Chợ giá – Lạm phát tại Việt Nam trong tháng 4/2026 đã tăng cao hơn kỳ vọng của thị trường, trong khi giá năng lượng toàn cầu leo thang mạnh do xung đột tại Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy chi phí vận tải, nguyên vật liệu tăng cao. Cùng với đó, thâm hụt thương mại tiếp tục mở rộng tháng thứ tư liên tiếp, phản ánh áp lực lớn từ nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất.
Lạm phát vượt dự báo, chịu áp lực từ giá năng lượng
Theo số liệu vừa được Văn phòng Thống kê Quốc gia công bố ngày 3/5 vừa qua, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam trong tháng 4 đã tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước, vượt đáng kể so với mức dự báo 4,80% trong khảo sát của Bloomberg News.
Cơ quan thống kê cho biết, đà tăng này chủ yếu xuất phát từ việc giá khí đốt trong nước leo thang mạnh, phản ánh xu hướng đi lên của giá nhiên liệu trên thị trường toàn cầu. Bên cạnh đó, chi phí nguyên vật liệu và vận tải gia tăng đã lan rộng sang nhiều lĩnh vực như xây dựng và dịch vụ, qua đó tiếp tục gây áp lực lên mặt bằng giá chung.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng nhận định, diễn biến trên có liên quan đến căng thẳng địa chính trị tại Iran, yếu tố làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và đẩy giá dầu, khí đốt quốc tế tăng cao trong thời gian gần đây.
Thâm hụt thương mại mở rộng mạnh trong tháng 4
Song song với áp lực lạm phát, cán cân thương mại của Việt Nam tiếp tục ghi nhận mức thâm hụt đáng kể. Trong tháng 4, thâm hụt thương mại lên tới 3,28 tỷ USD, tăng mạnh so với con số 677 triệu USD của tháng trước đó.
Đáng chú ý, mức thâm hụt này cũng vượt xa dự báo của giới phân tích, khi trước đó thị trường chỉ kỳ vọng khoảng 400 triệu USD.
Theo số liệu được công bố, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, trong đó tập trung ở các nhóm hàng nguyên liệu thô, máy móc, thiết bị và linh kiện phục vụ hoạt động sản xuất trong nước.
Xuất khẩu tăng mạnh nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn
Dù chịu nhiều áp lực về chi phí, xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 4 vẫn ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, với kim ngạch đạt 45,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước và vượt dự báo 17%.
Tuy nhiên, nhập khẩu lại tăng với tốc độ cao hơn đáng kể, đạt 48,8 tỷ USD, tăng 32,5%, cao hơn mức kỳ vọng 21,7%. Diễn biến này đã khiến cán cân thương mại tiếp tục nghiêng về nhập siêu trong ngắn hạn.
Được biết, lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, thặng dư thương mại của Việt Nam với thị trường Mỹ đã tăng 24,4%, lên mức 46,9 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, thâm hụt thương mại với Trung Quốc (đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam) cũng đã tăng 33,4%, đạt 46,4 tỷ USD. Diễn biến này cho thấy sự phụ thuộc đáng kể của nền kinh tế vào nguồn nguyên liệu và máy móc nhập khẩu từ Trung Quốc.
Ngân hàng trung ương cảnh báo rủi ro lạm phát
Trong khi áp lực giá cả ngày càng gia tăng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết lạm phát cả năm có thể lên tới 5,5%, cao hơn mục tiêu kiểm soát 4,5% mà Chính phủ đề ra.
Theo cơ quan này, việc giá năng lượng tăng là yếu tố chính khiến chi phí logistics, vận tải và nhiều hàng hóa thiết yếu đi lên. Diễn biến này đang đặt ra thách thức không nhỏ trong việc cân bằng giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Áp lực điều hành chính sách tiền tệ
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ quan trọng, khi vừa phải duy trì ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát, vừa phải hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế đầy tham vọng (khoảng 10% trong năm nay).
Cơ quan này cũng khẳng định sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo hướng linh hoạt, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm hạn chế tác động tiêu cực từ những biến động giá năng lượng trên thị trường toàn cầu.
Bên cạnh đó, các giải pháp được hướng tới mục tiêu ổn định thị trường ngoại hối và kiểm soát kỳ vọng lạm phát trong thời gian tới.
Triển vọng kinh tế
Theo các chuyên gia kinh tế nhận định, nếu căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, đặc biệt là tại Iran, giá năng lượng nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới. Điều này được cho là sẽ tiếp tục tạo áp lực lên chi phí sản xuất, nhập khẩu cũng như mặt bằng giá trong nước.
Trong khi đó, Việt Nam được cho là cần duy trì sự cân bằng giữa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời từng bước nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng và nguồn nguyên liệu đầu vào, nhằm giảm thiểu rủi ro từ các biến động bên ngoài.
