần 3.9 nghìn tỷ USD ( trong năm 2023), tăng mạnh so với khoảng 600 tỷ USD đầu những năm 2000. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), thì ASEAN đã đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng toàn cầu trong giai đoạn 2010 – 2020 so với Liên minh châu Âu và điều này chính là minh chứng cho vai trò ngày càng quan trọng của khu vực.
Và với tình hình chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn còn đang tiếp diễn, thì các công ty đa quốc gia đang đẩy mạnh chiến lược “China +1” hoặc “China +2” để đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Vì vậy, Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaysia đã trở thành những điểm đến thay thế hấp dẫn, nhờ môi trường chính trị ổn định, dân số trẻ và chính sách thương mại mở.
Tầm nhìn mới của ASEAN trong thời đại biến động
Từng bị đánh giá là “liên minh lỏng lẻo”, ASEAN nay đang thể hiện một bộ mặt hoàn toàn mới: “thống nhất và chiến lược”. Thành công của ASEAN không chỉ đến từ những con số tăng trưởng, mà còn nhờ vào sự lãnh đạo sắc bén và đồng thuận nội khối.
Từ hình mẫu quá khứ của Thủ tướng Singapore – Lý Quang Diệu và Tổng thống – Suharto (Indonesia), đây là hai nhân vật kiến tạo sự ổn định ban đầu cho ASEAN, cho đến các lãnh đạo đương nhiệm như Thủ tướng Malaysia – Anwar Ibrahim, Tổng thống Indonesia – Prabowo Subianto, Tổng Bí thư Việt Nam – Tô Lâm và Thủ tướng Singapore – Lawrence Wong, ASEAN đang cho thấy sự kết hợp giữa kinh nghiệm chính trị và khả năng điều hành hiệu quả trong kỷ nguyên mới.
Mối quan hệ hữu nghị cá nhân giữa các nhà lãnh đạo, ví dụ như tình bạn hiếm có giữa Anwar và Prabowo – cũng đang góp phần tạo nên một văn hóa chính trị hợp tác hiếm thấy trong các khối khu vực khác trên thế giới.
Một mô hình hòa bình, hợp tác và phát triển
So với nhiều khu vực khác như Nam Á – nơi căng thẳng giữa Ấn Độ và Pakistan vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Hay Trung Đông – nơi bạo lực chưa bao giờ dứt, thì ASEAN lại nổi bật như một mô hình phát triển ổn định, đồng thuận và tôn trọng lẫn nhau. Dù vẫn còn nhiều khác biệt về thể chế, nhưng ASEAN vẫn duy trì được hòa bình trong nội bộ và tiếng nói chung trong các vấn đề khu vực như Biển Đông, thương mại, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số.
Trong dài hạn, nếu xu hướng thuế quan và chủ nghĩa bảo hộ thương mại của Mỹ tiếp tục leo thang, ASEAN hoàn toàn có thể tận dụng tình thế để thu hút thêm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt trong các ngành công nghệ cao, sản xuất linh kiện, và dịch vụ tài chính.
